İlginizi Çekebilir
matematik nedir
  1. Ana Sayfa
  2. Bilim
  3. Işık Hızı Nedir?

Işık Hızı Nedir?

Işık hızı

Işık Hızı Nedir: Tüm elektromanyetik ve ışık dalgalarının boşluktaki hızına ışık hızı denir. Saniyede 300 bin kilometre hızı temsil eder. 300.000 kilometre/saniye şeklinde ifade edilir. Işık hızı sayesinde milyon yıl uzaklıkta olan galaksiler görülebilir ancak ziyaret edilemez. Dünya ile bu mesafeler arasındaki uzaklık oldukça fazla olmakla beraber gerçekleştirilen pek çok araştırma ile beraber yeni galaksiler keşfedilmeye devam edilmektedir.

Işık Hızı Kelime Anlamı

Işığın bir saniyede aldığı yol. (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)

Işık Hızının Tarihsel Gelişimi

Saniyede 300 bin kilometre hızla hareket eden ışık aynı zamanda evrendeki en büyük hız olarak bilinmektedir. Işık hızına sahip olan bir nesnenin ayrıca dünya çevresinde saniyede 7 kez tur atacağı, yapılan deneylerle ispatlansa da böyle bir nesnenin henüz olmadığı ortadadır.

Işık hızı 17. yüzyıla kadar sonsuz bir durum olarak kabul edilmiştir. Kabul edilen bu durum, ay tutulması sırasında dünyanın aya düşen gölgesinde dikkat çeken bir gecikmenin olmayışıyla açıklanmıştır. Ancak günümüzde bu tür bir varsayım kabul edilmemektedir.

1600’lü yıllarda Galileo, ışık hızının sonsuz bir hıza sahip olmadığını savunmuştur. Bu yüzden ışık hızını ölçmek amacıyla bir fenerin üstünü örtüp açma tekniğini kullanmıştır. Birbirinden uzak olan iki farklı tepede ışık hızını ölçmeyi deneyen Galileo, herhangi bir net sonuca ulaşamamıştır.

Işık hızıyla ilgili başarılı ilk deneme, 1676 yılında Olaus Roemer tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu deneyimin temelinde, Roemer’in Jüpiter’in uydusu üzerinde fark ettiği bazı durumlar etkili olmuştur. Jüpiter’in tutulma süresinin dünyadan uzaklaşıldıkça daha fazla arttığını fark eden Roemer, geliştirdiği teknikler sayesinde ışık hızını hesaplamıştır. Bu hızı saatte 214 bin kilometre olarak ölçmüştür.

Bu yazımızı da okuyabilirsiniz:  Işınlanma Nedir?

1700’lü yıllarda da ışık hızıyla ilgili pek çok araştırma yapılmıştır. 1718 yılında James Bradley, dünyanın güneş çevresindeki dönüşü sonucunda, yıldız ışıklarının belirli bir açıyla geldiğini tahmin etmesi aslında bu konuda diğer araştırmacılara ışık tutmuştur. Bradley gerçekleştirdiği hesaplamalar sonucunda ışık hızını saatte 301 bin kilometre olarak hesaplamıştır.

Işık Hızı İlk Kez Ne Zaman Ölçüldü?

Işık hızı ilk defa 1849 yılında ölçülmüştür. Armand Fizeau tarafından ölçülen ışık hızı, dişli çarklar yardımıyla deneye konu olmuştur. Bu süreçte dönen bir dişlinin iki dişi arasından ışık geçirmiş ve 8 kilometre uzakta duran bir aynadan tekrar geri yansımasını sağlamıştır. Bu sayede ayrıca dişlinin hızını artırarak ışığın hızını saatte 315 bin kilometre olarak hesaplamıştır.

Işık hızı bu süreçlerle beraber farklı yöntemler kullanılarak hesaplanmaya çalışılmıştır. 1857 yılında gerçekleştirilen bir deneyde ışığın hızı saatte 299 bin 788 kilometre olarak hesaplanmıştır. Daha sonra ise farklı metotlara başvurulmuş ve 1970 yılında yapılan ölçümlerle bu süreç devam etmiştir. Bilinen son ölçüm ise 1983 yılında yapılmış ve bu ölçüm sonucunda ışık hızı 299 bin 792 kilometre olarak kayıtlara geçmiştir.

Işık Hızı Nasıl Ölçülür?

Işık hızının ölçülebilmesi için yüksek frekanslı radyo dalgaları üzerinde ölçümler yapılmaktadır. Bu sayede elektromanyetik dalgaların hızı daha rahat bir şekilde ortaya çıkmaktadır. 1905 yılında özel görelilik kuralının ortaya çıkarılmasıyla beraber ışık hızıyla ilgili gelişmeler devam etmiştir.

Işık Yılı Nedir?

Bir mesafe ölçüsü olan ışık yılı, ışığın 1 senede aldığı yolu ifade etmektedir. Bu mesafe yaklaşık olarak 9.5 trilyon kilometre olarak hesaplanmıştır. Gökbilimciler her 1 yıldızın 10 ışık yılı uzaklıkta olduğunu belirtmektedir. Işık yılı ayrıca astronomide 1 uzunluk birimi olarak kullanılır.

Güneş sistemleri içerisindeki rakamların azaltılması için ‘astronomik birim’ adı verilen ölçü birimi kullanılmaktadır. Bu birime göre 800 milyon kilometre uzaklıkta olan Jüpiter, 4.5 AB uzaklığa denk gelmektedir. Dünya ile Güneş arasındaki uzaklık ise 150 milyon kilometre olarak hesaplanmaktadır. Bu da 8 ışık dakikasına denk gelmektedir.

Bir önceki yazımız olan Atom Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yorum Yap

Yorumlar (1)

  1. Işık hızının ölçülmesi olayı gerçekten çok enteresan. Işığın hızı 299 bin ile 315 bin km arasında fikir ayrılıkları var ve bunu ölçmek bile çok enteresan..