İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Bilim
  3. DNA Testi Nedir?

DNA Testi Nedir?

DNA Testi Nedir?

DNA Testi Nedir: Hücreler içinde yer alan ve canlıların organizmasına ait genetik bilgileri taşıyan yapının detaylı olarak incelenmesini sağlayan uygulamaya DNA testi denir. Her insanda mevcut olan DNA, hastalıkların tıbbi teşhisinde ve adli soruşturmalarda bazı bulgulara ulaşmak için teste tabii tutulur. Ayrıca babalık davaları için de kullanılmaktadır.

DNA Testi Nasıl Bulundu?

Biyolog F.H.C Crick ve J.D Whatson tarafından 1953 yılında mikroskopun alt kısmındaki hücre yapısı incelenirken DNA belirlenmiştir. Bu süreç ilerleyen yılların en büyük buluşlarından birini ortaya çıkarırken, devam eden çalışmalarla beraber 1987 yılında farklı kanıtlarla desteklenmiştir.

İlk defa 1988’deki mahkeme kararlarında, DNA’nın tek başına bir kanıt olabileceği kabul edilmiştir. Devam eden çalışmalar sonucunda 1990’dan itibaren adli tıp kurumları, bazı olayların aydınlatılabilmesi amacıyla DNA testinden faydalanmaya başlamıştır. 20. yüzyılın en büyük buluşlarından olan bu uygulamanın günümüzdeki pek çok adli vakada ve babalık davalarında kullanıldığı bilinmektedir.

DNA Testinin Özellikleri Nelerdir?

İnsanlardaki DNA profili, DNA’nın özellikleriyle beraber farklı yapılara bürünmüştür. Bu profiller incelenerek kişilerin kimlik tespiti rahatlıkla yapılabilir. DNA testleri kriminal laboratuvar çalışmalarında çokça kullanılırken, toplumsal yarar sağlaması açısından da önem arz etmektedir.

İnsanlardaki gen değişimi anne karnında başlar. Bebeğe anne ve babadaki genler bu süreçte geçer. DNA dizilimleri sayesinde çocukların anne ve babasının kim olduğu kısa sürede anlaşılabilmektedir. Bu nedenle DNA testinin en önemli özelliği, yanılma payının oldukça düşük olması ve pek çok vakada başvurulan bir teknik olmasıdır.

DNA Testi Nasıl Yapılır?

DNA’ların biyolojik numunelerden çıkarılması ve daha sonra saflaştırılması işlemiyle birlikte test süreci başlamaktadır. İnsanlardan alınan farklı numunelerde DNA bulunabilmektedir. Bu numunelerin başarılı bir şekilde ayrıştırılabilmesi amacıyla tercih edilecek özel teknikler daha çok bireylerden alınan numunelerin büyüklüğüne bağlıdır. Günümüzdeki vakaların büyük bir kısmında yanak içinden alınan sıvılar ve kan örnekleri kullanılır. DNA testi sadece uzmanlar tarafından yapılmaktadır.

Saç Telinden DNA Testi

DNA testleri arasında en çok kullanılan yöntemdir. Sayı olarak saç telinin fazla olması, çözüm konusunda uzmanlara yardımcı olabilmektedir. Saç kökünden alınacak örneklerle birlikte saç tarakları veya fırçalardan alınan örneklerin kullanıldığı bu yöntemde başarılı sonuçlar ortaya çıkabilmektedir.

Tükürükten DNA Testi

Daha çok adli vakalarda kullanılan tükürükten DNA testi, suç işleyenin biyolojik bilgilerine ulaşmada oldukça önemlidir. Tükürük kalıntısında kişinin gen yapısı, kromozom dizilimi ve kan değerleri tespit edilir. Bu yüzden kişilerin biyolojik ve karakteristik özelliklerine ulaşmak için de kullanılmaktadır.

HPV DNA Testi

HPV virüsünün olup olmadığını tespit etmek için kullanılır. Bu virüs daha çok cinsel ilişki sırasında genital temasla bulaşır. Enfeksiyon, başlangıçta fark edilmez ve bu nedenle DNA testine başvurulur. Hastalıklı bölgeden bazı örneklerin alınmasıyla test süreci başlar. Erkeklerde penisten, kadınlarda ise rahim bölgesinden alınan örnekler kullanılır. Günümüzde en çok rahim ağzı kanserinin teşhisinde tercih edilmektedir.

Gebelikte DNA Testi

Gebelik sürecindeki DNA testi, gebeliğin 6. haftasından sonra yapılabilmektedir. Daha çok babalık testi için kullanılır ve herhangi bir risk söz konusu değildir.

DNA Testi Ne İşe Yarar?

DNA testi, kişilerin farklı bir kişiyle ilişkili olup olmadığını belirleyebilmektedir. Bu anlamda babalık ve diğer akrabalık testlerinin yanı sıra kriminal davaların çözümünde, genetik hastalıkların belirlenmesinde ve soy ağacının belirlenmesinde kullanılmaktadır.

Babalık Testi

Babalık testi, bir çocuğun babası olduğu iddia edilen kişi ile çocuk arasındaki biyolojik bağlantıyı ispatlamak için yapılır. Ayrıca bu bağlantıyı çürütmek amacıyla da tercih edilmektedir. Bu test ağız mukozasından ya da saç telinden alınan örneklerle yapılmaktadır. Ayrıca mahkeme süreçlerinde referans olarak diş fırçası gibi malzemeler de kullanılabilmektedir.

Kriminal Davaların Çözümü

Adli vakalarda DNA testi sıkça kullanılmaktadır. Olay bölgesinden toplanan kanıtlarda tükürük, sperm, ter veya kan gibi sıvıları içeren maddelerin tespit edilmesinin ardından bu kanıtlar üzerinden DNA taraması yapılmaktadır. Veri tabanında daha önceki süreçlerde adli vakalara karışan kişilere bu yöntemle kısa sürede ulaşılabilmektedir.

Soy Ağacının Belirlenmesi

DNA, bireylerin geçmişiyle ilgili olarak önemli detaylar içermektedir. Soy ağacı testi yaparak bireyler atalarının nereden geldiğini bulabilmektedir. Soy ağacı DNA testiyle beraber genetik tarihte yer alan toplamda 176 bölge taranmaktadır. Ayrıca tarama sonucunda bir harita ortaya çıkar ve aşağıdaki dört kurucu halk grubundan hangi topluma yakın olduğunuz belirlenebilir. Bu gruplar şu şekildedir;

  • Kızılderili Toplumu: Orta Amerika, Güney ve Kuzey Amerika’daki toplumlardan oluşur.
  • Doğu Asyalılar: Çin, Kore, Pasifik adaları ve Japon toplumlarından meydana gelir.
  • Afrikalı: Afrikadaki Sahra altı bölgesinde bulunan toplumları içerir.
  • Avrupalı: Güney Asyalı ve Ortadoğulu toplumlardan oluşur.

Genetik Hastalıkların Belirlenmesi

Tıbbi alandaki araştırmaların kapsamlı olarak değerlendirilmesi, DNA testinin önemini de ortaya çıkarmıştır. Sağlık koşullarının iyileştirilmesi ya da bireylerin hastalıklara olan eğilimlerinin tespit edilmesi amacıyla genetik DNA testi yapılabilmektedir. Bu testin amacı, bireylerin genetik hastalıkları taşıyıp taşımadığını tespit etmektir.

DNA Testinde Kullanılan Yöntemler

1869 yılından günümüze kadar yapılan çalışmalarla beraber ilk DNA testi 1985 yılında kullanılmıştır. Bununla beraber DNA testinde kullanılan yöntemler şu şekildedir;

  • DNA testindeki ilk yöntem, RFLP’dir. Açılımı ise ‘Sınırlayıcı Enzim Parça Uzunluk Çeşitliliği’ olarak bilinir.
  • Daha sonra PCR yani Polimeraz Zincir Tepkimesi yöntemi kullanılmıştır.
  • DNA testleri sürekli geliştiğinden dolayı AmpFLP analiziyle birlikte 1990’lı yıllara geçiş sağlanmıştır. Açılımı, ‘Çoğaltılmış Parça Uzunluğu Polimorfizmi’dir.
  • AmpFLP yöntemi Y kromozom analizi sayesinde gelişmeye devam etmiştir.
  • Kayıp kişi vakalarında mitokondri analizi kullanılmaktadır.

Yorum Yap