İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Bilim
  3. Kauçuk Tarihçesi

Kauçuk Tarihçesi

Kauçuk Tarihçesi

Halk arasında lastik olarak adlandırılan kauçuğun tarihçesi 19. yüzyıla dayanmaktadır. Tropikal ağaçlardan elde edilen bu ürün ilk olarak Brezilya’nın Amazon bölgesine ait olan ağaçlarda keşfedilmiştir. 19. yüzyıl başlarında yıllık üretimi 30 ton olan bu maddenin günümüzde sentetik olarak 1 milyon ton üretime kadar ulaştığı bilinmektedir. Söz konusu üretimler endüstri ve teknik alandaki gelişmelerle beraber ilerlemiş ve farklı özelliklerle kullanılmaya başlanmıştır.

Kristof Kolomb, Amerika’ya yaptığı ikinci yolculuğu esnasında Haiti Adası’nda yaşayan yerlilerin farklı bir yapıdaki topla oynadıklarını görmüştür. Daha sonra 1521’de Meksika’daki İspanyol egemenliği sırasında yerlilerin elastik bir madde kullanmaya başladığı fark edilmiştir. Avrupa’da da bu madde ile ilgili söylentiler ortaya atılmıştır. Yerliler bu süreçte farklı tüyleri, bitkilerden çıkardıkları beyazımsı bir madde ile vücutlarına yapıştırmış ve büyücü elbisesi olarak kullanmıştır. Süte benzeyen maddenin kurumasının ardından bir ayakkabı biçimine dönüştüğü de aktarılmıştır.

1735 yılına gelindiğinde Charles de la Comdamine adındaki Fransız keşifçi, Avrupa’nın daha önce görmediği bu tür bitkilerin sırrını çözmek amacıyla Amazon ormanlarını ziyaret etmiştir. Yerlilerin ‘heve’ adını verdiği ağaçlar üzerinde incelemeler yapan Comdamine, bulduğu ağacın kabuğunu kesmiş ve süt çıkarmıştır. Bu sütü kuruttuktan sonra farklı modellere çevirerek Fransa’ya yollamıştır. Daha sonra ise bilim adamları bu modelleri inceleyerek araştırma yapmaya başlamıştır. Yine Fransız kimyacılar 1763 yılında bu maddeyi yağ ve etere batırarak eritmiştir. Bu zamanlarda lateksin adı verilen maddenin daha sonra mürekkep izlerini kâğıt üzerinden çıkarmak için kullanılmaya başlandığı görülmüştür.

1793 yılında İngiliz Pean, kauçuğu trebentin içinde eritmiş ve su geçirmez madde yapma patentini almayı başarmıştır. İskoçya’da da bazı kimyacılar 1823’te araştırma yapmaya başlamıştır. Lastik eşya yapmak için ilk fabrikanın kurulduğu İskoçya’da kimyacı Charles Macintosh su geçirmez muşamba yapmıştır. Ancak yapılan bu eşyaların sıcak havaya dayanamayıp eridiği anlaşılmıştır. Ayrıca soğuk havalarda ise sertleştiği ortaya çıkmıştır.

Lastik sanayiindeki gelişmeler 1839 yılında devam etmiştir. Charles Goodyear adlı bir Amerikalı, lateksi ısıtmış ve daha sonra kükürtle işlemiştir. Bu süreçte maddeyi çok daha dayanıklı bir hale getirmiştir. Yapılan bu işlem sonucunda kauçuğun hava şartlarına karşı dayanıklı olabileceği ortaya çıkmıştır. Gerçekleştirilen bu işleme ‘vulkanize etmek’ adı verilir.

Tarihsel anlamda oldukça geniş bir araştırma sürecinden geçen kauçuk, 1873 yılında İngiltere hükümetinin de dikkatini çekmiştir. Bu yıllarda Amazon ormanlarına benzeyen kauçuk ağaçları yetiştirmeyi düşünen hükümet, Brezilya’dan kauçuk ağacı tohumlarını İngiltere’ye kaçırmıştır. Fakat getirilen tohumlardan sadece bir düzinesi ilgili araştırmaların yapımında kullanılabilmiştir.

1885’li yıllara gelindiğinde ise Afrika’da yetişen lastik ağaçlarından kauçuk elde edilmeye başlanmıştır. Bu tarihlerde yıllık 4 bin tona kadar ulaşılan kauçuk üretimi 1907’li yıllarda 6 bin tona kadar çıkmıştır. İngiliz botanikçisi H. N. Ridley’in yaptığı çalışmalar sayesinde dünya pazarlarına sürülen kauçuk daha sonra dünyanın pek çok ülkesinde kauçuk ağacı çiftlikleri sayesinde üretime devam etmiştir.

Aynı tarihlerde motorlu kara araçlarının gelişimi sayesinde lastik tekerlek piyasası canlanmıştır. Kauçuk üretimi artık tarım gibi son derece önemli olmuş ve özel ağaçlar yetiştirilmeye başlanmıştır. Bugün ise gelişmiş endüstri ülkelerinde sentetik kauçuk üretimi yapılırken Brezilya’daki kauçuk ağaçlarından doğal kauçuk üretimine devam edilmektedir.

İlgili Yazı

Kauçuk Nedir?

İlgili Yazı

Kauçuk Üretimi Nasıl Yapılır?

İlgili Yazı

Kauçuk Çeşitleri ve Özellikleri

İlgili Yazı

Kauçuk Kullanım Alanları Nelerdir

İlgili Yazı

Dünya Kauçuk Ürünleri Üretimi

Yorum Yap