Endemik Bitki Nedir?

380

Endemik Bitki Nedir: Endemik bitki, sınırları belirlenmiş sadece belli bir bölgede yetişen ve o bölge dışında dünyanın hiçbir yerinde bulunmayan bitki türüdür. Bu bitkilerin yaşam alanları sadece belirli bölgelerle sınırlıdır ve bulunduğu bölgenin iklim şartları ile fiziksel şartlarına bağlı olarak yetişir. Sadece bulunduğu bölgeye ait özel ve yerel olan bu bitki türleri çok geniş alanlara yayılmış ise, zamanla iklim değişiklikleri ve ekolojik değişiklikler ile kendisi için uygun alana çekilir ve bu bölgede yaşamını devam ettirir. O bölge dışında bitkinin yetişme ihtimali yoktur.

Latincede “yerli’’ veya ‘’o yere özgü’’ anlamına gelen endemik Türkiye’de yaygın olarak bulunur. Türkiye coğrafi özellikleri bakımından ve iklim şartları sebebiyle endemik bitkiler açısından zengin ülkelerdendir. Dünyanın hiçbir yerinde görünmeyen endemik bitkiler Türkiye’de bulunur. Örneğin madımak Anadolu’da yaygın olarak bilinen ve yemeği yapılan ülkemize özgü bir endemik bitkidir.

Endemik Bitki Çeşitleri Nelerdir?

Endemik bitkiler küçük birkaç metrelik alanlarda yayılabildiği gibi, ada, köy, dağ, deniz kıyısı, kasaba hatta sadece bir ülke gibi geniş alanlarda da yayılım gösterir. Endemik bitkilerin %80’i 1000 rakım ile 2000 rakım arasında yerleşim gösterirler. Yükseklik arttıkça endemik bitkileri görme oranı da artar. Ayrıca adalarda ve kireçli kayalar üzerinde de endemik bitkiler daha fazla görülür.

Endemik bitkiler 4 grupta toplanır.

Paleoendemik; Atalarının ve köklerinin dayandığı bölge ile bağlantısı kesilmiş, genellikle tek türü olan endemiklerdir ve yakın akrabaları bulunmaz. Kara kökenli adalar bu gruba örnek gösterilebilir. Kanarya adaları, Yeni Zelanda ve Avustralya’da paleoendemik bitkilere örnekler bulunur.

Sizoendemik; Yayılım alanları zamanla değişen, kardeş ve aynı atalardan ortaya çıkan taksonlardır.

Apoendemik; Atalarıyla bağlantılı taksonlardır. Türkiye’de görülen endemik bitki türleri genel olarak apoendemiktir.

Patroendemik; Diploid bitki türleridir. Yani iki kromozomlu canlılardır.

Türkiye’deki Endemik Bitkiler;

Endemik bitki türleri bakımından zengin ülkeler arasında Türkiye ilk başlardadır. Türkiye’de yetişen yaklaşık 10 binden fazla bitki türünün %25’i endemik bitkidir. Bu oran bütün Avrupa’daki endemik bitkilerin toplam sayısından bile fazladır. Türkiye Asya ve Avrupa arasındaki konumu sebebiyle endemik bitkiler bakımından zengindir. Ülkede belirli bir ilde, köyde ve kasabada yetişen pek çok endemik bitki türü vardır. Mesela Trabzon’da yetişen bir endemik bitkiyi Antalya’da görmek mümkün değildir. Türkiye’deki pek çok endemik bitkiden en bilinenleri; safran, çemen, keten, tere, kekik, adaçayı, Kazdağı göknarı, ıstranca meşesi ve datça hurmasıdır. Türkiye’deki birçok endemik bitki günümüzde bilinçsiz şehirleşme, yangınlar, betonlaşma, bilinçsiz kesim ve ilaçlamalar sebebiyle tehlike altındadır.

Endemik Bitkiler İle İlgili Bilinmesi Gerekenler;

  • Dünyada 400 binden fazla bitki bulunur ve bu bitkilerin önemli bir bölümü endemik bitkilerdir.
  • Türkiye’de yaklaşık 3 binden fazla endemik bitki bulunur.
  • Yunanistan’da yaklaşık 800, İspanya’da 500, Sırbistan’da 400 civarında endemik bitki bulunur.
  • Avusturalya’da 15 bin civarındaki bitki türünün yaklaşık %90’ı endemiktir.
  • İsviçre’de ise sadece 1 tür endemik bitki bulunur.
  • Türkiye’de son yıllarda yapılan araştırmalarda 130 yeni endemik bitki türü keşfedilmiştir. Antalya’da 578, Konya’da 478, Mersin’de 366 endemik bitki türü vardır.
  • Türkiye’de en fazla endemik bitkinin bulunduğu bölge Toros Dağları’nın güney yamaçları ve Akdeniz bölgesidir. Türk mutfağının zengin ve kendine özgü lezzetlerinin ülkedeki çok çeşitli endemik bitkilere bağlı olduğu düşünülmektedir.

Sonuç olarak; dünya geneline bakıldığında, her ne kadar bu özel konum ve duruma yeterince önem verilmese de Türkiye endemik bitki türü ve sayıları bakımından son derece dikkat çekici bir konumdadır.

Çözelti Nedir? 50

Çözelti Nedir?

Çözelti Nedir: İki ya da daha çok maddeden oluşan homojen karışıma çözelti denir. Çözeltilerin fiziksel özellikleri her yerde aynı olmakla...

Mutasyon Nedir? 59

Mutasyon Nedir?

Mutasyon Nedir: Kromozomlardaki genlerin yapısında meydana gelen değişikliklere mutasyon denir. Bu değişim DNA molekülünün ani sıcaklık farklılıkları, kimyasallar, X ışınları ve...

Civa Nedir? 63

Civa Nedir?

Civa Nedir: Su, toprak ve havada bulunabilen, normal sıcaklıkta sıvı halde olan ve özel bir görünümü olan elemente civa denir....

Jeoloji Nedir? 67

Jeoloji Nedir?

Jeoloji Nedir: Dünya’nın yapısını ve oluşumunu inceleyen bilim dalına jeoloji denir. Yerbilimi olarak da adlandırılan bu bilim dalı, doğal enerji...

Yer Çekimi Nedir? 98

Yer Çekimi Nedir?

Yer Çekimi Nedir: Dünya üzerindeki cisimleri yere doğru çeken kuvvete yer çekimi denir. Gerçek adı kütle çekim kuvvetidir. Yer çekimi...

Ozon Tabakası Nedir? 127

Ozon Tabakası Nedir?

Ozon Tabakası Nedir: Güneş’ten yayılan zararlı ışınların dünyaya ulaşmasını engelleyen gaz tabakasına ozon tabakası denir. Atmosferin üst kısmında bulunur. Ölümcül morötesi ışınları...

Sitemiz

www.onedir.net

Türkiye'nin Net Bilgi Kaynağı

Amacı;

nedir

sorusunun cevabını, okuyucuya en kısa yoldan ulaştırmaktır.

Onedir Net sitesinin, bilgiyi paylaşmak ve insanlara faydalı olmak dışında hiçbir gayesi yoktur.