Atom Nedir?

196

Atom Nedir: Maddenin temel birimi ve elementlerin tanımlayıcı yapısına atom denir. Yunancadan gelen atom terimi ‘bölünemez’ anlamını taşır.

Atom Kelime Anlamı

Birkaç türü birleştiği zaman çeşitli molekülleri, tek bir türü de kimyasal bir öğeyi oluşturan parçacık.

Eski Yunan filozoflarına göre gerçeğin son, bozulamaz ve artık bölünemez şeklinde tasarlanan temel ögeleri. (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)

Atom Tarihi

Atomun tarihinin araştırılması için öncelikle ilk maddenin oluşum sürecinin incelenmesi gerekiyor. Yaklaşık 14 milyar yıl önce ‘büyük patlama’ adı verilen olayın yaşanmasıyla beraber gazdan meydana gelen bir evrenin ortaya çıktığı düşünülmektedir. Gazın yapısını oluşturan temel yapı birimi olan atomların yüzde 75’i hidrojen, yüzde 25’i ise hidrojen atomlarıydı. Bu süreçte henüz elementlerin oluşma süreci başlamamıştı.

Zamanla kütle çekimi artan bölgelerde yoğun gaz topları biçimlenmeye başlamıştır. Bu toplar daha sonra ısınarak füzyon oluşumu için yeterli duruma gelmiştir. Hidrojen atomlarının sıkışmasıyla beraber helyum gazları oluşmuş ve daha büyük bir enerji salınımı gerçekleşmiştir. Yıldızların oluşum süreci açıklanırken, füzyon tepkimeleri ve gaz enerjisinin eşitlenmesi sonucunda karbon, nitrojen ve oksijen gibi elementlerin oluşumu gibi tanımlar yapılmıştır. Ayrıca elementlerin üretilmesiyle beraber çok güçlü bir patlama oluşmuş ve bu patlamanın ardından atomlar meydana gelmiştir.

Big Bang adı verilen bu olayın ilk sürecinde evrene güçlü bir enerji salınmış ve altın, gümüş ve uranyum gibi elementlerin atomları oluşmuştur.

Atom Teorisi

Atom teorisinin tarihçesi incelendiğinde, ünlü filozof Aristoteles’in bu konuda bazı araştırmalar yaptığı gözlemlenmektedir. Aristoteles’e göre madde; Toprak, su, hava ve ateş olmak üzere 4 bileşenden oluşur. 1800’lü yıllara kadar bu teori hâkim iken 1803 yılında John Dalton yeni bir atom teorisi geliştirmiştir.

Atom Modelleri

Pek çok atom modelinin günümüzde kullanıldığı bilinmektedir. Bu atom modelleri ve özellikleri aşağıdaki gibidir;

Thomson Modeli

Sadece elektron anlamında model keşfi yapılarak sunulan Thomson modelinde, elektronlar üzerinde farklı gazlardan yararlanılarak deneyler yapılmıştır. Bu sayede atomların elektron hacmi ve yük gibi oranlar hesaplanmıştır. Thomson atom modeli, atom içindeki proton ve elektronun benzer yapıda dağıldığını savunmaktadır.

Dalton Modeli

Günümüz atom modelinin temelleri Dalton modeliyle atılmıştır. 1805 yılında John Dalton tarafından sunulan bu modelde, kimyasal tepkimeye giren maddelerin kütlesel anlamdaki ilişkileri araştırılmış ve atomların kütle değeri bulunmuştur.

Bohr Modeli

1919 yılında hazırlanan bu model, kendinden önceki tüm atom modellerinin esas alınmasıyla ortaya çıkmıştır. Bohr’a kadar yapılan çalışmalarda aslında elektronların varlığı tespit edilememiştir.

Rutherford Modeli

Atomun küre şeklinde olduğu savunulmuştur. Ayrıca araştırma yapılırken, elektron ve protonun atom içinde nasıl yerleştiği üzerine çalışmalar gerçekleştirilmiştir.

Günümüzde geçerli olan son atom teorisi, Kuantum Atom Teorisi’dir. Bu teoriye baktığımızda, atom merkezinde yer alan çekirdeğin çevresindeki elektronlar, belirli bir bölgede yer alır. Bu bölgelere ‘orbital’ adı verilmektedir. Ayrıca bir atom çapı 10-8 santimetre kadardır.

Atomun Temel Yapısı

Atom, çekirdek ve yörüngeden oluşmaktadır. Çekirdekte nötron ve protonlar, yörüngelerde ise elektronlar yer almaktadır. Proton ve nötronlar, elektronlardan daha ağır bir yapıdadır ve atomun tam merkezinde bulunur. Elektronlar ise oldukça hafiftir ve çekirdeğin etrafında dönmektedir. Bu anlamda elektron bulutlarının çekirdekten 10 bin kat daha büyük bir yarıçapa sahip olduğu bilinmektedir. Nötron ve protonlar ise yaklaşık olarak aynı kütlelere sahiptir.

Protonlar

Atom çekirdeğinde yer alan pozitif (+) yüklü parçacıklardır. 1911 ve 1919 yılları arasında Rutherford tarafından keşfedilen protonların ağırlık bakımından nötrondan az miktarda fazla olduğu belirtilmiştir. Ayrıca atomlardaki proton sayısı aynı zamanda hangi elementin olduğunu açıklamaktadır.

Nötronlar

Atom çekirdeğinde bulunan yüksüz parçacıklara nötron adı verilir. Nötronlar, elektron ve protonların kütlesini bulmak amacıyla kullanılır. Nötron, 1920’de Rutherford tarafından teori haline getirilmiş ve 1932 yılında Chadwick tarafından keşfedilmiştir.

Elektronlar

Kütlesi çok küçük olan negatif (-) atom yüklü parçacıklardır. Atom yörüngesinde yer alırlar ve sürekli hareket ettikleri için nerede olduklarının keşfini yapmak son derece zordur. Bu özelliği sayesinde atomlar arasında geçiş yapma imkânına sahiptir.

Atom Terimleri

Atom terimleri farklı başlıklar altında incelenebilir. Kütle numarası, iyon, nötr atom, atom numarası, katyon ve anyon gibi başlıklar genel olarak atom terimlerini oluşturmaktadır.

Atom Numarası: Atom çekirdeğinde bulunan proton sayısı aynı zamanda atom sayısıdır. Bu bakımdan her atomun farklı proton sayıları vardır. Atomların birbirinden ayrılması için proton sayısına bakılır ve bu sayıya aynı zamanda çekirdek yükü adı verilmektedir.

  • Atom numarası = Çekirdek yükü = Proton Sayısı

Kütle Numarası: Bir atomun kütle numarası, proton ve nötron sayısına eşittir.

  • Kütle numarası = Proton sayısı + Nötron sayısı

Nötr Atom: Nötr atomlarda proton sayısı elektron sayısına eşittir.

İyon: Elektron almış veya vermiş olan taneciklere iyon adı verilir. İyonlarda elektron ile proton sayısı eşit değildir. İyonlar Katyon ve Anyon olmak üzere ikiye ayrılır.

Katyon: Elektron vererek pozitif yüklenmiş olan atomlardır. Bu terimde proton sayıları elektron sayılarından daha büyüktür.

Anyon: Atomların negatif yük ile yüklenmiş halidir ve Katyonun tam tersine elektron alırlar.

İzoelektronik: Elektron dağılımı ve sayısı bakımından eşit olan taneciklere izoelektronik denir. İyonların kimyasal özellikleriyle benzerlik taşırlar.

İzoton: Atom numarası farklı nötron sayıları aynı olan atomlardır.

İzobar: Atom numaraları farklı, kütle numaraları aynı olan atomlardır.

İzotop: Kütle numaraları farklı proton sayıları aynı olan atomlardır. Özellikleri aşağıdaki gibidir;

  • Fiziksel ve kimyasal özellikleri aynıdır.
  • Ortalama atom ağırlıkları kesirli olarak bulunur.
  • Meydana getirdikleri bileşiklerin ağırlıkları farklıdır.

Çözelti Nedir? 50

Çözelti Nedir?

Çözelti Nedir: İki ya da daha çok maddeden oluşan homojen karışıma çözelti denir. Çözeltilerin fiziksel özellikleri her yerde aynı olmakla...

Mutasyon Nedir? 59

Mutasyon Nedir?

Mutasyon Nedir: Kromozomlardaki genlerin yapısında meydana gelen değişikliklere mutasyon denir. Bu değişim DNA molekülünün ani sıcaklık farklılıkları, kimyasallar, X ışınları ve...

Civa Nedir? 63

Civa Nedir?

Civa Nedir: Su, toprak ve havada bulunabilen, normal sıcaklıkta sıvı halde olan ve özel bir görünümü olan elemente civa denir....

Jeoloji Nedir? 67

Jeoloji Nedir?

Jeoloji Nedir: Dünya’nın yapısını ve oluşumunu inceleyen bilim dalına jeoloji denir. Yerbilimi olarak da adlandırılan bu bilim dalı, doğal enerji...

Yer Çekimi Nedir? 98

Yer Çekimi Nedir?

Yer Çekimi Nedir: Dünya üzerindeki cisimleri yere doğru çeken kuvvete yer çekimi denir. Gerçek adı kütle çekim kuvvetidir. Yer çekimi...

Ozon Tabakası Nedir? 127

Ozon Tabakası Nedir?

Ozon Tabakası Nedir: Güneş’ten yayılan zararlı ışınların dünyaya ulaşmasını engelleyen gaz tabakasına ozon tabakası denir. Atmosferin üst kısmında bulunur. Ölümcül morötesi ışınları...

Sitemiz

www.onedir.net

Türkiye'nin Net Bilgi Kaynağı

Amacı;

nedir

sorusunun cevabını, okuyucuya en kısa yoldan ulaştırmaktır.

Onedir Net sitesinin, bilgiyi paylaşmak ve insanlara faydalı olmak dışında hiçbir gayesi yoktur.