İlginizi Çekebilir
Barista Nedir?
  1. Ana Sayfa
  2. Yaşam
  3. Kıraathane Nedir?

Kıraathane Nedir?

Kıraathane Nedir?

Kıraathane Nedir: Kıraathane denildiğinde akla ilk gelen şey, aslında insanların oturup zaman geçirdiği ya da kahve oyunlarının oynadığı yer gelmektedir. Ancak yüzyıllar boyunca hem Türkiye’de hem de Avrupa’da bu kültürün izlerine rastlanmaktadır. 18. yüzyıl başlarında edebi ve siyasi söylemlerin yapıldığı, kitap ve gazetelerin okunduğu bu mekân günümüzde kafe ya da coffee house olarak adlandırılıyor.

Kıraathane Kelime Anlamı

Müşterilerin okumaları için dergi, kitap ve gazete bulunduran iyi döşenmiş, geniş ve temiz kahvehane. (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)

Tarih Boyunca Kıraathane Kültürü

On sekizinci yüzyılda Fransa’da ideolojik düşüncelerin geniş yer kaplamasıyla beraber bu mekânlar mesken tutulmuştur. Ayrıca yaşanan siyasi ve felsefi hareketliliklere karşı halkın daha özgür bir hale gelmesi amacıyla kıraathanelerin yaygın bir şekilde kullanılması amaçlanmıştır.

On dokuzuncu yüzyıl sonları ve 20. yüzyılın başlarında da Türkiye’de özellikle de İstanbul’da birçok kıraathane bulunuyordu. Ayrıca bu mekânlarda herhangi bir oyun oynanmamakla beraber kitap, dergi ve gündemdeki konularla ilgili bilgi alışverişi sağlanmaktaydı. Bu yüzden Arapça ’da ‘ıkra’ kelimesinden gelen kelime ya da sözcük okumak anlamına gelen okuma yeri şeklinde tabir edilen kıraathane sözcüğü çokça kullanılırdı. İstanbul’daki kıraathanelerde Tevfik Fikret, Namık Kemal ve Ahmet Mithad Efendi’nin sürekli okuyup araştırma yaptığı da biliniyor.

Toplumumuz tarafından çokça sevilen kahvenin 15. yüzyılda Yemen’de kullanılmaya başlanmasıyla beraber tüccarların tezgâhlarında yerini alması çok uzun sürmemiştir. Ciddi bir potansiyel olan kahvenin büyük kent pazarlarına doğru ulaşmasıyla beraber ciddi kitleler tarafından tercih edildiği biliniyor. O dönemlerde önce pişirilen ve daha sonra hazırlanan kahvenin büyüklüğüne göre kahve ocaklarında daha sonra kahve dükkânlarında ve ardından da kahvehane yani kıraathanelerde tüketilmeye başlandığı bilinmektedir.

Araştırmalara göre Arap kökenli olan kıraathane kültürüyle Türkler 16. yüzyılda tanışmıştır. Bu süreçten sonra ciddi anlamda benimsenen kahvenin büyük hac kervanlarıyla Suriye’ye oradan da İstanbul’a kadar ulaştığı aktarılıyor.

Osmanlı’daki ilk kıraathane Tahtakale’de açılmıştır. Halk tarafından benimsenen bu mekanların farklı semtlerde açılmasıyla birlikte cemiyetler oluşmaya başlamıştır. İlk kıraathanelerde sedirler tercih edilirken daha sonraları sandalyeler kurulmuş ve mekana gelenlerin rahat edebilmesi amacıyla farklı dekorlar tercih edilmiştir. Çok güzel bir vakit geçirme ortamı olan kıraathanelerin ortasında ayrıca mermer havuzların serinlemek için konulduğu görülmektedir.

Yine Osmanlı’da sohbet etme yeri olarak kullanılan camilerin artık kıraathanelere tercih edilmesinden sonra uzun uzun sohbetler edilmiş ve pek çok konu hakkında fikir alışverişi yapılmaya başlanmıştır. Ayrıca kahvehanelerin günümüzdeki kültürü Osmanlı’dan gelmektedir.

Günümüzde Kıraathane Kültürü

Günümüzde kıraathanelerin artık okuma ve tartışma yeri olmadığı aşikardır. Daha çok oyun kültürünün hakim olduğu mekanlara evrimleşen kıraathanelerin eski hallerine dönüp dönmeyeceği ise tam bir muammadır. Tarih boyunca aristokratların sıkça uğradığı bu mekânlar artık tamamen erkeklerin hâkim olduğu ve boş vakitlerini oyun oynayarak geçirdiği eğlence yerleri olmuştur.

Yorum Yap