İlginizi Çekebilir
Kıraathane Nedir?
  1. Ana Sayfa
  2. Yaşam
  3. Çingene Nedir?

Çingene Nedir?

Çingene Nedir?

Çingene Nedir: Hindistan’ın Pencap ve Sind nehir havzasından Afganistan ve Pakistan’a kadar uzanan bölgeden, milattan sonra 1050’de Anadolu ve İran üzerinden dünyaya yayılan Avrupa-Hint kökenli topluluğa çingene denir. Çingeneler kendine aynı zamanda Romanlar adını vermektedir.

Çingene Kelime Anlamı

  1. Hindistan’dan çıktıkları söylenen, dünyanın farklı yerlerinde yaşayan bir topluluk. Çingen, Roman, Kıpti.
  2. Bu topluluktan olan kimse.

Örnek Cümle: “Karadutum, çatalkaram, Çingene’m / Nar tanem, nur tanem, bir tanem.” – B. R. Eyuboğlu (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)

Çingenelerin Tarihi

Çingenelerin tarihçesi, Firdevsi’nin Şehnamesine göre milattan sonra 420 yılına dayanmaktadır. Hindistan Karaçi bölgesindeki vatanlarını terk ettiği belirtilen çingeneler, Yunancadaki ‘tsinganos’ kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Günümüzdeki anlamında ilk defa 1378 yılında kullanılmıştır.

Tarihçiler Firdevsi’nin dışında şu görüşler üzerinde durmaya devam etmektedir;

Gazneli Mahmut döneminde Penjap ve Sindh bölgelerinin işgali sırasında 500 bin Hint’i esir almış ve Romanları köle olarak ülkelerine götürmüşlerdir.

Çingeneler kast sisteminin en düşük tabakasında olmasından dolayı Müslümanlara karşı paralı asker olarak kullanılmış olabilir. Yenilginin ardından göç ettikleri savunulmaktadır.

Çingeneler ilk defa 1505 yılında İrlanda’da nüfus kayıtlarına geçirilmişlerdir. 1514 yılında ise İngiltere’deki nüfus kayıtlarında rastlanılmıştır. Bu tarihlerde Avrupa’nın farklı ülkelerinde falcı ve çalgıcılardan oluşan göçebelerin varlığından söz edilmektedir. Günümüzdeki çingeneler ise aynı şekilde dünyanın farklı bölgelerinde yaşamaya devam etmekte ve büyük bir kısmı Avrupa’nın güneyinde yaşamaktadır.

Dünyanın en renkli göçebe toplumları olan çingeneler Türkiye’de de yoğun olarak yaşamaktadır. Türkiye’de Romanların en çok yaşadığı kentler; Adana, Edirne, Çanakkale, Kırklareli, Düzce, Tekirdağ, İzmir ve İstanbul olarak sıralanmaktadır. Adana’da yaşayan çingeneler Cono aşireti olarak tanınır. Yöresel olarak farklı isimlerle adlandırılan çingeneler ise şu şekildedir;

  • İzmir’de Roman
  • Tekirdağ ve Kırklareli’nde Şopar
  • Ardahan’da Mutruf
  • Konya’da Bala
  • Van ve Diyarbakır’da Mıtrıp
  • Tunceli ve Hatay’da Gurbet
  • Edirne’de Çerge

Gelenek ve göreneklerini korumuş olan bu topluluklar yarı göçebe yarı yerleşik olarak yaşamını sürdürmektedir. Yakın tarihe bakıldığında, çingenelerle ilgili sorunların tartışılması amacıyla Londra’da ilk Uluslararası Roman Kongresi toplanmıştır. Bu kongre sayesinde 90’lı yılların başlangıcıyla her 8 Nisan tarihi, Dünya Romanlar Günü olarak kutlanmaktadır.

Osmanlı Döneminde Çingeneler

Osmanlı zamanında Rumeli topraklarında yaşayan çingeneler için ayrı bir yönetim şekli söz konusu idi. Bu dönemde Kırklareli merkez olarak kabul edilmiş ve Çingene Sancağı oluşturulmuştur. Bu sancak biriminde Romanların askeri işlerinin yanı sıra mali ve yönetsel anlamdaki diğer işleri de düzenlenmiştir.

Çingenelerin Yaşam Tarzları

Çingeneler eski göçebe yaşam tarzına uygun olarak yaşamaktadır. Kadın çingeneler daha çok bohçacılık ve falcılık yaparak geçimini sürdürmektedir. Erkek çingeneler ise kalaycılık, hayvan ticareti ve çalgı çalma gibi aktiviteler sayesinde para kazanmaktadır. Günümüze bakıldığında artık yerleşik hayata geçmiş olan Romanlar, farklı meslek dallarıyla ilgilenmektedir.

Çingene İnanışları

Daha çok yaşadıkları ülkelerin dinini kabul eden çingeneler bu özelliğinden dolayı başta Türkiye olmak üzere Irak, İran, Suriye, Kuzey Afrika ve Filistin’de Müslüman olarak yaşamaktadır. Avrupa ve Amerika’da yaşayan çingenelerin neredeyse tamamı Hıristiyan olarak yaşamaya devam etmektedir. Macaristan ve Romanya’da ise bu toplulukların domuz yağından yapıldıklarına ve köpekler tarafından yenildikleri için kaybolduklarına inanılmaktadır.

Türkiye’deki Müslüman çingeneler itikadı olarak kendilerini Alevi ve Sünni olmak üzere iki gruba ayırmıştır. Daha çok göçebe olan topluluklar Alevi Müslüman, yerleşik durumda olanlar ise Sünni Müslüman olarak bilinir. Eski tarihlerden günümüze kadar sürekli göç eden Romanların yaşattıkları dini anlayışlar farklıdır. Bunlar; Yüce Varlık, Atalara Saygı ve Ana Tanrıça olarak adlandırılmaktadır.

Yorum Yap

Yorumlar (1)

  1. Sayfanız asayesinde bir çok yeni bilgiye eriştim. Mesela çingenelerin soyunun Romanyadan geldiğini düşünüyodum ancak öyle değilmiş. Bir başka bilgide ise çingenelere trakya tarafında Çerge denmesini ilk kez duydum. Daha bunun gibi bir çok bilgiyi sayfanız sayesinde öğreniyorum, lütfen paylaşımlara ara vermeden devam edin. Teşekkür ederim.