İlginizi Çekebilir
Totem Nedir?
  1. Ana Sayfa
  2. Sosyal
  3. Liberalizm Nedir?

Liberalizm Nedir?

Liberalizm Nedir?
İçeriğimize oy verebilirsiniz.

Liberalizm Nedir: Bireylerin mutlak suretle düşünce, vicdan ve inanç özgürlüğünün tanınması gerektiğini savunan düşünce sistemine Liberalizm denir. Bu düşünce sisteminde ekonomik ve siyasal öğretiler ön plandadır. Ayrıca devlet, toplum ve birey arasında yaşanan tüm ilişkiler çerçevesinde bireyin özgürlüklerini temel almaktadır. Liberalizm kelimesi Latince’de ‘özgürlük’ anlamına gelen ‘liber’ sözcüğünden türetilmiştir.

Liberalizm Kelime Anlamı

  1. Serbestlik.
  2. Erkincilik.

Örnek Cümle: “Bizim demokrasi dahi on sekizinci ve on dokuzuncu asır liberalizm basmakalıplarını sırtına yükleyip yurdumuza öyle geldi.” ­– F. R. Atay (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)

Liberalizm Tarihçesi

Tarihsel süreçte Liberalizm’in temelleri 17. yüzyılda ortaya atılmıştır. Spinoze, Descartes ve Milton gibi düşünürler tarafından Avrupa’nın ilk çağlarında ortaya çıkan bu düşünce sistemi 19. yüzyılın başlarında İspanya’da kurulan ‘Liberales’ adlı siyasi partiden ismini almıştır. Felsefe anlayışı olarak incelendiğinde ise eski Yunan filozoflarına kadar ciddi bir tarih birikiminin olduğu görülmektedir.

Liberalizm daha çok ABD ve İngiltere gibi ülkeler tarafından savunulmuştur. İnsanlık tarihi boyunca sivil ve siyasi davranışlara sürekli rastlanılmaktadır. Fakat günümüzden yaklaşık olarak 350 yıl kadar önce Hollanda ve İngiltere’de yaygın olarak savunulan bu fikir akımı Orta Avrupa ülkelerinden olan Floransa’da 1400’lü yıllarda gelişim göstermiştir. Bu dönemlerde Hümanizm etkisiyle özgürlükler kapsamında değişime gidilmiş ve serbest ticaret politikası yaygınlaşmıştır.

Liberal doktrinler incelendiğinde birçok ünlü düşünürün başyapıtları dikkat çekmektedir. 1688 Devriminden sonra Lord Shaftesbury ve John Locke gibi yazarların girişimleriyle çok sayıda eser ortaya çıkarılmıştır. Bununla beraber Locke’nin ‘İnsanın Anlama Yetisi Üzerine Bir Deneme’ adlı eserinde bu fikir akımından bahsedilmiş ve bireysel olarak özgürlükler savunulmuştur.

Yakın tarihli bir fikir akımı olan Liberalizm, Batılı toplumlarda çok daha eski tarihlere dayanmaktadır. Örneğin Fransa’da 1789, ABD’de 1776 yılında gerçekleşen devrimlerle beraber eşit haklar, insan hakları ve demokrasi gibi kavramlar ön plana çıkmıştır. 19. yüzyıla bakıldığında endüstriyel devrimle beraber gelen sosyal ve ekonomik koşullar, Liberalizm fikrinin sadeleştirildiği dönemler olarak bilinir. Yine bu dönemdeki yazarlar köle ve kadınların özgür olması gerektiğini gündeme getirmiş ve bu fikirleri siyasi gruplarla ilişkilendirmeye zorlamışlardır.

Yirminci yüzyıla gelindiğinde Birleşmiş Milletler tarafından yaşam ve siyaset tarzı olarak pratik uygulamalarda liberal yaşam standartlarının uygulanmaya başladığı görülmektedir. İçinde bulunduğumuz 21. yüzyılda ise hala geçerliliğini koruyan bir doktrin olarak siyasi liderleri etkilemeye devam etmektedir.

Liberalizm Çeşitleri Nelerdir?

Liberalizm tanım olarak farklı görüşleri bir araya getirmiş ve bu yüzden farklı akımlara neden olmuştur. Bu yüzden Sosyal Liberalizm, Klasik Liberalizm, Muhafazakâr Liberalizm, Siyasal Liberalizm ve Ekonomik Liberalizm gibi başlıklar altında incelenmektedir.

Sosyal Liberalizm: Reform Liberalizmi ve Modern Liberalizm olarak da adlandırılan bu kavram daha çok sosyal, kamusal, eğitim ve sağlık gibi konulardaki özgürlükleri savunmaktadır. Bu kavramlarla beraber konut edinme ve çalışma hakkı, düzensiz vergi sistemlerinde özgürlük, yoksulluk ve refah özgürlüğünü savunmaktadır. Ayrıca bireyler bu tür koşullar yüzünden zarara uğruyorsa, devletin bu konuda gerekli önlemleri alması gerektiğini aktarmaktadır.

Bu Yazımızıda Okuyabilirsiniz:  Kodlama Eğitimi Nedir?

Siyasal Liberalizm: Kabul edilebilir liberal görüşleri onaylayan Siyasal Liberalizm, siyasal anlamdaki adalet anlayışını savunmaktadır. Temeldeki siyasal sorunlar üzerinde en iyi şartların ortaya çıkarılması için kullanılmaktadır.

Klasik Liberalizm: Klasik Liberalizm’de gerçek özgürlüğün ekonomik ve diğer tüm durumlardan ayrılması gerektiği savunulur. Yani halkın refahının devlet tarafından sağlanması gerektiği aktarılmaktadır. Ayrıca bu liberal anlayışta hukukun üstünlüğü söz konusudur.

Ekonomik Liberalizm: Ekonomik kararların kişiler yani bireyler tarafından alınması gerektiğini savunmaktadır. Üretim araçlarında özel mülkiyetin olması gerektiği savunulur ayrıca feodalizme tepki olarak ortaya çıktığı bilinmektedir.

Muhafazakâr Liberalizm: Muhafazakâr Liberalizm’de ‘sağ görüş’ temeline dayanılır. Bununla beraber devlet ile dini kurumlar arasında ayrım yapılmasını desteklemektedir.

Ulusal Liberalizm: Daha çok 19. ve 20. yüzyıldaki Avrupa ülkelerinde yaygınlaşmıştır.

NeoliberalizmDevletlerin ticari anlamdaki engellerini azaltmayı amaçlayan bu Liberalizm türünde ayrıca dış pazarların açılması gerektiği belirtilmektedir.

Kültürel Liberalizm: Kişilerin kültürel anlamdaki normlara karşı özgürlüğünü vurgular. Ayrıca liberal bir toplum görüşünü savunur.

OrdoliberalizmAlmanya’da 20. yüzyıl ortalarına doğru gelişmiş olan serbest pazarın daha çok devlete olan ihtiyacını vurgulamaktadır.

PaleoliberalizmNeoliberalizm’e karşı çıkan bir düşüncedir. Bu düşünce tarzının gelişmesinde aşırı sosyalist fikirler etkili olmuştur.

Liberal Feminizm: Siyaset, iş hayatı ve eğitim sürecindeki eşitlik ve hakları savunan bir feminizm çeşidi olan liberal feminizm, insanların yaşam tercihlerinin özgür olmasını savunmaktadır. Ayrıca kadınların üreme hakları ve kürtaj gibi özgürlüklerinin olması gerektiğini aktarmaktadır. Bununla beraber cinsel taciz ve aile içi şiddettin sona ermesi için kadın erkek eşitliliğinin sağlanması gerektiğini savunmaktadır.

Liberalizm Düşünce Akımının Özellikleri

Liberalizm fikrinde birçok doktrin ve değer bulunmaktadır. Bu fikir akımının savunduğu değerler ve genel özellikleri aşağıdaki gibidir;

  • Devlet kötü yönetilmesi ve gücü elde bulundurması dolayısıyla korkulan bir ihtiyaçtır.
  • Devlet hiçbir zaman özgür değildir, bu yüzden keyfi davranamaz.
  • Demokrasi başlı başına bireye indirgenmek zorundadır.
  • Birey kendini yönlendirebilir ve kendine yetebilir.
  • Bireyin özgürlüğü her şeyden önemlidir.
  • Kişinin özgürlükleri devlet için feda edilemez.
  • Bireylerin gerçekten özgür olabilmesi için bu imkânı sağlayan hukuksal bir yapının içinde bulunması yeterli değildir.
  • Özgürlük sadece bireysel bir durumdur.
  • Bireysel özgürlüğe olan bağlılık, hoşgörüyü beraberinde getirir.
  • Bireyler onaylamadıkları herhangi bir eyleme ya da davranışa müdahalede bulunmamalıdır.

Liberalizm Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Liberalizm ile ilgili genel özellikler yukarıdaki gibidir. Bununla beraber Liberalizm fikir akımıyla ilgili bilinmesi gereken bazı özellikler bulunmaktadır. Bunlar şu şekildedir;

  • Türkiye’de açılan ilk liberal dernek Ankara’da gayrı resmi olarak açılmıştır. 26 Aralık 1992’de açılan bu derneğin adı ‘Liberal Düşünce Topluluğu’ olarak açıklanmıştır.
  • Yine Türkiye’de açılan Liberal Demokrat Parti, 26 Temmuz 1994 yılında Besim Tibuk tarafından kurulmuştur.
  • Liberalizm fikri 1980 döneminden sonra Türkiye’de tartışılmaya başlanmıştır.

Bu bilgilerle beraber Osmanlı Devleti’nin 19. yüzyıldaki modernleşme çabalarının liberal hareketler olduğu bazı tarihçiler tarafından savunulmaktadır. Ayrıca Atatürk’ün de Ekonomik Liberalizme yakın görüşleri olduğu ifade edilmektedir.

Bir önceki yazımız olan Jakobenizm Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yorum Yap

Yorumlar (1)

  1. liberalizm aslında 21. yy dünyası için en gerekli fikirlerden birisi, eşitlik, düzgün yaşam standartları vs vs. ancak ne kadar kabul görüyor ve buna uyuyoruz, daha doğrusu dünyayı yönetenler uyuyor.. tartışılır.