Cüzzam Nedir?

67

Cüzzam Nedir: Gözleri, deriyi, burun mukozasını ve üst solunum yollarını etkileyen kronik hastalığa cüzzam denir. Mutlaka tedavi edilmesi gereken bu hastalık, ilerleyen süreçlerde hastanın vücudunda şekil bozukluklarına sebep olabilmektedir. Daha çok tropikal iklim bölgelerinde görülen cüzzam hastalığı, Türkiye’de Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgesinde yaygındır.

Cüzzam Kelime Anlamı

Hansen basilinin neden olduğu, deri ve sinir sistemi başta olmak üzere pek çok organ ve sistemi etkileyebilen bulaşıcı bir hastalık, miskin hastalığı, lepra. (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)

Cüzzamın İlk Ortaya Çıkışı

Mycobacterium Leprae adlı bir bakterinin sebep olduğu cüzzam hastalığı, dünya tarihinin en eski hastalığı olarak bilinmektedir. 1873 yılında Gerhard Armauer Hansen tarafından tanımlanan bu hastalığın diğer adı Hansen basilidir. Hastalıktan ilk defa millattan önce 6 bin yıl önceki yazılı kaynaklarda bahsedilmiştir. O dönemlerde hastalığın sebebi araştırılamadığı ve hastalarda çirkin bir görünüme neden olduğu için cüzzam hastaları toplumdan dışlanmıştır.

Cüzzam Neden Olur?

Cüzzam hastalığının en önemli nedeni, laprae bakterisidir. Bu bakterinin mikroskobik ortamda incelenmesinin ardından mikolik asit içeren bir bakteri türü olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca tüberküloz hastalığına da neden olduğu bilinmektedir. Bakterinin insan vücudunda çoğalma süreci 12 ile 14 gündür. Ayrıca laprae bakterisinin diğer bakterilere göre daha yavaş bir şekilde çoğaldığı ve ürediği bilinmektedir. Öte andan hastalığın semptomlarının meydana gelmesi uzun yıllar alabilmektedir.

Cüzzama neden olan risk faktörleri ise şu şekildedir;

  • Bağışıklık sisteminde genetik bir problem olan kişilerde cüzzamın ortaya çıkma olasılığı daha yüksektir.
  • Lapraebakterisi taşıyan Afrika şempanzesi, java maymunları ve isli mangabey gibi hayvanlara temas eden kişilerde cüzzam hastalığı ortaya çıkabilir.
  • Cüzzamlı bir kişinin öksürmesi veya hapşırması durumunda havaya dağılan mukusların solunması, hastalığın riskini artırmaktadır.
  • Cüzzamın yaygın olduğu bölgelerde yaşayan bireylerle fiziksel temas durumunda hastalık ortaya çıkabilmektedir. Bu bölgeler Mısır, Nepal, Japonya, Hindistan ve Çin olarak sıralanmaktadır.

Cüzzam Bulaşıcı mıdır?

Hastalığın tek bulaşma yolu, insandır. Yani hastaların burnundan hapşırma veya ağzından öksürme ile ortaya çıkan salgılarla çevreye yayılabilmektedir. Ayrıca insanlar arasındaki bulaşma şeklinin nasıl olduğu bilinmemekle birlikte daha çok temas yoluyla bulaştığı anlaşılmaktadır. Hastalığa ilk duyarlılık yaşı 3 ile 5 yaşlarıdır. Sadece mikroskobik incelemelerle cüzzam tanısı konulabilmektedir. Bu incelemede deri, kulak memesi, kaş veya burun mukozası delinir ve alınan madde incelenir. Daha sonra ise gerekli teşhis ve tedavi uygulamaları başlar.

Cüzzam Çeşitleri

Bu hastalık sinir tutulumuna ve ciltteki lezyonların sayısına göre sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırmanın amacı, tedavinin nasıl yapılacağına karar vermektir. Cüzzam çeşitleri aşağıdaki gibi tanımlanmaktadır.

1.Borderline Tüberküloit Cüzzam

Sinir tutulumunun az olduğu bu cüzzam çeşidinde lezyonlar oldukça küçük olmasına rağmen sayı olarak fazladır. İlerleyen süreçlerde tüberküloit cüzzama dönüşme ihtimali de bulunmaktadır.

2.Orta Seviye Cüzzam

Kendi kendine iyileşebilen orta seviyeli cüzzam genel olarak düz lezyonlarla oluşmaktadır.

3.Tüberküloit Cüzzam

Düz lezyonlarla oluşan bu hastalık, kendiliğinden iyileşebilmektedir. Bununla beraber kendiliğinden ilerleyebilen tüberküloit cüzzamda bacak, el ve kollarda uyuşma belirtileri vardır. Hasta bu tür cüzzama karşı bağışıklık kazanmıştır ve çevresindeki kişilere hastalığı yayma riski çok azdır.

4.Orta Sınırlı Cüzzam

Deride kırmızı plaklarla kendini belli eden orta sınırlı cüzzam, kendiliğinden iyileşebilmektedir. İlk belirtisi, orta dereceli uyuşma hissidir.

5.Lepromatöz Cüzzam

Hastalığın en ağır çeşidi olmakla beraber hastalarda sinir tutulumu, saç kaybı ve vücutta şekil bozuklukları meydana gelmektedir. Herhangi bir şekilde gerilemeyen lepramatöz cüzzam aynı zamanda bulaşıcıdır.

6.Borderline Lepromatöz Cüzzam

İlk belirtileri kabarık şişlikler olan bu cüzzam türünde hastalık ilerleyebilmektedir.

Cüzzam Belirtileri Nelerdir?

Cüzzam hastalığının başlangıcı çok uzun yıllar sonra anlaşılabilmektedir. Çünkü bu hastalık yavaş seyreder ve ilk olarak cildi etkiler. Ayrıca omurilik ve beyin dışında kalan sinirleri de etkileyebilmektedir. Cüzzam belirtileri ise aşağıdaki gibidir;

  • Uzun süre boyunca iyileşmeyen yaraların oluşması
  • Kaslarda güçsüzlük hali
  • Deri yaralarının ten renginden çok daha açık olması
  • Ayak, bacak, el ve kollarda uyuşma hissi
  • Dirsek ve diz bölgesinde yara izlerinin oluşması
  • Kaş dökülmesi
  • Bacak ve kol sinirlerinde kalınlaşma
  • Avuç içindeki kasların erimeye başlaması
  • Alt göz kapaklarının kapanmaması
  • Gençlerde ve çocuklarda sık sık meydana gelen burun kanaması
  • Ön kolların iç yüzeylerinde his kaybı
  • Yüz bölgesinde sivilce ve ödem oluşması
  • Kulak ve alın bölgesinde mor renkli ve kabarık modüllerin meydana gelmesi

Cüzzam Hastalığının Teşhisi

Cüzzam hastalığıyla ilgili teşhis konulma sürecinde öncelikle genetik veriler kontrol edilir. Bu durumda hastanın birinci dereceden yakınlarında cüzzam hastalığı bulunuyorsa, tanı konulması daha kolay olmaktadır. Yapılacak tetkiklerle beraber kesin veri elde etmenin en pratik yolu, burun salgısından örnek almaktır. Burun salgısıyla beraber deriden alınan örnekler de uzmanlar tarafından patolojik incelemeye alınır ve ardından gerekli tedavi süreci başlatılır.

Cüzzam Tedavisi

Hastalığın teşhisinin ardından hızlı bir şekilde tedaviye geçilmelidir. Cüzzamın belirtilerinin en erken 5 yıl gibi bir süreç içinde görünmesinden dolayı tedavide zaman kaybı yaşanabilmektedir. Tedaviye geç kalınması durumunda ayak ve eller kullanılamaz hale gelebilir. Ayrıca yüz bölgesinin tamamında ödem toplanabilir ve vücudun tamamında lekelenmeler oluşabilmektedir. 3 yıl boyunca yapılacak olan ilaç tedavisinin ardından muayene sonucunda cerrahi operasyonlara başvurulabilir. Ancak teşhisi ve tedavisine geç başlanan cüzzam hastalığının ölüm ile sonuçlandığı da bilinmektedir.

Cüzzamdan Korunma Yolları

Bu hastalığın öncelikle kalıtsal olduğu unutulmamalıdır. Bulaşma riski düşük olsa da bazı tedbirlerin alınması gerekmektedir. Eğer annede cüzzam hastalığı bulunuyorsa, bebeği emzirirken dikkatli olunmalıdır. Bu süreçte anne sütü yoluyla bebeğe hastalığın geçme ihtimali oldukça yüksektir. Cüzzam hastalarıyla aynı ortamda yaşayan bireyler ise aynı eşyaları kullanmamalıdır.

Cüzzam Hastalarının Dikkat Etmesi Gerekenler

Cüzzam hastalığı çocuklara çok daha kolay bir şekilde bulaşabilmektedir. Bu nedenle çocuklara yakın temasta bulunulmamalıdır. Ayrıca beraber yaşadığınız aile bireyleriyle aynı iç çamaşırı, bornoz, havlu ve kıyafeti kullanmamalısınız.

Cüzzam hastalarının ilaçlarını düzenli bir şekilde alması gerekmektedir. Bununla beraber hastalıkla oluşan bakterilerin yatak örtülerine rahatlıkla bulaşacağı unutulmamalıdır. Sonuç olarak cüzzam hastalarının eşiyle aynı yatağı kullanmamaları, hayati açıdan önemlidir.

Cüzzam ile Veba Arasındaki Farklar

Veba hastalığı çoğu zaman cüzzam ile karıştırılmaktadır. Antik çağlardan günümüze kadar kara ölüm olarak adlandırılan veba, bulaşıcı ve öldürücü bir hastalık olarak bilinmektedir. Orta Çağ Avrupa’sında nüfusun büyük bir kısmının yaşamını yitirmesine neden olan vebanın belirtileri de cüzzam hastalığına benzerdir. Sırt ve kas ağrılarıyla başlayan veba daha sonra kan tükürme, nefes darlığı, ishal ve ateş ile devam eder.

Veba hastalığı yakın temas ile bulaşabilmektedir. Cüzzamın tam tersi olarak daha kısa sürede belirtileri görünen bu hastalığın erken aşamada tespit edilmesi çok önemlidir. Tedavi sürecinde aşı ve antibiyotikler kullanılabilir.

Cüzzam ile Vitiligo Arasındaki Farklar

Alaca hastalığı, derinin dış kısmının renk olarak kayıp yaşaması halidir. Pigment eksikliğine bağlı olarak ortaya çıkan bu hastalık deri üzerinde lekelenmelere sebep olabilmektedir. Alaca hastalığında krem ve ilaçlar reçete edilmektedir. Bazı durumlarda ise bölgesel ışık tedavisine başvurulabilir. Her iki hastalık arasındaki en büyük fark, cüzzamda duyu kaybı yaşanabilirken, vitiligo hastalığında duyu kaybının yaşanmamasıdır.

Türkiye’de Cüzzam ile Mücadele

Türkiye’de cüzzamla mücadele konusunda akla gelen ilk isim Prof. Dr. Türkan Saylan’dır. Ülkemizde eğitim projeleriyle de tanınan Saylan, cüzzam hastalığıyla ömür boyu mücadele etmiştir. İÜ Tıp Fakültesi’nde öğrencilik yıllarından başlayarak cüzzamla mücadele eden Saylan, doktor olduktan sonra uzmanlığını da bu alanda yapmaya başlamıştır. Doktor olmasının ardından Cüzzamla Savaş Derneği ve Vakfı’nı kuran Prof. Dr. Türkan Saylan, Türkiye’nin her noktasını gezerek cüzzam hastalarını tedavi etmiştir. Tedaviyle beraber dışlanan hastaların topluma yeniden kazandırılmasını sağlamıştır. Hastalığa olan mücadelesi sebebiyle Uluslararası Gandhi Ödülü 1986 yılında Türkan Saylan’a verilmiştir.

Disleksi Nedir? 35

Disleksi Nedir?

Disleksi Nedir: Bireylerin zekâ durumunun normal olmasına rağmen yazma, okuma ve dil becerilerinde sorun yaşamasına neden olan öğrenme bozukluğuna disleksi...

Çiçek Hastalığı Nedir? 34

Çiçek Hastalığı Nedir?

Çiçek Hastalığı Nedir: Vücutta kırmızı döküntüler ve kaşıntı ile kendini belli eden bulaşıcı hastalık türüne çiçek hastalığı denir. İlk olarak...

Çiriş Otu Nedir? 60

Çiriş Otu Nedir?

Çiriş Otu Nedir: Çok yıllık otsu bir bitki olan ve sarızambak olarak da adlandırılan şifalı bitkiye çiriş otu denir. Her...

ASO Nedir? 60

ASO Nedir?

ASO Nedir: Vücudun savunma mekanizmasındaki en önemli antikora ASO denir. Ayrıca vücutta bademcik iltihabı, cilt ve boğaz iltihabı gibi sorunlara...

Üroloji Nedir? 67

Üroloji Nedir?

Üroloji Nedir: Erkeklerde üreme organlarını, kadınlarda ise idrar yollarını konu alan cerrahi tıp dalına üroloji denir. Üreme ve idrar sistemi...

Omega 3 Nedir? 46

Omega 3 Nedir?

Omega 3 Nedir: Doymamış yağ asitleri grubunda yer alan esansiyel yağ asidi grubuna omega 3 denir. Sağlık için gerekli ve son derece faydalı olan omega 3, vücut...

Sitemiz

www.onedir.net

Türkiye'nin Net Bilgi Kaynağı

Amacı;

nedir

sorusunun cevabını, okuyucuya en kısa yoldan ulaştırmaktır.

Onedir Net sitesinin, bilgiyi paylaşmak ve insanlara faydalı olmak dışında hiçbir gayesi yoktur.