İlginizi Çekebilir
Uzay
  1. Ana Sayfa
  2. Bilim
  3. Jeoloji Nedir?

Jeoloji Nedir?

Jeoloji

Jeoloji Nedir: Dünya’nın yapısını ve oluşumunu inceleyen bilim dalına jeoloji denir. Yerbilimi olarak da adlandırılan bu bilim dalı, doğal enerji kaynakları, su, petrol, depremler ve maden yatakları gibi pek çok alt başlığı da tüm özellikleriyle birlikte incelemektedir. Yer kabuğunun yapısı ve tarihiyle yakından ilgili olan jeoloji aynı zamanda meteor ve ay taşlarının yapısı hakkında da önemli bilgiler vermektedir.

Jeoloji Kelime Anlamı

Yer bilimi. (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)

Jeolojinin Tarihçesi

Eski çağlarda toprak ve taşların zamanla değişikliğe uğraması ve 5. yüzyılda ise Herodot’un fosillere ve taşlara dair gözlemlerde bulunması, aslında jeolojinin tarihçesini oluşturmaktadır. Bununla beraber Mısır’ın Nil yatağında yapılan fosil incelemeleri de tarihsel süreç bakımından önemlidir. Tarih boyunca El-Biruni, Ömer Hayyam ve İbn-i Sina gibi düşünürler de jeoloji konusunda birtakım incelemelerde bulunmuştur.

On Yedinci yüzyılda jeoloji bilimiyle ilgili ilk adımlar atılmıştır. Bu süreçte yer kabuğunu oluşturan tabakalardaki tortuların belirli bir süre sonra sıkışması ve yeni tabakaları meydana getirdiğinin anlaşılması üzerine bazı temel prensiplere yoğunlaşılmıştır. Bununla beraber 18. yüzyılda ise yer kabuğundaki katlar arasında fosillerin olduğu anlaşılmış ve jeolojik zamanlar hakkında araştırmalara başlanmıştır.

1860 yılında Kuzey Amerika’da jeoloji bilimiyle ilgili önemli bir inceleme yapılmıştır. Bu incelemelerde bölgede bulunan kayaçlarda Tersiyer ve Mesozoik dönemlerden kalma çok sayıda hayvan kemiğine rastlanmıştır. 19. yüzyıl içerisinde ise buzul jeolojisine yoğunlaşılmış ve günümüze kadar çok sayıda araştırma ile beraber jeoloji biliminin gelişimi sürmüştür.

Jeolojinin Ana Bilim Dalları

Jeolojinin kendine has bazı kuralları vardır ve bu kurallar jeokimya ve jeofizik gibi alt dalları oluşturur. Yer şekillerinin genel anlamda incelenmesi ve haritaların yapılması gibi süreçler jeolojinin yanı sıra jeodezi dalını kapsamaktadır. Tarihsel süreçte oşinografi ve hidroloji gibi ana bilim dallarının konusunu oluşturan jeoloji aynı zamanda fiziksel, tarihsel ve jeolojik haritalandırma gibi ana bilim dallarına ayrılmaktadır.

1.Fiziksel Jeoloji

Dünya genelinde meydana gelen fiziksel değişimleri inceleyen ana bilim dalıdır. Bu değişimlerin en önemli nesneleri olan mineraller, kayalar, çökeltilerin şekil, oluşma ve yapıları incelenmektedir. Ayrıca petroloji, mineroloji, yapısal jeoloji ve ekonomik jeoloji gibi alt dallar da fiziksel jeolojinin inceleme alanına girmektedir.

Bu yazımızı da okuyabilirsiniz:  Matematik Nedir?

Petroloji: Kayaların kimyasal ve fiziksel özellikleriyle birlikte genel oluşum süreçlerinin araştırılmasıdır.

Mineraloji: Yeryüzündeki minerallerin araştırılarak sınıflandırılması sürecini ele alır.

Çökelme: Yakın zamandaki çökelti birikimlerini araştırır.

Aşınma: Yer şekillerini meydana getiren ve kayaları ortaya çıkaran faktörlerin araştırılmasını sağlar.

Ekonomik Jeoloji: Jeolojiyle ilgili olan ilkelerdeki sorunların çözümünde kullanılır.

Yapısal Jeoloji: Yerkabuğunun değişikliğe uğramasıyla beraber meydana gelen büyük kaya oluşumlarını araştırır.

2.Tarihsel Jeoloji

Jeolojinin inceleme alanına giren ve uzun tarih boyunca yapılan araştırmalar, tarihsel jeoloji sürecini beraberinde getirmektedir. Bu olaylar çok uzun bir zaman diliminde gerçekleştiği için paleontoloji ve stratigrafi gibi farklı araştırma süreçlerinin ortaya çıkmasında etkili olmuştur.

Paleontoloji: Fosilleri ve bu fosillerin yerleşim zamanlarının incelenmesine dayalıdır.

Stratigrafi: Yerkabuğuna gömülmüş halde bulunan kayaların uzun zaman dilimi boyunca birbirleriyle olan ilişkilerini inceler.

Jeolojik haritalandırma ise temel kaya ünitelerinin grafik olarak gösterilmesine dayalıdır.

Jeologlar ve Çalışma Alanları

Yer bilimi alanında çalışma yapanlara jeolog denir. Jeologlar daha çok sanayi sektöründe çalışmakla birlikte jeolojik süreçlerin incelenmesi ve anlaşılması gibi durumlara öncülük ederler. Bununla beraber gaz ve petrol çıkarımı gibi alanlarda da faaliyet göstermektedirler. Jeologların görevleri oldukça kapsamlıdır. Yerküreyi meydana getiren su, kaya, toprak ve diğer tüm maddelerin genel özelliklerini inceleyen ve tarihsel gelişimi hakkında bilgi veren jeologlar, görev bakımından farklı uzmanlık alanlarına yönlendirilebilir.

Jeologların uzmanlık alanları ise şu şekildedir;

  • Deniz Jeolojisi: Denizde gerçekleştirilen çalışmalarla beraber kıyı kenarlarındaki araştırmaların genel adıdır.
  • DendrokronolojiHerhangi bir arkeolojik alanda bulunan ağaçların gövdelerindeki senelik büyüme durumlarına bakılarak ağaçlarda yaş belirlenmesinin yapılmasını sağlayan yöntemdir.
  • Ekonomik Jeoloji: Madenin meydana geliş süreci ile oluşum aşamalarının incelenmesiyle birlikte farklı uygulamalar geliştiren yöntemdir.
  • Jeoloji Mühendisliği: Yerkürenin ilk başlangıcından günümüze kadar olan yapısal değişimlerini inceler. Ayrıca yer yüzeyiyle beraber yer altının durumu da bu mühendisliğin inceleme alanına girmektedir.
  • Hidrojeoloji: Yerküreyi kaplayan suların araştırılması süreci hidrojeolojinin kapsamına girer.
  • Jeokimya: Yerküredeki minerallerin oluşumunu inceler ve tarihsel süreci hakkında bilgiler verir.
  • Jeofizik: Fizik kavramının tüm ilkelerinden yararlanılarak yerkürenin incelenmesine olanak tanır.
  • PaleoklimatolojiEski çağlardaki iklim olaylarının incelenmesi ve bu incelemeler sonucunda jeolojik etkilerin araştırılması, paleoklimatolojininilgi alanına girmektedir.

Bir önceki yazımız olan Yer Çekimi Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yorum Yap

Yorumlar (1)

  1. Jeoloji benim son derecede ilgimi çeken geniş kapsamlı bi konu. Yani bu insanlar hem dünyanın oluşumunu inceleyebiliyor, hemde Dünyanın ihtiyaç duyduğu doğalgaz, petrol gibi yer altı zenginliklerini de bulabiliyor. Böylesine güzel bir kounuyu paylaştığınız için sayfanıza teşekkür ediyorum.