İlginizi Çekebilir
Sağlık Nedir?
  1. Ana Sayfa
  2. Sağlık
  3. Işkın Nedir?

Işkın Nedir?

Işkın Nedir?
İçeriğimize oy verebilirsiniz.

Işkın Nedir: Kuzukulağıgiller familyasından olan ve vücuda çok sayıda yararı bulunan bitkiye ışkın denir. Türkiye’de daha çok Erzurum yöresinde yetişen bu bitkinin diğer adı uçkundur. Bilimsel olarak kanıtlanan yararlarının yanı sıra çok fazla tüketilmediği de bilinmektedir.

Işkın Kelime Anlamı

Kayalık yerlerde ve dağlarda yetişen, yenilebilir bir tür ot.

Örnek Cümle: “Kuşburnu budarlar / Işkın sürmesin diye” – Halk Türküsü (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)

Işkın Bitkisinin Özellikleri

Halk dilinde uçkun olarak da adlandırılan bu bitki, bir nevi doğal ilaç olarak tüketilmektedir. Bilimsel anlamdaki ismi ‘Reun Ribes’ olan ışkının daha çok kanserle mücadelede tercih edildiği bilinmektedir. Ayrıca vücut hücrelerinin yenilenmesine katkıda bulunan bu bitkinin C vitamini bakımından zengin olduğu bilinmektedir. Ek olarak A, B1, B2, E ve K vitaminlerini de içermektedir.

Işkının tadı kivi tadını anımsatmaktadır. Bununla beraber yetiştirildiği yörelerde meyve olarak da tüketilebilmektedir. Kaba ve geniş yaprakları arasında çıkan çiçekler, yetiştiriciler tarafından kesilir. Daha çok karların erimesiyle ortaya çıkan bitkinin sert bir yapıya sahip olduğu bilinmektedir. Meyvesi de kahverengi ve kırmızımsı bir görünüme sahiptir.

Işkın Nerede Yetişir?

Işkın Elazığ, Van, Hakkari, Tunceli, Muş, Sivas, Malatya, Bingöl, Mardin, Erzurum ve Kağızman’da rahatlıkla yetişebilmektedir. Ekşimsi bir tadı olan ışkının tadı ve kokusu da oldukça güzeldir. Bu bölgelerin dağlık alanlarında yetişmekle beraber çiçekleri de güzel kokuludur. Toprakta yetişen bu bitkinin gövde ve kök kısmı da tüketmek için uygundur. Yapraklarının içeriğinde osalik asit bulunmakla beraber yaprakların tüketilmemesi gerekmektedir. 1000 ile 4000 metre kadar yükseklikte yetiştirilen ışkının boyu 150 cm’ye kadar ulaşabilmektedir.

Işkın Nasıl Tüketilir?

Işkın otu toplandıktan hemen sonra tüketilebilmektedir. Ayrıca ışkın otunun kaynatılarak tüketilmesi de oldukça sağlıklıdır. Yetiştiği yörelerde ise halk arasında farklı şekillerde tüketilmektedir. Mideyi kuvvetlendiren ve kusmayı önleyen bu bitki, ishal önleyici bir özelliktedir. Taze haldeyken dış kabuğu soyularak gövde kısmı rahatlıkla yenilebilir. Her yörede farklı şekillerde tüketilen bu bitki, Bitlis çevresinde sindirimi kolaylaştırdığı için yemeklerden sonra tüketilmektedir. Erzurum ve Van yörelerinde ise basur ve diyabet tedavisinde kullanılmaktadır. Ayrıca Erzurum’da boşaltım sistemi enfeksiyonları için bolca tüketilmektedir.

Kars Kağızman yöresinde ışkının çiçek sapı taze bir şekilde tüketilir. Ayrıca kök kısmı da Tunceli’de diyabet tedavisinde tercih edilmektedir. Şırnak yöresinde ışkın kökleri şeker hastalığına karşı kaynatılarak tüketilir. Elazığ yöresinde, şap hastalığına karşı yine kök kısmı kaynatılarak hayvanlara içirilmektedir. Son olarak Bingöl yöresinde ışkın kökü kurutulur ve öğütülür. Daha sonra yoğurtla karıştırılarak yüz bölgesindeki leke ve sivilcelere karşı kullanılmaktadır.

Işkının Yararları Nelerdir?

Işkının yararları oldukça fazladır. Yararlarından önce kalori ve besin değerleri hakkında bilgi sahibi olunmalıdır. 100 gramlık bir ışkın vücuda 21 kalorilik katkıda bulunur. Yağ oranı ise %0,2’dir. Yine 100 gram ışkında 0,9 gram protein ve 4,5 gram karbonhidrat bulunmaktadır.

Bu Yazımızıda Okuyabilirsiniz:  Propolis Nedir?

İçeriğinde oldukça faydalı vitaminler barındıran ışkın ayrıca potasyum, magnezyum, demir ve manganez gibi mineraller içermektedir. Uçkunun faydaları ise aşağıdaki alt başlıklarla tanımlanmaktadır.

Işkının Kemikler için Faydaları

Kemiklerin gelişimi ve sağlığı için K vitamini oldukça önemlidir. Ayrıca K vitamininin beyindeki osteotropik aktiviteyi teşvik ettiği de bilinir. Yani kemiklerin onarımını ve büyümesini sağlayabilmektedir. İleri yaşlardaki kadınların menopoz dönemlerinde osteoporoz gibi hastalıklara yakalanmaması için yine K vitamini çok önemlidir. Bu nedenle ışkında bolca bulunan K vitamini sayesinde daha sağlıklı kemiklere sahip olunabilmektedir.

Işkının Sindirime Olan Faydaları

Işkın, yüksek lifli bir gıdadır. Bu sayede sindirimi oldukça kolaylaştırır. Bağırsak hareketlerinin düzenli bir şekilde çalışmasını sağlayan ışkın ayrıca metabolizmayı hızlandırmaktadır. Öte yandan mide krampları ve şişkinlikleri de önleyebilmektedir.

Işkının Beyin Sağlığına Faydaları

Beyin sağlığında K vitamininin yeri oldukça önemlidir. Bu vitamin beyindeki zihinsel aktiviteyi hızlandırmaktadır. Buna bağlı olarak Alzheimer hastalığının başlama sürecini geciktirdiği bilinmektedir. Bu nedenle 100 gram taze ışkın sapının, günlük olarak tüketilmesi gereken K vitamininin %25’ini karşıladığı da tespit edilmiştir.

Işkının Kalp Sağlığına Faydaları

Işkın otundaki kolesterol ve yağ oranı düşüktür. Bu yüzden kolesterol seviyesinin dengede tutmak için tüketilebilir. Ayrıca kan damarlarındaki hücre duvarlarının iyileşmesine de katkıda bulunmaktadır.

Işkının Kilo Vermeye Yardımcıdır

Düşük kalorili bitkilerden biri olan ışkın, sağlıklı bir şekilde kilo vermek isteyenler için oldukça idealdir. 100 gramında sadece 21 kalori barındırmaktadır. Vitamin ve mineral içerdiği için de vücudun metabolizma hızını artırabilmektedir. Doğal bir müshil olan ışkın, vücuda detoks etkisi yaptığı için kilo vermeye yardımcıdır.

Işkının Kanseri Önleyici Etkisi

İçeriğinde fazla miktarda antioksidan olan ışkın, kansere yol açan ve hücre hasarlarına neden olan serbest radikalleri durdurabilmektedir. Bu nedenle kanseri önleyici etkisi bulunmaktadır. Öte yandan pişkin olarak ışkın tüketen bireylerin ağız boşluğu ve akciğerlerinde kanserli hücrelerin oluşumu gecikebilir.

Işkının Cilt Üzerindeki Etkileri

Doğal bir antibakteriyel olan ışkın, cildi enfeksiyonlardan korumaya yardımcıdır. Özellikle de çiğ ışkının deri enfeksiyonlarına karşı vücudu koruduğu bilinir. Buna bağlı olarak yaşlanma belirtilerini de ortadan kaldırabilir.

Işkının Şeker Hastalığına Olan Etkisi

Glikozun hücrelere taşınmasını geciktiren bileşikleri içeren ışkın, diyabet hastalığı olan kişiler tarafından tüketilebilir. Buna bağlı olarak kan basıncının kontrol altına alınmasını sağlar.

Bu başlıklar dışında ışkının yararları şu şekilde sıralanabilir;

  • Ateşli hastalıklara karşı tedavi edicidir.
  • Gribe karşı kullanılabilir.
  • Uykusuzluk ve yorgunluğa iyi gelir.
  • Strese karşı tüketilebilir.
  • Mideyi rahatlatıcı bir etkisi vardır.

Işkın bitkisinin iştah açma özelliği de bulunmaktadır. Bireylerin kendini dinç hissetmesini sağlayan bu bitkinin kabuk iç kısımları, lekeli bölgelere sürülebilir. Bu sayede vücuttaki lekeler kısa sürede yok olabilmektedir. Ayrıca cildi yenileyen bir bitki olduğu için cilt kırışıklıkları için de tercih edilebilmektedir.

Işkının Yan Etkileri Var mı?

Işkın otunun bilinen bazı yan etkileri bulunmaktadır. Öncelikle içerdiği yüksek oksalit asit nedeniyle böbrek taşlarının oluşmasında etkili olabilir. Ayrıca rahim kaslarında kasılmalara neden olabildiği için hamile bayanların tüketmemesi gerekmektedir. Buna ek olarak hormona duyarlı herhangi bir sağlık problemi olanların da ışkın tüketmemesi önemlidir. Son olarak laksatif, varfarin, diüretik ve digitoksin gibi ilaçlarla etkileşime girdiği unutulmamalıdır.

Bir önceki yazımız olan Hıçkırık Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yorum Yap

Yorumlar (1)

  1. bir erzurumlu olarak yötemin bitkisi olan uçkunu sayfanızda görmekten çok sevindim bahsetmişsiniz teşekkürler 🙂