1. Ana Sayfa
  2. Sosyal
  3. Deizmin Ana İlkeleri Nelerdir?

Deizmin Ana İlkeleri Nelerdir?

deizmin ana ilkeleri

Deist anlayışa göre yaratıcı ilk olarak evreni ortaya çıkarmış ve evreni yönetirken değişmez kanunlar koymuştur. Deistler bu yüzden mucize ve vahiyleri reddetmişlerdir. İngiliz teolog olan Smal Charke sadece yaratıcıya inanan deistler için şu sözleri sarf etmiştir; “Bilimsel anlamda maddenin tabiatları, ait olduğu kanunları kendisinin yapabilmesinin aslında imkansız olduğunu bir şekilde kanıtlamıştır. Bu durumda madde, kendisiyle her an ilgilenen bir yaratıcıya ihtiyaç duymaktadır. Ayrıca deistlerin evrendeki Tanrı anlayışı, yaşananları bilmeyen ve evrende yaşananlara müdahale edemeyen bir Tanrı üzerinedir. Ancak böyle bir yaratıcının kabul edilecek herhangi bir yönü bulunmamaktadır”

Dini anlam olarak deizm, rasyonel ve doğal bir ahlakın ortaya çıkardığı vahiyden oluşan ve Tanrı’nın bildirdiği vahiy görüşünü reddeden bir inanıştır. Bu yüzden deizm iki farklı ilke üzerine kurulmuştur. İlki, dünyaya ve insanlara müdahale etmeyen bir yaratıcı anlayışıdır. İkincisi ise bilim ve akla olan inançtır. Tüm bu bilgiler ışığında deizmin ana ilkeleri aşağıdaki gibi sıralanmaktadır;

  • Tüm evreni yaratan Tanrı, evrene değişmez yasalar koymuştur.
  • Evrenin yaratılmasında Tanrı ilk nedendir.
  • Tanrı ile evren iç içe değildir. Bu yüzden evrene müdahale söz konusu değildir.

Deistler bu ana ilkelerle beraber bazı kavramları karşılaştırmış ve tanımlamıştır. Aşağıda, Tanrı düşüncesinden gelen yargılar, alt başlıklarla aktarılmaktadır.

Tanrı ve İlim: Evrenin yaratılmasının ardından tüm işleyişin sağlanması açısından sarsılmaz yasalar, yaratıcı tarafından konulmuştur. Bu yüzden Tanrı evrendeki en bilgili sıfata sahiptir. Bununla beraber ilim sıfatını da taşımaktadır. Koyduğu kurallar nedeniyle ilim ve hikmet sahibidir.

Tanrı ve İrade: Dünyayı ve evreni yoktan var eden bir yaratıcı bulunmaktadır. Bu ilke, yaratıcının irade sıfatının olduğunu göstermektedir.

Bu yazımızı da okuyabilirsiniz:  Şamanizm Nedir?

Tanrı ve Hayat: Yaratıcının ölümsüz olduğu kesindir. Bu yüzden Tanrı’da yaşam sıfatı bulunmaktadır.

Tanrı ve Kudret: Yaratıcı tüm evreni yokluk aleminden varlık alemine çıkarmıştır. Böyle bir güce sahip olan yaratıcının her şeye gücü yettiği ve kudret sahibi olduğu kabul edilmelidir.

Tanrı ve Merhamet: Yeryüzündeki her şeyi olması gerekenden daha güzel bir şekilde yaratan Tanrı, merhamet sahibidir.

Alman filozof Hegel, ‘Din Felsefesi Üzerine Dersler’ adlı derslerini 1821 ve 1831 yılları arasında dört defa vermiştir. Bu derslerde modern dini düşünce tarzının sentezlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca dini konusu ve insanların yaşamı bir bütün olarak tanımlanmıştır. Din kavramını pozitif din ile karıştırmamak gerektiğini dile getiren Hegel’e göre dinin alan niteliğinin anlaşılması gerekmektedir. Dinin zamansallığın dışına çıktığını söyleyen Hegel ayrıca dinin duygusal acıları bastırdığı, ebedi sükûnetin ve barışın bölgesi olduğunu ifade etmiştir.

Hegel, Tanrı’yı var olan her şeyin başlangıcı ve sonucu olarak tanımlamıştır. Her şeyin bu noktadan ortaya çıktığını dile getiren Hegel, yaratıcının her şeyi canlandıran ve kendi varoluşlarından ruh kazandıran bir varlık olduğunu söylemiştir. Sunduğu bu din kavramıyla pozitif dinlerle deizmi birbirinden ayırmıştır.

Kant ise yaratıcı kavramına sadece dünyayı akıl yoluyla açıklamak için yaklaşmıştır. Evrendeki her şeyi bütünleştirerek birleştiren birinin zorunlu olduğunu ifade eden Kant, insanların kendini sınırlasa bile bir yaratıcının varlığına ulaşması gerektiğini savunmuştur. Deist yaklaşımla ilgili ele aldığı ‘Saf Aklın Eleştirisi’ adlı kitabında yaratıcının varlığını ilgilendiren her konuda yorumlar yapmıştır. Özet olarak Hegel ve Kant’a göre bir yaratıcının varlığı inkâr edilemez ve insanlar da Tanrı’yı aramadan herhangi bir bilgiye ulaşamaz.

İlgili Yazı

Deizm Nedir?

İlgili Yazı

Deizm Tarihçesi

İlgili Yazı

Avrupa ve Amerika’da Deizm

İlgili Yazı

Deizmin Özellikleri Nelerdir

İlgili Yazı

Deizm ve Ahiret İnancı

İlgili Yazı

Pandeizm Nedir?

İlgili Yazı

Panendeizm Nedir?

Bir önceki yazımız olan Deizmin Özellikleri Nelerdir başlıklı makalemizde deizm hakkında bilgiler verilmektedir.

Yorum Yap