İlginizi Çekebilir
Çemen
  1. Ana Sayfa
  2. Yaşam
  3. Kozmopolit Nedir?

Kozmopolit Nedir?

Kozmopolit Nedir

Kozmopolit Nedir: Herhangi bir bireyin ya da bölgenin ulusal anlamdaki niteliklerini yitirmesi ve daha evrensel olan bir anlayışın etkisinde olması durumuna kozmopolit denir. Bu düşünce insanlığın tek bir ahlaki topluluğa ait olması gerektiği düşüncesinden beslenmiş ve ortaya çıkmıştır. Ayrıca vatanseverlik ve milliyetçilik gibi toplumcu düşünce akımlarına karşı bir anlayış olarak bilinmektedir.

Kozmopolit Kelime Anlamı

  1. Çeşitli uluslardan kimseleri barındıran, içinde bulunduran.
  2. Ulusal özelliklerini yitirmiş olan kimse.

Örnek Cümle-1: “Kapalı Londra’ya atan Avrupalılar hep bu kozmopolit semtte barınmış.” – H. Taner
Örnek Cümle-2: “Namık Cemil, milletini hiçe sayan kozmopolitlerden de değildi.” – Y. K Karaosmanoğlu (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)

Kozmopolit Yunanca Anlamı

Kelime olarak Yunanca’nın cosmos ve polis sözcüklerinin birleşimiyle oluşmuştur. Cosmos evren anlamına gelirken, polis ise Yunancada kent anlamına gelmektedir.

Kozmopolit Tarihçesi

Kozmopolitanizm kavramı tarihte ilk kez filozof Dyojen tarafından tanımlanmıştır. İnsanı kısıtlayıcı olan adet, töre, örf ve gelenek gibi uygulamaları reddederek ‘ben sadece bir dünya vatandaşıyım’ demiştir. Bu cümleyle beraber modern çağ filozofları da kozmopolit anlayışlarıyla dikkat çekmeye başlamıştır.

Stoacılar, kozmopolitler arasında önemli bir yere sahiptir. Sokrates döneminden önce doğa felsefesine inanan stoacılar Platon’un öğretilerini de reddetmiştir. Bu nedenle gelişen fikir akımları reddedilmiş ve insanlık olarak adlandırılan temel kavramı, dünya yurttaşı olmak üzerine tanımlamışlardır. Buna ek olarak kent kültürü de yaygınlaşmaya başlamıştır.

(Stoacılık: Milattan önce 4.yüzyılda Kıbrıslı Zenon tarafından Atina’da kurulan bir okul)

Stoacı felsefe, polis yasalarının yerini doğal hukukun eşitlik ilkesinin alması gerektiğini savunmuştur. Ayrıca doğal hukukun savunması ve doğanın özgürlük beşiği olarak görülmesi fikri vardır.

2500 yıllık bir tarihi geçmişi barındıran kozmopolitanizm, 90’lı yılların ilk yarısıyla birlikte küreselleşmenin etkisiyle ön plana çıkmıştır. Bu yüzden 21. yüzyılda siyasi bir proje olup olmadığına dair çok sayıda çalışmaya da konu olmuştur.

Kozmopolit Düşüncenin Özellikleri

Kozmopolit düşüncenin genel açılımı kozmopolitanizmdir. Bu kavramın savunduğu faktörler şu şekilde sıralanmaktadır;

  • Evrensel düşünceler desteklenir.
  • Birey, insanlık adı verilen büyük bir komünitenin üyesidir.
  • Yerel bağlılık yerini evrensel bağlılığa bırakmalıdır.
  • Sadece yaşanılan kara parçası değil, tüm dünya bir vatan olarak görülmelidir.

Bu görüşlerle beraber daha çok sosyolojik, etik ve siyasi felsefe gibi dalların kozmopolit düşüncenin temellerini oluşturduğu ortaya çıkmaktadır. Ayrıca bu görüşleri destekleyen kişiler kozmopolit ya da kozmopolitan olarak adlandırılır. Genel olarak güç birliği ve çeşitliliği içeren kozmopolit düşünce ile beraber aşağıdaki anlayışlar da ortaya çıkmıştır;

  • Her türden farklılıklar hoş görülmektedir.
  • İnsanların birliği savunulur.
  • İnsanların beraber yaşama eğilimi bu anlayışların temelini oluşturmaktadır.
  • Kozmopolitanizmin asıl amacı, dünya toplumunun oluşmasını sağlamaktır.
  • Yeryüzünde yaşayan tüm insanlar, aynı ahlak topluluklarının parçasıdır.
  • Bireysel anlamdaki kimliklerin oluşumu sırasında farklı kültürlerin kaynaklık etmesi son derece normaldir.
Bu yazımızı da okuyabilirsiniz:  Çakra Nedir?

Kozmopolit düşüncede dünya toplumunun birlikteliği savunulmaktadır. Ayrıca insanların genel hayat koşulları ve toplumsal ilişkileri beraber yürütülmelidir. Buna ek olarak ortak amacın yaşam şartlarında birlik oluşturmak olduğu da her fırsatta dile getirilmektedir.

Bireysel olarak ele alındığı zaman dünyaya karşı etik bir duruşu da ifade eden bu düşüncede bireyler ulusal çaptaki dar görüşlülüğün sınırlarını aşarak daha farklı bir ortam oluşturma çabasına girmektedir. Bunun yanı sıra insanları ahlaki bir varlık olarak algılayarak onlara saygı gösterilmesi gerektiğini savunur. Sonuç olarak ırk, kültür veya cinsiyet gibi farklılıkların da ortadan kalması gerektiğini aktarmaktadır.

Kozmopolitanizm ve İdeolojiler

Kozmopolitanizm, devrimci, emperyal ve iktisadi gibi farklı düşüncelerle birlikte ele alınmıştır. Devrimci kozmopolitalizme bakıldığında, Fransız devrimiyle beraber daha önceki süreçlerde rastlanmayan farklı bir dönüşümün yaşandığı fark edilmektedir. Yine Fransız devrimiyle ortaya çıkan radikal evrensellik olgusu ilerleyen süreçlerde anarşizm, ulusal kurtuluş mücadeleleri ve komünizm gibi kavramların temelini oluşturmuştur. Devrimci kozmopolitanizm, alt sınıfların eşitlikçi ve özgürlükçü olması gerektiğini savunmuş ve yine temelini bu idealler üzerine kurmuştur.

İktisadi kozmopolitanizm kavramı, 18.yüzyıl Avrupa’sını yakından ilgilendirmektedir. Aynı zamanda ekonomik kozmopolitanizm olarak adlandırılan bu kavramda küreselleşme sürecinin gerçekten başladığı görüşü hakimdir. Yani bilimsel ilerleme sayesinde ticaretin gelişeceği ve ekonomik bir kozmopolit toplulukların ortaya çıkacağı ön görülmüştür. Emperyal kozmopolitanizm de ise sömürgeciliğin, halkları modernleştirme projesi olduğundan bahsedilmektedir.

Kozmopolit Şehir Kavramı

Dünyadaki kozmopolit şehir sayısı bir hayli fazladır. Bu şehirlerde her kültürden insan yaşamakta ve birbirleriyle evrensel bir bağ kurabilmektedir. Kozmopolit şehirler; İstanbul, Milano, Amsterdam, Madrid, Roma, Barselona, Londra, Paris ve New York olarak sıralanabilir. Bu şehirlerde milyonlarca insan yaşamakla beraber her insanın dili, düşüncesi, inancı ve kültürü farklıdır. Ülkemizde ise küçük bir şehir olmasına rağmen Kars İlimiz kozmopolit şehirlere verilebilecek en net örnektir.

Bir önceki yazımız olan Ortodoks Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.


Yorum Yap

Yazar Hakkında

İnternetteki bilgi kirliliğine ve spam yazılara tepki olarak "Türkiye'nin net bilgi kaynağı" O Nedir Net'i kurdu. Bilgiyi paylaşmak ve insanlara faydalı olmak dışında hiçbir gayesi yoktur.

Yorum Yap