1. Ana Sayfa
  2. Sosyal
  3. Etnoğrafya Nedir?

Etnoğrafya Nedir?

Etnoğrafya Nedir?

Etnoğrafya Nedir: Kavimlerin kültür oluşumlarını araştırarak inceleyen toplum bilimine etnoğrafya denir. Yunancadaki ethnos (insanlar) ile graphein (yazım) sözcüklerinin birleşiminden meydana gelmiştir. Ayrıca insanların toplumsal varlığını hem nicelik hem de nitelik kavramlarına göre incelemektedir. Bu incelemelerde bütünlükçü bir yöntem tercih edilir.

Etnoğrafya Kelime Anlamı

Kavimleri karşılaştırarak inceleyen, kültür oluşumlarını araştıran bilim, budun betimi, kavmiyat. (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)

Etnoğrafyanın Doğuşu

Etnoğrafya terim olarak ilk defa 19. yüzyılda kullanılmaya başlanmıştır. Bu kullanımın amacı dünya üzerinde daha önceden yaşamış olan toplumların dillerini araştırmaktır. 1910 yılından sonra yapılan etnoğrafik araştırmalar genel toplum kültürü araştırmaları haline gelmiştir.

Tarihsel anlamda herhangi bir kültürün maddi varlıklarının araştırılmasında etnoğrafyadan yararlanılmaktadır. Bu bilim sayesinde tarih boyunca kullanılan avcılık malzemeleri, süs eşyaları, ev aletleri, sosyal hayatta kullanılmış olan aksesuarlar, tarım aletleri ve sanatsal ürünler de etnoğrafyanın bütününü oluşturmuştur.

Etnoğrafya Neyi İnceler?

Kısa tanımıyla kültür ve kültür oluşumlarını inceleyen ve araştıran bilime etnoğrafya adı verilmektedir. Türkçede kavmiyat kelimesinin karşılığı olan bu bilim genel bir toplum bilimidir. Farklı alt başlıklarla beraber farklı konulara yakından bakış açısı oluşturan bu bilim dalı, insan ve toplumları birbirinden ayırmadan inceler.

Bütüncüllük bakış açısıyla toplumları ele alan etnoğrafya aynı zamanda küçük grupları da incelemektedir. Küçük grupların incelenmesinde akrabalık bağlarının yanı sıra siyasi, ekolojik, sosyal ve ekonomik açıdan da incelemeler yapar. Etnoğrafyanın en çok tercih ettiği bilimsel araştırma yöntemi, anket çalışmalarıdır. Anketler, sosyal gruplar içinde uygulandığı zaman başarılı bir etnografik anket çalışması ortaya çıkarabilmektedir. Bunun sonucunda ise araştırma yapılan bölgedeki insanlar hakkındaki tüm detaylar elde edilir.

Etnoğrafik Araştırma Metotları

Etnoğrafik araştırmalar daha çok etnoğrafik film, etnoğrafik röportaj ve etnoğrafik fotoğrafçılık metotlarıyla gerçekleştirilir. Çalışmalarda kullanılan yöntemler ve yapılan araştırmaların adımları ise maddeler halinde aşağıda paylaşılmıştır.

Bütünlük Kavramı: Etnoğrafik araştırmacı çalışmalarına başlamadan önce olaylara bütüncül olarak yaklaşmaktadır. Ayrıca araştırma yaptığı alanların bütününü ele almalıdır.

Günlük Yaşam: Araştırmacı tarafından araştırılacak toplumlar, doğal ortamlarında yani daha önce yaşadıkları bölgede araştırılmalıdır.

Tanımlayıcılık İlkesi: Araştırmacının çalışmalarını rasyonel ve gerçekçi olarak yapması ilkesine dayanır. Ayrıca araştırma boyunca objektif olunmalıdır.

Katılımcı Gözlemci: Araştırmacılar gözlemlerini gerçekleştirdiği ortama doğrudan katılım sağlamalıdır. Ayrıca bölgedeki ayrıntı ve gelişmeleri de takip etmelidir.

Etnoğrafyanın Tarihle İlişkisi

Etnoğrafya bilimi, özellikleri gereği tarihle doğrudan ilişkilidir. Bu anlamda kavimler bilimi olan etnoğrafyanın toplumun gelenek ve göreneklerinin yanı sıra kültürel ve sosyal yapılarını incelemesinden dolayı tarih bilimine katkıda bulunmaktadır. Ayrıca kazılar sonucunda ortaya çıkan yazılı eserlerin aydınlatılmasında da etnoğrafyadan yararlanılır.

Türkiye’deki Etnoğrafya Çalışmaları

Etnoğrafi biliminin Türkiye’deki gelişimi Meşrutiyet Dönemi’nden sonra başlamıştır. Bu konuda verilecek ilk örnek 1912 yılında Satı Bey’in etnoğrafyayı ders olarak Mekteb-i Mülkiye’de vermeye başlamasıdır. Ayrıca bu dersin tarih kitaplarındaki ismi Etnoğrafya İlm-i Akvam olarak geçmektedir.

1912’den sonra etnoğrafyanın gelişimi devam etmiştir. Bilim alanında hazırlanan kitap ve dergilerde yer alan bu bilim dalı, insanlar tarafından da merak edilmeye başlanmıştır. Türk Yurdu adı verilen bir dergide de yer bulan etnoğrafya bilimi, Türk kültürünün Anadolu ve Orta Asya’daki kültürünü araştırmaya yönelik çok sayıdaki makaleye konu olmuştur.

Yöresel yayınların yer aldığı bu dönemlerle beraber Türkiye’deki ilk etnoğrafya müzesi 1930’da Ankara’da açılmıştır. Günümüze kadar devam eden tüm etnoğrafik çalışmalar bu müzede toplanmış ve Ankara’nın ardından Bursa, Adana, Afyon, Bergama, Konya, Edirne, Erzurum, Diyarbakır, Kayseri, Niğde, Kahramanmaraş, Sinop, Van, Tire, Tokat, Elâzığ ve İstanbul’da da etnoğrafya müzeleri açılmıştır. İzmir’de açılan etnoğrafya müzesinin ise 1800’lü yıllarda hastane olarak kullanıldığı bilinmektedir.

Yorum Yap