İlginizi Çekebilir
Aloe Vera Nedir?
  1. Ana Sayfa
  2. Sağlık
  3. Çapraz Bulaşma Nedir?

Çapraz Bulaşma Nedir?

Çapraz Bulaşma Nedir?
İçeriğimize oy verebilirsiniz.

Çapraz Bulaşma Nedir: Bakteri bulaşan bir ortamdan, bakterisiz olan ortama virüs ve bakterilerin transfer olmasına çapraz bulaşma adı verilmektedir. Bu durum sonucunda gıda zehirlenmeleri ortaya çıkar.

Çapraz Bulaşma Nasıl Oluşur?

Çapraz bulaşma; başta gıdalar olmak üzere insanlar, kullanılan ekipmanlar ve çalışma alanları gibi faktörler üzerinden oluşmaktadır. Bu süreçte gıdalara bakacak olursak, bozulmaya en yatkın olan gıdalar daha çok bakteri barındıran gıdalar olmaktadır. Bu tür gıdalar ayrıca Listeria ve Salmonella gibi hastalıkları da beraberinde getirebilir.

Çiğ gıdalar üzerinden tüketime hazır olan gıdalara virüsler çapraz bulaşma yoluyla bulaşmaktadır. Örneğin, çiğ etin suyu veya kanı, sosis ya da salam gibi pişmiş gıdalara damlayabilir ve virüs transferi bu şekilde gerçekleşebilir.

İnsanların da çapraz bulaşma konusunda önemli bir faktör olduğu unutulmamalıdır. Zararlı bakteriler, insan bedeninde yaşayabilir. Daha çok kıyafetlerle birlikte el ve yüz bölgesinde bulunmaktadır. Düşük oranlarda oldukları için ciddi hastalıklara sebebiyet vermezler. Ancak vücut ya da kıyafet üzerinden gıdalara bulaştıklarında gıdaların güvensiz bir hale gelmesine neden olurlar.

Ekipmanların kullanımında da çapraz bulaşmaya dikkat edilmelidir. Bu süreçte bakterilerin ekipmanlar üzerindeki yarık ya da çatlaklarda yaşadıkları unutulmamalıdır. Özellikle de kesme tahtalarında bulunabilen bakteriler, ekipmanların kullanımı sırasında gıdalara taşınabilmektedir.

Son olarak çalışma alanlarında da çapraz bulaşma riskinin her zaman olduğu unutulmamalıdır. Çalışma alanları ya da çalışma masalarının uygun bir şekilde temizlenmeden kullanılmaya başlanması, bu süreci başlatan önemli nedenler arasındadır.

Çapraz Bulaşma Çeşitleri

Çapraz bulaşma 3 farklı durum üzerinden incelenmektedir. Yukarıda sıraladığımız faktörlerle ilişkili olarak;

  1. Personel eliyle gıdaya bulaşma,
  2. Gıdadan gıdaya bulaşma,
  3. Ekipmanlarla gıdaya bulaşma, şeklinde ortaya çıkar.

İşletmelerde gerçekleştirilen bazı çalışmalarda, aşağıdaki durumların yaşanmasıyla çapraz bulaşmanın ortaya çıktığı tespit edilmiştir;

  • Buzdolabı gibi soğutma amacıyla kullanılan ekipmanlardan,
  • Tezgâh üzerine bırakılan paketlerden,
  • Aynı kesme tahtasında farklı gıda çeşitlerinin kesilmesi sürecinden,
  • Eldiven kullanmadan önce personelin elini yıkamamasından,
  • Çalışma tezgâhlarının temizlenmemesinden.

Çapraz bulaşmayı önlemek için;

  • Personellerin hijyeni,
  • Mal kabul sırasında gıdaların muhafaza durumu,
  • Kimyasal ve gıdaların depolanma süreci,
  • Gıdaların hazırlanma süreci,
  • Ekipmanların doğru kullanımı, gibi durumlara dikkat edilmelidir.

Personel Hijyeni

Personellerin işlem sırasında mutlaka ellerini yıkaması gerekmektedir. Ayrıca farklı bir gıda üzerinde işlem yapılacağı zamanda da hijyen kurallarına uyulmalıdır. Bu yüzden düzenli eldiven değişimi yapılmalı ve kirli gıdaların silinmesi sürecinde de dikkatli olunmalıdır.

Mal Kabul Süreci

Tüketime hazır ve çiğ gıdaların teslimat zamanında farklı şekillerde muhafaza edilmesi gerekir. Ayrıca bu ürünlerin aynı ortamda bulundurulmaması çapraz bulaşmayı önleyebilmektedir.

Kimyasalların ve Gıdaların Depolanması

Tüketime hazır olan gıdalarla beraber pişmiş ya da çiğ olan etlerin ayrı dolaplarda depolanması gerekmektedir. Bu süreçte ayrıca dolaplarda çiğ etin diğer gıdaların altında kalacak şekilde depolanması daha uygundur. Gıdaların sağlıklı bir şekilde sarılması ve zemin yüzeyinden 15 santimetre yukarıda kalması önemlidir. İşletmeler depolama süreçlerinde herkesin bu alanlara girmesini engellemeli ve kimyasalların da ayrı bir yerde depolanmasını sağlamalıdır.

Bu Yazımızıda Okuyabilirsiniz:  Şizofreni Nedir?

Hazırlama

İşletmelerde kullanılan alet ve diğer ekipmanlar sık sık dezenfekte edilmelidir. Bunun dışında özellikle de kesme tahtalarının temizliğine özen gösterilmelidir. Her ekipman kullanımından önce dezenfekte edilmeli ve işlem sonrasında yeniden temizlik sürecine geçilmelidir.

Çapraz Bulaşmayı Önlemek için Uyulması Gerekenler

Çapraz bulaşmayı önlemek için uyulması gereken bazı kurallar vardır. Bu kuralları maddeler halinde sıralayacak olursak;

  • Tüketime sunulacak olan gıdalarla çiğ ürünler bir araya gelmemelidir.
  • Tüketime sunulacak gıdalar ile çiğ gıdalar aynı bölgede depolanmamalıdır.
  • Direkt tüketime gidecek olan çiğ gıdalar ile diğer gıdalar için farklı ekipmanlardan yararlanılmalıdır.
  • Tüketime hazır olan gıdalara tek kullanımlık eldiven kullanarak müdahale edilmelidir.
  • Tercih edilecek ekipmanların sürekli temiz kalması sağlanmalıdır.
  • Depolama ve üretim alanındaki çöpler günlük veya saatlik olarak toplanmalıdır.
  • Depolama ve üretim alanları, her türlü haşereden korunmalıdır.

Bu bilgilerle beraber bazı hastalıklar için de çapraz bulaşmanın son derece riskli olduğu bilinmektedir. Şimdi Çölyak hastalığı ve çapraz bulaşma riskini inceleyeceğiz.

Glüten ve Çapraz Bulaşma Riski

Çölyak (Çölyak Nedir) hastalığında ince bağırsak, Glüten (Gluten Nedir) adı verilen proteine karşı ömür boyu alerji içerisindedir. Durum böyle olunca Çölyak hastalarının çapraz bulaşma riskine karşı çok daha dikkatli olması gerekmektedir.

Gıdalar hazırlanırken önce Çölyak hastalarına uygun olan unlu yiyeceklerin hazırlanma sürecine geçilmelidir. Örneğin, buğday unu uçucu bir özelliğe sahiptir ve bulaşma riski her zaman bulunmaktadır. Bu yüzden glütenli ve glütensiz unlar aynı yerde muhafaza edilmemelidir.

Çapraz bulaşma riskini ortadan kaldırmak için diğer gıdalarla Çölyak hastaları için sunulacak gıdalar aynı bıçak ve tahta üzerinde hazırlanmamalıdır. Kullanılacak temizlik bezleri sık sık dezenfekte edilmelidir. Çünkü tahta kaşıklar bile kullanılsa, gıdaların glütenden tam olarak arındırılamadığı bilinmektedir. Tüm bu nedenlerden ötürü Çölyak hastaları için kullanılacak mutfaklar ayrı bir bölümde olmalıdır.

Çölyak hastaları için çapraz bulaşma riski her zaman vardır. Bu yüzden dışarda tüketim yapılmamasına özen gösterilmelidir. Örneğin, çorba ve sulu yemeklere işletmeler yağda kavrulmuş un katmaktadır. Çölyaklılar için ciddi bir risk oluşturan bu duruma dikkat edilmelidir. Genel olarak Çölyak hastaları gıdaları glütensiz olarak tüketmelidir. Tüketilecek gıdaların içerikleri bilindikten sonra satın alınmalıdır. Marketlerden ya da kasaplardan alınan hazır kıymalarda da çapraz bulaşma riski oldukça yüksektir.

Çapraz bulaşma riski, gıdalar dışında gündelik hayatta da karşınıza çıkabilir. Örneğin, yapışkanlı zarflarda glüten bulunmaktadır. Ayrıca kenarları kıvrık olan karton bardaklarda da glüten bulunur. Bir çok alanda yapışkan olarak kullanılan glüten, Çölyaklıklar için her zaman çapraz bulaşma riskine sahiptir.

Bir önceki yazımız olan B12 Vitamini Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yorum Yap