1. Ana Sayfa
  2. Sosyal
  3. Felsefe Nedir?

Felsefe Nedir?

felsefe nedir

Felsefe Nedir: Felsefe, Philo (sevgi) ve Sophia (bilgi) kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur. Philosophia terimi ilk olarak ünlü Yunan matematikçisi Pisagor tarafından kullanılmıştır. Pisagor’a göre felsefe bilgelik sevgisi ve hikmet arayışı anlamındadır. Hikmet ise bilgi ve değer üzerine bilgilerin ortaya çıkması ve bireyin böyle bilgilere sahip olabilecek derecede olgunlaşması demektir.

Felsefe bilimiyle ilgilenen kişilere philosophos yani filozof denilmektedir. Yaşamı ve yaşama dair bütün olayları değerlendiren bir filozof, doğru olduğunu düşündüğümüz ya da doğru olduğundan emin olduğumuz her şeyi sorgulayabilir. Felsefe dış dünyanın varoluşu ile, bilginin kaynağı ve sınırları ile, bilimle, sanatla, yaşamla ve daha bir sürü konu ile ilgili sorulara cevap aramaktadır.

Felsefenin Sözlük Tanımı

  1. isim Varlığın ve bilginin bilimsel olarak araştırılması

Örnek Cümle: “Felsefe diliyle söylersek her ozan bir fenomendir yani olgudur.” – N. Cumalı

  1. Bir bilimin veya bilgi alanının temelini oluşturan ilkeler bütünü

Örnek Cümle: “Tarih felsefesi. Hukuk felsefesi.”

  1. Bir filozofun, bir felsefe okulunun, bir çağın öğretisi

Örnek Cümle: “Sokrates felsefesi.”

  1. Dünya görüşü

Örnek Cümle: “Yargılarınızı, felsefenizi kendinize saklayıp oyununuza tek özdeyiş katmayacaksınız.” – H. Taner

  1. Bir konuda soyut düşünüş

Örnek Cümle: “Uzun felsefelerden sonra Mediha’yı benden çok sevdiğini anlatıyor.” – H. E. Adıvar (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)

Felsefenin Farklı Tanımları

Felsefeyi tek bir tanımla açıklamak oldukça zordur. Felsefeyi ortaya koyan en yaygın 8 görüş şu şekildedir:

  1. Felsefe insanın niteliğini, dünyanın yapı ve işleyişini anlama çabasıdır.
  2. Felsefe gerçeği bulma ve öğretme yolunda bir bitmeyen derinleşmedir.
  3. Felsefe insanı iyiye, doğruya ve güzele yönelten bir düşünce biçimidir.
  4. Felsefe yaşama ve evrene karşı tavır alıştır.
  5. Akılcı incelemeye ve yaratıcı düşünmeye dayalı bir metotdur.
  6. Evren hakkında belirli bir görüş elde etmeye çalışan bir çabadır.
  7. Sorunlar ve sorunların çözümleri hakkındaki kuramlardır.
  8. Kavramların anlamlarının aydınlatılmasıdır.

Felsefe ve Bilim

Felsefe ve bilim arasında iki unsur büyük önem taşımaktadır.

  1. İdealist Yaklaşım

Bu anlayışa göre, felsefe bilimlerin üzerinde bir etkinliktir. Felsefe bilimlerin anası olarak kabul edilir ve tüm bilimleri içerisinde kapsayıp onların arasında bağ kurmalarını sağlayan bir üstyapıdır. Bu düşünce günümüzde kabul görmemektedir.

  1. Pozitivist Yaklaşım

Bu yaklaşım idealist görüşün tam tersidir. Felsefe diğer dillerin yanında küçük kalmaktadır hatta küçümsenmektedir. Bu görüşe göre felsefe bilimin hizmetçisi olarak görülmektedir ve bilimin sınırlarından dışarı çıkamamakta hatta sadece bilimin sorunlarına çözüm aramak için kullanılmaktadır.

Bu iki düşüncedeki temel yanlış, felsefenin bir bilim olduğunun düşünülmesidir. Aristoteles’e göre bilim felsefeden türemektedir. Aristoteles, olgunun felsefi yönüyle ilgilenmesinin yanında bilim yönüyle de ilgilenmiştir.

Belli başlı bilim dallarına konuca örtüşen felsefe dallarının olduğu görülmektedir. Yani konu olarak felsefeyi ve bilimi ayırt etmek oldukça yanlıştır. Örneğin, siyaset bilimine karşı devlet felsefesi konu olarak örtüşmektedir fakat aynı konulara farklı şekillerde yaklaşmaktadırlar.

Bu yazımızı da okuyabilirsiniz:  Mezopotamya’da Mimari ve Sanat Ne Durumdaydı?

Felsefe ve bilimi ortak olarak doğru bilgiye ulaşmak istemektedir fakat farklı yöntemler kullanmaktadır. Bilim açısından doğruluğu kanıtlayan şey deneydir, felsefe için ise mantıksal uslamlardır. Bu yüzden mantık, felsefenin önemli bir öğesidir.

Felsefenin Yöntemleri ve Türleri

Felsefenin yöntemleri ve türleri ikiye ayrılmaktadır:

  1. Akademik Felsefe

Üniversitelerde yapılan felsefedir. Akademik filozof öncelikle felsefe öğretmektedir. Akademik felsefenin popüler felsefeden farklı olması çalışma yöntemleri ile ilgilidir. Tarihi ve sistematik olmak üzere iki yöntem kullanılır.

  1. Tarihi Yöntem

Tarihteki filozofların tezlerini anlamayı, yorumlamayı yeniden yapılandırmayı konu almaktadır.

  1. Sistematik Yöntem

Belirli bir sorunu farklı felsefi bakış ile cevaplamayı hedeflemektedir.

  1. Popüler Felsefe

Sözel, kavram analizci, belli ilkelere göre diyaletik yöntemleri kullanır. Somut olgular ve fenomenler baz alınarak hareket edilir. Buna en iyi örnek Sokrates’tir çünkü bilgeliği teorik ve pratik olarak da münkündür.

Felsefenin Konuları

Varoluş, ahlak, bilgi, gerçek ve güzellik Felsefenin konuları olarak belirtilebilir. Bir çok filozof aynı zamanda dini inançlara ve bilime de değinmiştir. Filozofların cevap aradığı sorular genellikle şöyledir:

  1. Gerçek nedir?
  2. Bir ifade neden yanlış ya da doğru olarak tanımlanır?
  3. Doğru ve yanlışa nasıl karar verilir?
  4. Bilgi mümkün müdür?
  5. Bildiğimizi nasıl biliriz?
  6. Doğru bilginin kökeni ve sınırları nelerdir?
  7. Ahlaken doğru ve yanlış hareketler nelerdir?
  8. Ahlakın kaynağı nedir?
  9. Gerçeklik nedir?
  10. Neler gerçek olarak nitelendirilebilir?

Filozoflar

  1. Aristoteles

Felsefe denilince listenin ilk başında gelen isimdir. İslam ve hristiyanlık felsefesi Aristoteles’in felsefesi üzerine kuruludur. Herkesin ortak bir noktada buluştuğu bir felsefe ortaya koymuştur. Platon’un öğrencisi, Büyük İskender’in hocasıdır. ‘Nedensellik’ ve ‘mantık’ açıklamaları felsefenin temelini oluşturmaktadır.

  1. Platon (Eflatun)

Sokrates’in öğrencisidir. Filozofların iktidara geçmesi gerektiğini söylemiş ve felsefi yönetim tarzını belirttiği ‘Devlet’ eserini ortaya koymuştur. Batı felsefesinin kökenini Platon oluşturmuştur. ‘Formlar’ teorisi çalışmaları arasında oldukça göze çarpmaktadır.

  1. Karl Marks

Hegel’in ‘kalıcı ruh’ öğretisinden etkilenmiştir. Bu görüşe göre dünya ruh tarafından yönlendirilmektedir. Marks bu görüşe ek olarak ruh tarafından değil ‘para’ tarafından yönlendirildiğini eklemiştir. Marks ekonomik sosyolojinin babası olarak bilinir. Politik felsefeye en çok etki etmiş kişidir. Marks’a göre kapitalizm, işçi sınıf çatışmasını kazanmasından bir önceki adımdır. ‘Komünist manifesto’ ve kapitalizm gibi eserleri bulunmaktadır.

  1. Friedrich Nietzsche

Hristiyan ahlakını reddetmiş ve tanrı algısı hep gündemde olmuştur. Ona göre üst insan insanlığı kurtaracaktır. Naziler bu felsefeyi kullanarak üst insan olduklarını iddia etmişlerdir. Ancak buradaki kasıt tam tersidir. Tüm dünyada tanrı alfısının ve dinin sorgulanmasına neden olmuştur.

  1. Descartes

Rasyonel düşüncenin babası olarak bilinir. Meditasyonlar adlı kitabında hayatı anlamaya yönelik çalışmaları bulunmaktadır.

  1. Immanuel Kant

Epistemoloji, metafizik etil, mantık, estetik ilgilendiği konulardandır. Felsefeyi sağlam temellere oturtmaya çalışmıştır. Kesinliği arayan çabaları “görelilik teorisi” gibi kavramlarla sarsılsa da ahlak, etik, epistemoloji konularında hala gündemdedir.

  1. Konfüçyüs

Analektler adlı eserinin temelinde yatan düşüncesi devletçilik ve politika alanında hâlâ işlevseldir. Ana fikirleri sıkı planlılık, uyum ve işbirliğidir.

  1. Sigmund Freud

Bilinçaltındakileri dışarı çıkararak ruhsal sorunları çözme yöntemi geliştirmiştir. Hipnoz, libido, id, alt benlik, kişilik gibi sözcüklerle anılır. İnsanların benliğini sorgulamasını sağlamıştır.

Bir önceki yazımız olan Eğitim Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yorum Yap