İlginizi Çekebilir
libido nedir kelime anlamı
  1. Ana Sayfa
  2. Sosyal
  3. Pusula Nedir?

Pusula Nedir?

pusula

Pusula Nedir: Yön bulmak amacıyla kullanılan ve mıknatıs yardımıyla çalışan bir seyir aleti olan pusula, çok eski zamanlardan beri kullanılmaktadır. Günümüze kadar gelişim gösteren ve manyetik alanın yönlendirdiği bu alet kelime anlamıyla İtalyanca’dan gelmektedir. Bussola kelimesi daha sonra Türkçe’ye girerek pusula adını almıştır.

Arazilerin belirlenmesinde kullanılan pusula, manyetik olarak çalışır. İlk pusulaya baktığımızda, su üzerinde yüzen bir tahtada mıknatıs taşlarının kullanılmasıyla icat edildiğini görüyoruz. Eski zamanlarda daha çok denizcilik faaliyetlerinde kullanılmış ve zamanla yönlere isim verilerek geliştirilmiştir.

Pusulanın Sözcük Anlamı

Üzerinde güney ve kuzey doğrultusunu gösteren ve bir mıknatıs iğnesi bulunan ve yön tespit etmek amacıyla kullanılan kadranlı araç ve yön belirteci.

“Tam kutup noktasında pusula deli olmuş gibi dönmeye başlar” Ömer Seyfettin. (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)

Pusulanın Genel Tarihi

İlk pusulanın mıknatıs taşı kullanılarak elde edildiği bilinmektedir. Denizcilerin kullanımıyla başlayan bu seyir aleti dünyanın manyetik alanından yararlanılarak gelişimine devam etmiştir. Yapılan ilk araştırmalarda mıknatısın bir ucunun Kutup Yıldızı’nı gösterdiği keşfedilmiştir. Farklı bir araştırma ve keşifte ise ilk kullanılan pusuladaki mıknatıs taşına çelik ya da demir bir madde temas ettirildiğinde kuzey yönünü gösterdiği anlaşılmıştır.

12.YY’da Avrupalılar tarafından keşfedilen bu alet 1200 yıllarında Fransa’da kullanılmaya başlanmıştır. Ardından İngiltere’de 1207 ve İzlanda’da 1213 yıllarında kullanılmıştır. İlk pusulayı bulan kişinin ise Pierre de Maricourt olduğu belirtilmektedir.

Pusulanın Yapısı Nasıldır?

En basit şekli ile ele alındığında, pusulanın orta kısmında dengede duran mıknatıslı bir çubuk vardır. Bu çubuk ibrelere ayrılmıştır ve her bir ibre yön derecelerini gösterir. Kuzey, güney, doğu ve batı yönlerine doğru pusula iğnesi hangi konumda ise o yönü gösterirken yapı bakımından pusula iğnesinin çok önemli bir faktör olduğu bilinmektedir. Ek olarak pusula iğnesinin sabit bir şekilde aynı yöne doğru dönmesi, dünya üzerinde bu iğneyi çekmekte olan bir kuvveti işaret etmektedir.

Manyetik bir cihaz olan pusula, çevresindeki metal cisimlerden etkilenmektedir. Bu cisimlere örnek olarak metal saatler, bilgisayarlar, cep telefonlar ve televizyon gibi ürünleri sıralayabiliriz. Pusulanın şaşırmaması ve doğru bir şekilde kullanılması için bu tür ürünlerden uzak bir yerde kullanılması gerekmektedir.

Bu yazımızı da okuyabilirsiniz:  Deizm Tarihçesi

Pusula Nasıl Yapılır?

Pusula yapmak için birtakım malzemelere ihtiyacınız olacaktır. Öncelikle makas, mıknatıs, dikiş iğnesi, su ve bir pipet hazırlayarak pusula yapabilirsiniz. Mıknatısı yaparken öncelikle kullanacağınız pipeti 1’er santim arayla 2 adet şeklinde kesmeniz gerekiyor. Ancak bu işlemden önce iğnenin mıknatısa doğru çevrilmesi gerekiyor.

Mıknatısı iğneye doğru birçok kez aynı yönde sürttükten sonra mıknatıslanma işlemi gerçekleşir. Mıknatıs kullanamıyorsanız bu işlemi yün parçalara sürerek de yapabilirsiniz. Bu şekilde manyetik özellik kazandırdıktan sonra iğneyi alarak pipeti deldikten sonra içinden geçiriniz. Bu işlemi diğer pipet parçası içinde yapmalı ve daha sonra pipete geçirdiğiniz iğneyi suyun yüzeyine bırakmalısınız. İğne bu süreçte kendi kendine dönecek ve sivri olan ucu kuzey bölgesini, iplik geçirdiğiniz ucu ise güneyi gösterecektir.

Pusulanın Kullanım Alanları Nelerdir?

Daha çok doğada tercih edilen pusulanın ciddi bir kullanım alanı vardır. Bu anlamda pusulanın kullanım alanlarını şu şekilde sıralayabiliriz;

  • Madencilik sektöründe
  • Ormancılık sektöründe
  • Dağcılık aktivitelerinde
  • Yelken yarışlarında
  • Sivil havacılıkta

Bunların yanı sıra harita mühendisleri, askerler ve izcilerin de pusuladan yararlandığı bilinmektedir.

Pusula Çeşitleri

İki farklı çalışma prensibiyle karşımıza çıkan pusula, manyetik ve cayroskop olarak adlandırılmaktadır. Manyetik pusula da kendi arasında standart plaka pusula, aynalı pusula, kutu pusula, parmak pusulası, askeri pusula ve ataş pusula olarak incelenebilmektedir.

1.Manyetik Pusula

Standart Plaka Pusula: Haritalar üzerinde kullanılmak için tasarlanan bu pusula düz ve geniş özelliktedir. Yön tayin etmek için pratik bir şekilde tercih edilebilir.

Aynalı Pusula: Yine harita üzerinde ve her türlü arazide kullanılabilen bu pusula, oldukça kolay bir kullanım özelliğine sahiptir.

Kutu Pusula: İsviçre’de üretilen kutu pusula metal bir gövdeden oluşmaktadır. İsviçre ordusunda da bir dönem kullanılmış ve bu özelliği nedeniyle her türlü arazide tercih edilebilmektedir.

Parmak Pusulası: Hızlı ve başarılı sonuçlar sunan parmak pusulasında zaman kaybı yaşanmamaktadır. Harita üzerinde tercih edilir.

Askeri Pusula: Adından da anlaşılacağı üzere askeri arazilerde kullanılan bu pusulada hedef sapması yok denecek kadar azdır.

Ataç Pusula: Haritalarda kullanmak amacıyla yapılan bu pusula ayrıca haritalara rahatlıkla asılabilmektedir. Bu özelliği sayesinde pratik bir kullanım seçeneği sunar.

2.Cayroskop Pusulası

Uçak ve gemilerde kullanılan cayroskop pusulası, manyetik etkilere karşı duyarsızdır. Ağırlık merkezinden asılır ve elektrik yardımı alarak döndükten sonra doğru yönü gösterir.

Bir önceki yazımız olan Hipnoz Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yorum Yap