İlginizi Çekebilir
şizofreni
  1. Ana Sayfa
  2. Sağlık
  3. Disleksi Nedir?
Trendlerdeki Yazı

Disleksi Nedir?

Disleksi

Disleksi Nedir: Bireylerin zekâ durumunun normal olmasına rağmen yazma, okuma ve dil becerilerinde sorun yaşamasına neden olan öğrenme bozukluğuna disleksi denir. Daha çok okuma bozukluğu olarak ortaya çıkan bu hastalık hafıza problemlerine de sebep olmaktadır.

Disleksi Hastalığı

Bir çeşit öğrenme güçlüğü türü olan disleksi, erken yaşlarda ortaya çıkabilir. Bazı durumlarda ise okula yeni başlayan çocukların okumada güçlük çekmesiyle anlaşılabilmektedir. Yazma, heceleme ve okuma becerilerinde oluşan problemler disleksiye neden olmaktadır. Ayrıca Dünya Sağlık Örgütü’ne göre bu hastalığın yaygınlığı %15 gibi bir orana sahiptir. Bu hastalık aynı zamanda dâhilerin hastalığı olarak da tanımlanabilir. Öğrenmeye engel farklı türlerinin olduğu disleksi de çocuklar yeteri kadar öğrenmeye motive olsa dahi, okumayı öğrenme sürecinde ciddi zorluklar çekmektedir. Aslında bir hastalık olarak tanımlanmayan bu durum, doğumsal rahatsızlık olarak adlandırılır.

Okumada güçlük ile karakterize bir şekilde öğrenme güçlüğü sorunu olan disleksi hastaları tembel veya geri zekalı olarak isimlendirilmemelidir. Çünkü bu hastaların birçoğu üstün zekaya sahiptir ve öğrenme sorunları için ciddi çaba sarf etmektedirler. Öyle ki birçoğu Nobel ödülü alan sanatçı ve bilim adamlarından oluşmaktadır. Tanınmış ve disleksi oldukları kanıtlanmış kişiler arasında; Charles Darwin, Albert Einstein, Graham Bell, Jules Verne, Napoleon, Mozart, Thomas Edison ve Goethe gibi isimler bulunmaktadır.

Disleksi Türleri

Disleksi probleminde kendini ifade edememe sorununun yanı sıra öğrenme zorluğu ve matematik becerilerini kazanamama gibi süreçler söz konusudur. Bununla beraber disleksilerin neredeyse tamamının duyu organlarıyla ilgili herhangi bir problem bulunmamaktadır. Problemin en büyük yapısal nedeninin okumada zorluk olduğu düşünülse de farklı belirti ve nedenlere bağlı olarak gelişmektedir. Öte yandan disleksi türleri de aşağıdaki başlıklarla birlikte tanımlanmaktadır.

Gelişimsel Dil ve Konuşma Bozuklukları

Dilde yaşanan bazı problemler, öğrenme bozukluklarının ilk belirtilerini oluşturmaktadır. Bununla beraber çocuklardaki buna benzer sorunlar konuşma diline yansıyarak ifadede zorluk gibi durumlara sebep olur. Bu disleksi türünde çocuklar sözcükleri kendilerini ifade etmek amacıyla kullanamamaktadır. Ayrıca söylenen kelimeleri de tam olarak anlayamayabilirler. Sürekli olarak işte, şey ve hım şeklindeki geçiştirici kelimeler kullanırlar.

Gelişimsel Okuma Bozuklukları

Okuma bozukluğu olan disleksilerde görülen bu problem, düzenli okuma alışkanlıklarının sonlanmasına neden olur. Örneğin, bir sayfa başından okumaya başlayan çocuklar düzenli bir şekilde okuma işlemini devam ettiremez ve göz odağı sayfada kaybolur. Bununla birlikte çocuk satır atlamak yerine tüm harfleri birbirine karıştırabilmektedir. Yaşanacak bu problemde çocuğa harf ve ses uyumu hakkında bilgilerin sunulması gerekmektedir. Ayrıca okunan metinlerden fikir elde etmesi için gerekli olan tüm süreçler kullanılmalıdır.

Gelişimsel Yazma Bozuklukları

Disleksi konuşma ve okuma alışkanlıklarının yanı sıra yazma bozukluğuyla da ortaya çıkabilir. İletişimin en karışık şekli olan yazılı ifadelerde çocuğun okuma yeteneği geliştirilmeli ve sözcükleri doğru olarak üretmesi gerektiğinin farkına varılmalıdır. Yazmada zorluk yaşayan bir çocuk kelimeleri oluşturmakta ciddi zorluk çekecektir. Ayrıca ses ve harf uyumuna dikkat edemediği için yazma süresi uzayacaktır. Öte yandan yazım ve noktalama kurallarına da dikkat etmemektedirler. Özetle, yazma bozukluğu olan birey veya çocuklar daha çok kısa yazılarla kendini ifade etmeye çalışmaktadır.

Sözel Olmayan Öğrenme Bozukluğu

Öğrenme bozuklukları çocukların sosyal becerilerde sıkıntı çektiklerini göstermektedir. Örneğin, spor sırasında çocuğun bedenini kullanmakta zorluk çekmesi, sözel olmayan öğrenme bozukluğuna örnektir. Ayrıca herhangi bir mekânda rahatlıkla yönünü bulamaz. Kendilerine beden diliyle anlatılan durumları anlayamaz ve aynı şekilde beden dilini kullanamazlar.

Gelişimsel Aritmetik Bozukluğu

Disleksinin bu türünde çocuklar oldukça akıcı konuşur ve görsel olarak hafızaları da çok gelişmiştir. Sadece yön ve zaman kavramlarıyla ilgili sorunlar yaşanabilir. Olayları anlatırken dün ve bugün arasında bağlantı kuramaz ve bu nedenle işlerini de planlayamaz durumdadırlar. İsim hafızaları da çok zayıftır ve işlem yapmakta sorun yaşarlar.

Disleksi Nedenleri

Hastalıkla ilgili gerçekleştirilen çalışmalar, beynin bilgi işleme sürecinde yaşanan sorunların disleksiye neden olduğunu ortaya çıkarmıştır. Yapılan beyin taramalarında ise disleksisi olan bireylerin okuduğu zaman, disleksisi bulunmayan bireylere göre beynin farklı kısımlarını kullandıkları tespit edilmiştir. Ayrıca okuma esnasında disleksilerin beyinlerinin başarılı bir şekilde çalışmadığı da belirtilmektedir. Bu nedenle disleksi hastalarının okuma eylemi çok zor ve yavaş olarak ilerlemektedir. Disleksi nedenleri arasında sıralanacak olan faktörler ise aşağıda paylaşılmıştır;

  • Nörolojik nedenler
  • İşlevsel farklılıklar
  • Yapısal farklılıklar
  • Beyin hasarları
  • Genetik durumlar
  • Algısal nedenler
  • İşitsel ve görsel algılama bozuklukları
  • Dilsel sorunlar
  • Bellek problemleri
Bu yazımızı da okuyabilirsiniz:  Steroid Nedir?

Disleksi Belirtileri

Disleksi belirtileri şu şekilde sıralanmaktadır;

  • Okumada zorluk
  • Konuşmada güçlük
  • Geç konuşmaya başlamak
  • Sorunları çözmede zorlanma
  • Okuma sırasında kelime atlama
  • Okuma hızının düşük olması
  • Okuduğunu hatırlayamama
  • Harfleri sayı gibi algılama (b – d harflerinin 6 – 9 şeklinde algılanması)

Genel belirtiler bu şekilde olmakla beraber;

  • Yönleri şaşırma
  • El becerilerinde yetersizlik
  • Görsel ve işitsel kavramada güçlük
  • Verilen talimatları yerine getirememe
  • Telefon tuşlarına basarken tersten başlama
  • Dikkat bozuklukları
  • Boyama yaparken zorlanma
  • Yön kavramlarını karıştırma
  • Sesli okumada güçlük çekme
  • Zamanı yönetememe
  • Verilen görevleri yerine getirememe şeklinde sıralanmaktadır.

Yetişkinlerde Disleksi Nedenleri

Yetişkinlerdeki disleksi nedenleri tam olarak tespit edilememekle beraber daha çok genetik faktörlere bağlı olarak geliştiği düşünülmektedir. Bununla beraber bireylerin bazı kromozomlarının mutasyona uğraması da disleksiye sebep olabilmektedir. Ek olarak beyin bölgesinde okuma ve yazmayla ilgili olan kısımlarda yaşanan aksaklıklar da disleksiye neden olmaktadır. Yetişkinlerde disleksi tanısının konulması amacıyla herhangi bir test bulunmazken, psikolog destek alarak bireysel konuşma sonrasında tanı konulabilir. Doktorun zekâdan şüphe etmesi halinde ise zekâ testi uygulanmaktadır.

Yetişkinlerde disleksi belirtileri;

  • Okuduğu kitabı yarıda bırakma
  • Okuma sırasında kelime atlama
  • Yönleri karıştırma
  • Kitap okurken, okuma sırasını şaşırma
  • Bir sayfa bitmeden diğerine geçme
  • İlkokul döneminde yaşıtlarından daha geç olarak okumayı öğrenme
  • Not tutarken organize olamama
  • Yazı yazarken karmaşık yazma
  • Alt yazılı filmleri izleyememe
  • Makale veya kompozisyon yazmada güçlük
  • Düşüncelerini aktaramama
  • Renkleri tanıyamama şeklinde sıralanabilir.

Disleksi Teşhisi ve Tanısı Nasıl Konulur?

Bu problemde yazım denetimi ve okuma bozukluğu gibi süreçler dikkate alınmaktadır. Teşhisin sağlanması için bu denetimlerin ortalamanın altında olması gerekmektedir. Ayrıca evde ebeveynlere önerilen bazı uygulamalar rapor edildikten sonra uzmana sunulur ve bu sayede de teşhis konulabilmektedir.

Disleksi teşhisinde eşzamanlı bozukluklar dikkate alınmalıdır. İntihar girişimleri ve dünyevi düşünceler disleksilerde normal insanlarda üç kat daha yaygındır. Ayrıca anksiyete bozuklukları da ciddi anlamda gelişmiştir.

Tanının rahat bir şekilde konulabilmesi için psikologlar tarafından disleksi testi yapılabilir. Bu test ile ilgili detaylar yazının devamında paylaşılmıştır.

Disleksi Testi Nedir?

Bireylerde disleksi özelliklerinin olup olmadığını ortaya çıkarmak için uygulanan testtir. Bu test teşhis veya tanı koymak amacıyla kullanılmamaktadır. Eğer test sonucunda, çocuklarda veya bireylerde disleksi özellikleri var ise uzman bir doktora yönlendirilmeli ve kontrol edilmelidir.

Bu test 5 ile 17 yaş aralığındaki çocuklarda uygulanabilir. Yetişkinlerde ise 18 yaş ve üzerindeki her birey için kullanılabilir. İki farklı form olarak uygulanan bu testte yaklaşık 8 alan ve toplamda 44 soru bulunmaktadır. 10 dakika gibi kısa bir sürede yapılan bu testin çocuklar için yapılanına Wechsler testi adı verilir. Bu test ise 12 alt testten oluşur ve sözel ile performans bölümü şeklinde yapılır. Test sonucuna göre disleksi özelliklerinin var olup olmadığı veya davranış bozukluklarının nedenleri anlaşılabilmektedir.

Disleksi Tedavisi Nasıl Uygulanır?

Yapısal bir bozukluk olan disleksi problemi, tedaviyle kesin sonuç vermemektedir. Bu konuda iyi bir eğitim süreci gerekmektedir. Çocuklara ders sürecinde yardımcı olunmalı ve uzmanlardan destek alınmalıdır.

Çocuklardaki öğrenme bozukluğuyla ilgili olarak tedavi süreci okullardaki farklı sınıflarda gerçekleştirilmelidir. Çünkü disleksi bozukluğu olan çocuklar, sağlıklı çocuklarla aynı müfredatta eğitim görememektedir. Bu çocukların anlayabileceği şekilde hazırlanan müfredatların yanı sıra özel eğitim programları sunulmaktadır. Çocuklarda disleksi tedavisinde ayrıca şu faktörler önemlidir;

  • Eğitim sürecinde, sınıf içinde güvenilir bir ortam meydana getirilmeli
  • Disleksi problemi olan çocuğun güçlü yönleri ön plana çıkarılmalı
  • Çocukların kendine olan güveninin geliştirilmesi için özel eğitimler uygulanmalı
  • Davranışları sürekli olarak rapor edilerek uzmanlara sunulmalı
  • Okuma çalışmaları sık sık tekrarlanmalı
  • Günlük derslerden önce tekrar dersleri yaptırılmalı

Yetişkinlerde uygulanan tedavi planı ise aşağıdaki gibidir;

  • Mesleki tedaviler uygulanmalı
  • Verilecek talimatlar konuşarak anlatılmalı
  • Okuma becerilerinin geliştirilmesine yardımcı olunmalı

Son olarak gerek çocuklar gerekse yetişkinler için ilaçlı tedavi yöntemleri de bulunmaktadır. Elbette bu yöntem sadece psikolog tarafından uygun görüldüğü zaman uygulanmaya başlanmalıdır. Dikkat eksikliği için reçete edilen ilaçlara ek olarak özel eğitim programlarının sürdürülmesi gerekmektedir.

Bir önceki yazımız olan Çiçek Hastalığı Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yorum Yap

Cevabı İptal Et

Yorumlar (1)

  1. okumada sıra atlıyorum
    konuşurken kelimeleri yanlış söylüyorum
    hayattn zevk almak istemiyorum sanki hergün canım bişey yapmak istemiyor ne zaman mutlu olsam aklıma bişey gelip üzülüyorum
    birşeyi ezberliyemiyorum ezberlediklerimide unutuyorum
    ben bir disleksimiyim yoksa başka bir hastalık mı?