İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Bilim
  3. Ozon Tabakası Nedir?

Ozon Tabakası Nedir?

Ozon tabakası

Ozon Tabakası Nedir: Güneş’ten yayılan zararlı ışınların dünyaya ulaşmasını engelleyen gaz tabakasına ozon tabakası denir. Atmosferin üst kısmında bulunur. Ölümcül morötesi ışınları engellediğinden dolayı ozon tabakasının hayati açıdan son derece önemli olduğu bilinmektedir.

O3 Nedir, Özellikleri Nelerdir?

O3 atomu olarak bilinen ozon, 3 farklı oksijen atomunun oluşumuyla meydana gelmektedir. Oda sıcaklığında renksiz bir halde bulunan O3 atomu, karakteristik bir kokuya sahiptir. Daha çok fırtınalı havalardan sonra deniz kıyısında ve yüksek yerlerde hissedilebilmektedir.

O3 oluşumuna bakıldığında, Güneş’ten gelen UV ışınları ve yıldırım sırasında ortaya çıkan elektrik akımlarıyla oluştuğu bilinmektedir. Ayrıca Dünya’nın çevresinde koruyucu bir kalkan olarak bulunmaktadır.

Ozon Tabakası Atmosferin Hangi Katmanındadır?

Ozon tabakası O3 molekülleriyle birlikte atmosferin stratosfer tabakasında yer almaktadır. Ayrıca atmosferdeki ozonun %90’ı bu tabaka içinde bulunmaktadır. Yeryüzünden yüksekliğine bakıldığında atmosfer katmanının ikinci sırasında yer alan stratosfer, atmosferden 12 km’lik bir yüksekliktedir. İlk katman olan troposfer ise yeryüzünden 11 km yüksekliktedir. Bu katmanlara ulaştıkça sıcaklık, yüksekliğin etkisiyle azalmaktadır.

Ozon Tabakasının Görevi Nedir?

Ozon, dünyadaki yaşam için oldukça önemli bir gazdır. Stratosferde bulunan ozon tabakası, uzaydan gelen zararlı ışınlara karşı koruma sağlar. Dalga boyu oldukça küçük olan ışınlarla reaksiyona giren ozon gazı, bu ışınların tabaka altına geçmesini önlemektedir. Ayrıca morötesi ışınlarının canlı organizmalar üzerinde tahribat etkisi vardır. Bu anlamda ozon tabakası zararlı ışınların dünyaya geçmesini engellemektedir.

Ozon Tabakasının Önemi

Ozon gazının tükenmesi, Dünya’ya erişen ışınların tüm canlılar üzerinde zararlı etkiler göstermesine neden olur. UV (ultraviyole) ışınları, insanlar üzerinde pek çok sağlık problemini beraberinde getirmektedir. Özellikle de cilt kanseri bu sorunlar arasında en önemlisidir. Zararlı UV ışınları nedeniyle oluşan bir güneş yanığı başlangıçta önemsenmeyebilir. Fakat ilerleyen yaşam sürecinde cilt kanserinin gelişmesine sebep olabilir. Özellikle de açık renk saçlı ve açık tenli kişiler cilt kanseri için riskli grupta yer alır. Bu yüzden herhangi bir şekilde zararlı UV radyasyonlarına maruz kalınmamalıdır.

Ozon tabakasının önemi daha çok Güneş ışınlarının zararlı etkileriyle anlaşılmaktadır. Örneğin, Güneş’in yakıcı ışınları gözlerde ciddi tahribat oluşturabilir. Bu durum katarakt problemini de beraberinde getirebilmektedir. Yapılan araştırmalarda ozon tabakasındaki azalmanın (%10 oranında bir azalma) küresel anlamda her sene yaklaşık olarak 2 milyon katarakt sorununa davetiye çıkarabileceği belirtilmiştir.

UV-B ışınlarına maruz kalan insanların bağışıklık sisteminde de ciddi zayıflamalar meydana gelmektedir. Bu durum sonucunda insan vücudu her türlü enfeksiyona karşı hassas hale gelerek kalıcı sorunların ortaya çıkmasına neden olabilir.

Bu yazımızı da okuyabilirsiniz:  Işık Hızı Nedir?

Ozon Tabakasının Bitki ve Hayvanlar Üzerindeki Etkisi

Aşırı UV-B ışınına maruz kalan bitkilerin büyüme süreçleri ciddi anlamda etkilenmektedir. Bununla beraber bitki türlerinin zayıflamaya başlaması gibi endişeler ozon tabakasıyla ilişkilendirilmektedir.

Tarımsal ürünlerin güneşin yakıcı ışınlarına karşı duyarlı olduğu bilinmektedir. Bu yüzden temel gıda ürünleri arasında bulunan mısır, pirinç, buğday ve soya fasulyesi gibi ürünler üzerinde birtakım araştırmalar yapılmıştır. Bu araştırma ve deneyler sonucunda dünyaya ulaşan zararlı UV-B ışınlarının gıda üretimini %1 oranda azaltabileceği belirtilmiştir. Ayrıca bu %1’lik oran, zararlı ışınlardaki %1’lik artışla meydana gelecektir.

Bitki türlerinde yaşanabilecek her türlü kayıp aynı zamanda ekosistemi de etkilemektedir. Bu yüzden oksijen üreticisi olan bitkilerin yaşamsal faaliyetlerin devam etmesinde önemli olduğu bilinmektedir.

Ozon tabakasının hayvanlar üzerinde de ciddi bir etkisi vardır. Birçok hayvan türü UV-B ışınından etkilenmektedir. Bunun sonucunda ise kanser hastalığı ortaya çıkabilmektedir. Bu durum daha çok evcil hayvanlarda görülebilir. Ayrıca Güneş’in zararlı ışınlarına maruz kalan hayvanların göz ve pigmentsiz bölgeleri daima risk altındadır.

Ozon Tabakası Su Kaynaklarını Etkiler mi?

Yeryüzündeki tüm canlıları etkileyen zararlı Güneş ışınları aynı zamanda su ve su kaynaklarını da etkilemektedir. Bu anlamda UV-B radyasyonunun artması okyanus yakınlarındaki yaşamları da ciddi anlamda etkiler. Okyanus hayvanlarının DNA’sında öldürücü hasarlara neden olan ışınlar, su kaynaklarını etkilediği için sulak alanlarda yaşayan hayvanları ve dolaylı olarak insanları da etkilemektedir.

UV ışınları paylaştığımız bu bilgiler çerçevesinde sadece bitki, hayvan ve su kaynaklarını etkilemez. Ayrıca endüstriyel materyaller üzerinde de kalıcı problemlere neden olabilir. Bu konuda UV ışınlarına maruz kalan materyallerin dayanıklılığı azalır ve kullanım ömrü de ciddi anlamda kısalır.

Ozon Gazı Atmosferi Nasıl Etkiler?

Ozon gazının tükenmesi durumunda stratosfer soğumaktadır. Bu durum ozon deliğinin ortaya çıkmasında etkilidir. Ayrıca ozon gazının kaybı, UV ışınlarında bulunan radyasyon seviyesini artırmaktadır. Küresel iklimi dolaylı olarak etkileyen bu durumla beraber atmosferdeki iklimlerde değişiklikler yaşanabilir.

Ozon Tabakası Dünya Çevresinde Nasıl Dağılmıştır?

Dünya çevresinde eşit olarak dağılmayan ozon tabakası, mevsimler ve enlem ilişkisiyle beraber değişim göstermektedir. Ozon tabakası doğal olarak kutuplar üzerinde en kalın halini almaktadır. Ekvatorda ise incelmektedir. Bu özelliği dolayısıyla Ekvator bölgesinde ozon gazı daha yüksek miktarda üretilmektedir.

Ozon Tabakası Delinirse Ne Olur?

Atmosferde oldukça az miktarda bulunan ozon gazı genel olarak yeryüzündeki tüm canlıları zararlı UV ışınlarına karşı korumaktadır. Güneşten gelen ışınları yansıtabilen ozon tabakasının olmaması ya da delinmesi durumunda canlıların tamamının genetik olarak etkileneceği bilinmektedir. Ayrıca insanlar üzerinde cilt kanseri ve güneş yanığı gibi problemlerin ozon tabakası sayesinde oluşmadığı bir gerçektir.

Ozon tabakasının delinmesiyle ilgili olarak, 1985 yılında İngiliz bilim adamları tarafından yapılan bir açıklama oldukça dikkat çekmiştir. Bu açıklamada Antarktika kıtası üzerinde bulunan ozon tabakasının aşırı inceldiği belirtilmiştir. 2015 yılında yapılan ölçümlerde ise bu deliğin ciddi oranda kapandığı, bilim adamları tarafından açıklanmıştır.

Ozon tabakasının delinmesi durumunda başta insanlar olmak üzere doğal ekosistemler, deniz canlıları ve hayvanlar ciddi anlamda etkilenecektir. Ayrıca gündelik hayatta kullanılan pek çok inşaat malzemesine zarar veren UV ışınları, apartman gibi yapılarda kalıcı hasarlara sebep olacaktır.

Bir önceki yazımız olan Geoit Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yorum Yap

Yorumlar (1)

  1. MalesefDünyanın bilinçsiz sanayileşmesi ortalığı mahfediyor.. Ozon tabakası delindi denilecek diye haberler sürekli yapılıyor. Allah sonumuzu hayretsin diyorum.. Allahım ne güzel yaratmışsın sen bu güzel dünyayı bozmaya çalışanlara fırsat verme..