İlginizi Çekebilir
Deizm Nedir?
  1. Ana Sayfa
  2. Sosyal
  3. Deizm Tarihçesi

Deizm Tarihçesi

Deizm Tarihçesi

On Yedinci yüzyılda İngiltere’de ortaya çıkan deizm, dinsel bilgilere dolaysız olarak sadece akılla ulaşılabileceğini savunmaktadır. İrlandalı Katolik bir ailenin çocuğu olan John Toland, ‘Pentheistikon’ adlı kitabında sadece akla dayalı bir maddeci dinin gerekli olduğunu belirtmiştir. Pek çok düşünür tarafından kısa sürede kabul gören bu düşünce daha sonra deizm adıyla dünyaya yayılmıştır.

Deizmin ilk savunucuları ise Rousseau ve Voltair olmuştur. Kelime olarak ise 1564 yılında Viret, 1621 yılında ise Burton tarafından kullanılmıştır. Ayrıca İngiliz filozof olan Edward Herbert, ‘De Veritate’ adlı kitabı ile deizmin kurucusu olarak anılır. Edward’a göre bir Tanrı vardır ve evreni yaratmıştır. Fakat dinlerde bulunan akıl dışı söylemler sadece doğal düzeni bozmak içindir. Rousseau da aynı şekilde bu düşünceyi savunmuş ve dünyadaki din adamlarını gereksiz olarak nitelendirmiştir.

Deistler 17. yüzyıldan çok daha önce de bu düşüncenin var olduğunu savunmaktadır. Avrupa’daki pek çok kültürün bu düşünceye destek vermesiyle beraber eski Roma ve Yunan dönemindeki düşünceler yeniden araştırılmıştır. Bu araştırmaların sonucu olarak dinlerin kendinden önceki dini örnek aldığı kanısına varılmıştır. Mitolojik çalışmalarla da bu durum desteklenmiştir. Tarihsel sürece bakıldığı zaman deizme dair ilk bulguların, Hristiyanların İncil’i eleştirmesiyle başladığı düşünülmektedir. O zamanlarda gerçekleştirilen tüm çalışmaların dünyadaki tüm kutsal kitaplardan çok daha farklı sonuçlar sunduğu savunulmuştur. 16. yüzyılda başlayan keşif çalışmalarından sonra Pasifik, Amerika ve Asya’nın keşfedilmesiyle dini düşüncelerin seyri değişmiştir.

Edward Herbert ile başlayan deizm akımı daha sonra Charles Blount tarafından sürdürülmüştür. Deist düşüncenin yayılmasında etkili olan bu isimlere daha sonra Matthew Tindal da eklenmiştir. Eserlerinde sürekli deizmi savunan ve bu düşüncenin temsilcilerinden olan John Toland da doğal bir din kültürünün yaygınlaşması için araştırmalarını sürdürmüştür. Bir diğer deizm savunucusu olan Shaftes’e göre ise din sadece insan hayatının yüceltilmesi içindir. Shaftes, Tanrı’nın evren içinde bulunabilen bir varlık olduğunu ve doğal haliyle kendisine şekil verdiğini belirtmektedir.

Deizm aynı zamanda Fransız Voltaire tarafından yakından incelenmiştir. Fizik düşüncesini ve tabiat kanununu temel alan doğal bir dinin olduğunu savunan Voltaire, Newton fiziği hakkında da yorumlarda bulunmuştur. Tanrı’nın bir yaratıcı olduğunu söyleyen Voltaire, evrendeki süreklilik fikrinin yaratıcıyla tezat olduğunu düşünmesiyle beraber deist olduğunu söylemiştir. Rousseau da Voltaire’nin akılcı düşüncesini devam ettirerek deizm hakkında çok sayıda çalışma gerçekleştirmiştir.

İlgili Yazı

Deizm Nedir?

İlgili Yazı

Avrupa ve Amerika’da Deizm

İlgili Yazı

Deizmin Özellikleri Nelerdir

İlgili Yazı

Deizmin Ana İlkeleri Nelerdir?

İlgili Yazı

Deizm ve Ahiret İnancı

İlgili Yazı

Pandeizm Nedir?

İlgili Yazı

Panendeizm Nedir?

Yorum Yap