1. Ana Sayfa
  2. Sosyal
  3. Ötüken Nedir?

Ötüken Nedir?

Ötüken Nedir?

Ötüken Nedir: Orta Asya, Türk ve Moğol Devletleri için kutsal sayılan başkente Ötüken adı verilmektedir. Türk Tarihi bakımından çok önemli bir yere sahip olan Ötüken, yine tarihteki ilk Türk Devletlerine başkentlik yapmıştır. Geleneksel bir Türk inanışına göre ise dünyanın merkezi olarak kabul edilmektedir.

Ötüken Tarihi

Tarihi bakımdan Ötüken’in merkez sayılması, Asya Hunları ve Büyük Hun İmparatorluğu ile başlamaktadır. Çinliler bu imparatorluğa ‘Hiung-Nu’ demiştir ve Ötüken çevresinde merkezi bir devlet kurmuşlardır.

Hun İmparatorluğu’na başkentlik yapan ve Türkler tarafından kutsal sayılan Ötüken, Oğuz Kağan Destanı’nda da geçmektedir. Destana göre Ötüken, Orhun Havzası ve Tiyanşan Dağları arasında yer almaktadır. Oğuzlar zamanında bu kent, ciddi kararların alındığı bir merkez konumundaydı. Ayrıca Gök Tanrı’ya bu bölgede kurbanlar sunulmaktaydı. O dönemlerde çok gür ve geniş ağaçların bulunduğu Ötüken Ormanı da Göktürkler ve Uygurlar tarafından kutsal kabul edilmiştir.

Hunlar’dan sonra Göktürk Devleti’ne de Ötüken başkentlik yapmıştır. Çin kaynaklarından elde edilen bilgilere göre Göktürkler aslında göçebeydi ancak bazılarının toprakları vardı. Çin kaynaklarında ayrıca Göktürklerin Ötüken’de ticaret yaptıklarına dair bilgiler mevcuttur. Özellikle de Bilge Kağan’ın Ötüken’de ikamet ederek ticaret yaptığı zaman mutlu olacağına inandığına dair pek çok bilgi mevcuttur.

Tarihte, Altay Dağları’nın doğu eteklerine doğru çıkan Göktürkler burada demircilikle uğraşıyor ve başka topluluklara silah satarak geçimini sağlıyordu. Daha sonra Juan-Juanlarla savaşarak bölgedeki üstünlüğü ele geçiren Göktürkler, 552 yılında Ötüken’i başkent ilân etmiştir. 745 yılında Göktürklerin yıkılmasıyla beraber Ötüken Uygurların hakimiyetine girmiştir.

Tarihi bilgilerden de anlaşılacağı üzere Ötüken sadece stratejik olarak Türkler’e başkentlik yapmamıştır. Manevi anlamda da Ötüken’in önemli bir yere sahip olduğu bilinmektedir.

Ötüken’deki İnanış Biçimleri

Türk inanışları incelendiğinde, doğa güçlerinin yanı sıra dağ kültürünün de önemli bir yere sahip olduğu görülmektedir. Hunların ardından Göktürkler ve ardından da Uygurların Ötüken’i kabul etmelerinin nedeni budur. Etnografik anlamda yapılan araştırmalarda, bu bölgelerdeki dağ inanışlarının sürdüğü ve bölgedeki dağların kutsal sayıldığı belirtilmektedir.

Bu anlayışlar ile beraber Ötüken’deki ormanlara yabancıların girmesi durumunda, Türk devletlerinin yıkılacağına inanılmaktaydı. Bozkır orduları için adeta bir merkez üs olan Ötüken, orduların her türlü gereksinimini giderdiği alan olarak bilinmektedir.

Bölgenin dünyanın merkezi olduğu inancının yanı sıra Tanrı’ya en yakın olan yer olarak adlandırılması da Ötüken’e duyulan saygıyı gösteriyordu. Bu sebepten ötürü Orta Asya’ya hâkim olacak devletin, başkent olarak Ötüken’i seçmesi bir zorunluluktu.

Ötüken’in Jeopolitik Önemi

Ötüken bölgesinde üç adet ırmak bulunmaktadır. Bu ırmaklar arasında devlet kuran topluluklar ayrıca bölgedeki yaylaları da üs olarak kullanmakta idi. Ayrıca Ötüken yaylalarının yüksek olması sayesinde kale görevi gördüğü bilinmektedir. Bölgedeki bozkır orduları Çin üzerine saldırırken sürekli olarak Ötüken’i mühimmat merkezi olarak kullanmaktaydı.

Stratejik ve iktisadî olarak da bölgenin önemli bir jeopolitik konumda olduğu bilinmektedir. Bu yönüyle Hun devletinin başkenti olmakla beraber 1. ve 2. Göktürk Devleti’nin kutsal sembolü haline gelmiştir. Ayrıca Uygur ve Cengiz Han’ın devletine de bu sayede başkentlik yapmıştır.

Ötüken yöresi bazı kaynaklara göre tabiat şartları bakımından elverişsiz bir bölgedir. Issız bir yer olması nedeniyle bölgede kurulan devletlerin daha çok askeri bakımdan bölgeyi kullandığı bilinmektedir. Ayrıca dağlık bir alan olan Ötüken, savaş sırasındaki kayıpları azalttığı için her Orta Asya devleti için başkent olma özelliğini korumuştur.

Yorum Yap

Yorumlar (1)

  1. Ötüken bizim ebedi başkentimizdir, bir gün Dünya gözüyle o toprakları da toprağımız olarak görmek dileğiyle..