İlginizi Çekebilir
Cari Açık Nedir?
  1. Ana Sayfa
  2. Ekonomi
  3. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) Nedir?

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) Nedir?

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) Nedir?

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) Nedir: Emeklilik sürecinde daha güvenilir bir tasarruf yapılmasına olanak sağlayan ve bu tasarrufların yatırıma dönüştürülmesini amaçlayan özel sisteme bireysel emeklilik sistemi denir. Bu sistemde yatırımlarla elde edilen birikim, emeklilik süresinde toplu para ya da emekli maaşı olarak alınabilmektedir.

Bireysel Emeklilik Sistemi’nin Genel Yapısı

BES, model olarak emeklilik fonları üzerine kurulmuştur. Niteliğine bakıldığında bu fonların, bireylerin çalışma hayatlarında elde ettikleri gelirlerin bir kısmını, emeklilik dönemlerinde harcamaları amacıyla ve ciddi anlamda tasarruf sağlamaları için oluşturuldukları görülmektedir. Ayrıca farklı yatırım araçlarında da değerlendirme talepleri sonucu oluşan fonlardır.

BES’e iş hayatının henüz başlangıcında girmiş olan bir çalışanın ortalama 30 ile 35 yıl gibi uzun bir zaman boyunca düzenli olarak pirim ödemesi sağlanmaktadır. Bu primle beraber oluşan birikimler ise sigorta aracılığıyla emeklilik döneminde yatırımcılara sunulmaktadır.

BES, prim ya da maaş esaslı olabilmektedir. Pirim esaslı uygulamalarda, değişken veya sabit esaslarla kesilen primlerin değerlendirilme aşamalarından elde edilen getiriler, çalışanların hesaplarında izlenmektedir. Emeklilik döneminde ise kişiye ödenen maaş, hesapta biriken miktarla sınırlı kalmaktadır.

Maaş esaslı sistemlerde ise fona sunulan katkıların genel tutarıyla beraber elde edilen emeklilik gelirleri arasındaki ilişki izlenir ve bazı durumlarda katkı paylarında revizeye gidilebilir. Günümüzdeki Bağ-Kur ve SGK, maaş esaslı emeklilik programları uygulamaya devam etmektedir. Maaş esaslı sistem, kamusal emeklilik halinde kullanılan ve dağıtım ilkesi zorunlu olarak uygulanan sistem olarak da adlandırılmaktadır.

Bireysel Emeklilik Sistemi’nin Amaçları

Bu sistem, özel portföy yönetim şirketleri tarafından yönetilmektedir. Ayrıca Devlet tarafından desteklenen vergi avantajıyla birlikte sunulmaktadır. Daha önceleri isteğe bağlı olarak uygulanan BES, günümüzde birtakım şartlarla beraber zorunlu olarak uygulanmaktadır.

BES’in amaçları şu şekilde sıralanmaktadır;

  • İstihdamı artırabilmek
  • Ekonomik anlamdaki kalkınmalara destek olmak
  • Ekonomiye uzun vadeli kaynak sağlamak
  • Emekliliğe yönelik olan tasarrufların yatırıma yönlendirilmesi sayesinde emeklilik sürecinde ek bir gelir sağlanmasına destek olmak

Bireysel emeklilik sisteminin bazı unsurları da bulunmaktadır. Bu unsurlar maddeler halinde aşağıdaki gibi açıklanmaktadır.

1.Katılımcılar: Emeklilik sözleşmesine göre isim ve hesabına, şirket kontrolünde bireysel emeklilik hesabı açılan kişiler, gerçek kişilerdir.

2.Bireysel Emeklilik Sözleşmeleri: Bu sözleşme yine şirket nezdinde hesabın açılması ve hesaba katkı payı ödenmesi gibi süreçleri kapsar. Ayrıca ödenen katkı paylarının talep edilen fonlarda yatırım olacak şekilde uygulanması ve hesapta birikmeye başlayan meblağların hak sahiplerine ödenmesini de kapsamaktadır. Bu sözleşme hem grup halinde hem de bireysel olarak yapılabilmektedir.

3.Bireysel Emeklilik Aracısı: Şirketlerin sözleşmelere aracılık eden ya da bu işlemleri şirket adına yapan kişilerdir.

4.Emeklilik Şirketi: Emeklilik sürecinde bireylere yardımcı olan ve belirlenmiş kanunlara göre faaliyet gösteren şirketlerdir.

5.Portföy Yöneticisi: SPK’dan yetki belgesi almış olan şirketlerin fonlarını yönetmek amacıyla anlaşma gerçekleştirdiği yönetim şirketleridir.

Emeklilik Yatırım Fonu: Şirket tarafından yine kanunlar kapsamında kurulan ve katılımcıların sisteme aktardığı katkı paylarını değerlendiren yatırım araçlarıdır.

Bunlarla beraber Devlet katkısı, katkı hesabı, katkı fonu, sponsor kuruluşlar ve saklayıcı gibi faktörler de BES’in temel unsurları arasındadır.

Bireysel Emeklilik Sistemi’nin Özellikleri Nelerdir?

Bireysel emeklilik sisteminin çok sayıda özelliği bulunmaktadır. Bunlar;

  • Belirlenmiş olan katkı esasına dayanmaktadır.
  • Birikimler, katılımcıların bireysel hesaplarında ayrı ayrı izlenmektedir.
  • Birikimler, tercihe göre katılımcılar tarafından yönlendirilebilmektedir.
  • Gönüllülük esası söz konusudur.
  • Bireysel emeklilik hesabı farklı bir şirkete aktarılabilmektedir.
  • Bu sistemde katılımcıların her anlamda bilgilendirilmesi önemlidir.
  • Denetim ve gözetim sürecinden kamu sorumludur.

Bu temel özelliklerle beraber sistemin diğer özelliklerini sıralayacak olursak;

  • BES birikimleri tek seferde talep edilebilmektedir. Ayrıca yıllık gelir sözleşmesi sayesinde belirli aralıklarla da alınabilir.
  • Vergi avantajları konusunda ciddi yarar sağlar.
  • Prim miktarının talep edilen tutarın altında olmaması şartıyla beraber sene içinde değişkenlik gösterebilir. Bu yüzden katılımcılar fazla veya ara ödemeler yapabilmektedir.
  • Bu sistem için şirket seçme aşamasında en az 1 sene kalma şartıyla şirket değişikliği yapılabilmektedir.

Oldukça yararlı olan bu sistem ücretliler için yeni avantajları beraberinde getirmiştir. Öncelikle sistemde ödenen katkı payları, ödenen aydaki brüt miktarın %10’u ve yıllık brüt asgari ücretin senelik tutarı aşmaması durumunda, gelir vergisi miktarından düşülebilmektedir. Yıllık olarak bildirim verenler ise, yıllık gelirin %10’unu ve brüt asgari tutarını aşmaması durumunda, katkı payının elde edildiği yıl içinde ödemek şartıyla vergi miktarından düşülebilmektedir.

Zorunlu BES Nedir?

Bireysel emeklilik sistemi, 1 Ocak 2017 tarihinde uygulanmaya başlanmış ve 45 yaş altında olan işçilerin aldığı maaşa göre kesinti yapılmasını amaçlamıştır. Yeni BES’e göre 1972 ve daha sonraki tarihlerde doğanlar, otomatik bireysel emeklilik sistemine dahil olmaktadır. Zorunlu BES ayrıca kamu ve özel sektör çalışanlarının tamamını kapsamaktadır.

Otomatik katılım şeklinde uygulanacak olan bu sistemde, işverenler tarafından katılımlar gerçekleştirilecektir. Esas kazancın %3’ü kadar olan kısım, bu sistem dahil edilecek ve daha fazla kesinti yapılması da talep edilebilecektir. Sistemde yer alan işçiler her ay %25 oranında devlet katkısı alma şansına sahip olacaktır.

Bu uygulama için ilk aşamada 1000’den fazla çalışanı olan özel sektörler sisteme dahil olmuştur. Çalışan sayısı 250 ile 1000 arasında değişen sektörlerde ise yine 2017 yılı içinde sistemi kullanmaya başlamıştır.

Bireysel Emeklilik Sistemi Kazancı

Bu sistemdeki kazanç, prime esas olan kazancın yüzde 3’ü kadardır. Daha yüksek oranlarda birikim yapmak isteyenler bu konuyla ilgili taleplerini işverene bildirebilmektedir. Ayrıca borç ödeyen çalışanlar katkı payını ödemeye 3 ay ara verebilmektedir. Ara verme talepleriyle ilgili bilgiler, ücret ödeme gününden 3 iş günü önce işverene bildirilmek zorundadır.

Bireysel emeklilik sisteminde kalmaya devam edenler, devletin aylık katkı payından yararlanmaya devam etmektedir. Bu katkı payının %25’inden yararlanıldığı gibi tek sefere mahsus olmak üzere 1000 TL’lik destek imkânı bulunmaktadır. Bununla beraber en az 10 sene bu sistemde kalarak yatırımlarını maaş şeklinde almak isteyenler, toplam birikimden %5 oranında ek katkı alabilmektedir. Son olarak ilk 3 sene içinde BES’ten ayrıldığınız zaman devlet katkısının olmayacağı bilinmelidir.

Yorum Yap

Yorumlar (1)

  1. şahsen bir devlet memuru olarak bes yani bireysel emeklilik sistemi harika bişe. evet her ay maaşınızdan bi miktar kesinti yapılıyor ama yıllar sonra bi bakmışsınız (kumbara gibi) toplu para biriktirmişsiniz… veya bu parayı toplu almak yerıne emekli maaşı alır gibi alabiliyosunuz bence çok iyi bi sistem özellikle para biriktirmekte zorlanan, maaşını hemen çarçur eden arkadaşlar için çok faydalı..