İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Ekonomi
  3. Sabit Kur Nedir?

Sabit Kur Nedir?

Sabit Kur Nedir?

Sabit Kur Nedir: Döviz kurlarının, farklı bir ülkenin para birimi ya da başka ülkelerin para birimlerinden meydana gelen bir değere sabitlenmesine sabit kur denir. Döviz kurlarının değişim oranları bu süreçte sabitlenen ülkenin para birimindeki değişim sürecine göre hareket eder. Sabit kur sisteminde parasal anlamda disiplin sağlanabilmektedir.

Sabit Kur Kelime Anlamı

Döviz paritesinin alış ve satış değerlerinin, serbest piyasa kurallarına göre Merkez Bankası’nın müdahalesiyle belirlenmesi. (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)

Sabit Kur Özellikleri

Basit tanımıyla, döviz kuru rejimi uygulamalarından biri olan sabit kur rejimi, yerel paranın daha değerli bir döviz cinsine veya birden çok dövizin birleşmesinden meydana gelen bir sepet değere bağlı olarak belirlenme sürecidir. Bu sistem, yumuşak çıpa ve esnek olmayan çıpa olarak iki farklı kategoride incelenmektedir.

Yumuşak çıpa rejiminde, kurlar belirli bir zaman zarfında yukarı ya da aşağı doğru değişebilmektedir. Bu konuda bir örnek vermek gerekirse, 2000’li yıllarda Türkiye’de yaşanan ekonomik krizde, TL’nin değer olarak yarısı ABD doları, diğer yarısı ise Euro’dan meydana gelen bir döviz sepetine karşı bir devalüasyonla belirlenmiştir.

Yumuşak çıpa uygulaması da kendi arasında sürüklenen yatay bant ve yatay bant olarak sınıflandırılmaktadır. Sürüklenen yatay bantta, bantların zamanla paralel bir şekilde yukarıya veya aşağıya doğru değişken hareketleri ortaya çıkabilir. Yatay bant ise daha önceden ilan edilen alt ve üst seviyelerden oluşmaktadır. Yani bu aşamada kurların dalgalanmasına izin verilmektedir. Ancak alt veya üst seviye bandına gelen kurlara, Merkez Bankası tarafından müdahale edilir ve eski haline dönmesi sağlanır.

Sabit Kur Sisteminin Avantajları Nelerdir?

Bu sistemde kurlar sabit bir şekilde tutulabilmektedir. Ayrıca sabit tutulabilme sürecine olan güvenin azalmaması ile beraber geleceğe dönük planlar daha rahat bir şekilde yapılabilmektedir. Bu sayede ticaret ve yatırım hacminin genişlemesi amaçlanmaktadır.

Sabit kur sistemindeki ekonomik birimler, ilerleyen dönemlerdeki kur artışına bağlı olarak ücret ve fiyatları belirleyebilmektedir. En önemli özelliği ise enflasyonun düşürülmesine yardımcı olmasıdır.

Sabit kurdan yararlanılarak döviz kurlarının denge seviyesinde tutulması amaçlanmaktadır. Bununla beraber piyasaların ve finansal araçların sabit kur döviz sistemini kullanmaya imkân verecek kadar gelişmesi gerekmektedir.

Bu sistemde belirsizlik daha azdır. Genel sermaye ve uluslararası ticaret akımlarını tehlikeye atacak günlük dalgalanmaları ortadan kaldırmaktadır. Ayrıca sabit kurda fiyat disiplini söz konusudur. Sistemin ülkeye empoze ettiği fiyatlar, diğer kur sistemlerinde bulunmamaktadır.

Sabit Kur Sisteminin Dezavantajları Nelerdir?

Sunduğu avantajlar kadar dezavantajları da bulunan sabit kur sisteminde ilk olarak, para politikasına kısıtlamalar koyulabilmektedir. Uygulanmaya çalışılan para politikaları, döviz kurunun sabitlendiği ülkelerin tercih ettiği politikalar ile çelişerek hedeflerde sapmalara neden olabilmektedir. Bu durumun yaşanması sonucunda ise gerçekleşmesi istenmeyen sermaye hareketleri meydana gelebilir. Enflasyonun üzerinde baskı yaratabilen sermaye hareketleriyle beraber sermaye çıkışlarına da dikkat edilmelidir. Bu süreç sonrasında rezervlerde erime gibi durumlar söz konusu olabilmektedir.

Merkez Bankası, yapacağı müdahalelerde ek maliyetlere sebep olabilir. Çünkü bu müdahalelerin likidite üzerindeki olumsuz sonuçlarını dengelemek amacıyla ters sterilizasyon uygulamaları yapılabilir. Bu uygulamalar ise Merkez Bankası’na ek maliyetler yüklemektedir.

Sabit kur sisteminin bir diğer önemli dezavantajı, spekülatif ataklara açık hale gelmesidir. Sistemde kullanılan para otoritesinin kredibilitesinde azalmalar yaşandığı zaman Merkez Bankası bu atakların caydırılabilmesi amacıyla yüksek miktarda rezerv bulundurmalıdır. Bu durum yine birtakım ek maliyetleri beraberinde getirebilmektedir.

Sistemdeki döviz kurları başlangıçta sabit kalabilse de çeşitli dönemlerde hedef olarak gösterilebilen reel kurlar yüzünden değişebilmektedir. Son olarak merkez bankaları tarafından belirlenen döviz kurunu herhangi bir kesin yargıyla açıklamak, sabit kur üzerinde mümkün olmamaktadır.

Esnek Kur Nedir?

Sabit kurla beraber esnek kur sisteminin de tanımlanması gerekmektedir. Esnek kur sistemi, döviz piyasalarına resmi olarak müdahalede bulunulmaması sonucunda, kurların serbest koşullara göre belirlenmesi sürecidir. Elbette bu sistemin getirdiği bazı avantaj ve dezavantajlar bulunmaktadır.

Esnek Kur Sisteminin Avantajları ve Dezavantajları

Esnek kur sisteminin bazı politik avantajları bulunmaktadır. Bu sistem öncelikle ülke dışı kur dengeleriyle ilgilenmemekle beraber tamamen iç dengeyi kurmak amacıyla talep ettiği tüm politikaları uygulayabilmektedir.

Sistemde döviz piyasasına müdahale edilmesine gerek yoktur. Bu sayede devletler rezerv tutmadan ek maliyetlerle karşılaşmaz. Son olarak esnek kur sistemi, ödemeler dengesindeki açıkları otomatik olarak kapatmaktadır.

Esnek kur sistemindeki en önemli dezavantaj, çoğu zaman belirsizliklerin yaşanmasıdır. Yani döviz kurlarının gelecek dönemlerdeki değişikliklerine ait fiyatlandırma ve planlamalar yapılamayabilir.

Yorum Yap

Yorumlar (1)

  1. kısacası sabit kur doların bianda çok yükselmesi veya daha doğrusu dengesiz bir şekilde yükselip inmesi ile yapılan durumlardan biri. Hatt görmüşsdünüzdür, dolar ile alınıp satılan bazı ürünlerde sabit kur uygulanır. Örneğin bir ürün satın alacaksınız ve o ürünün değeri 1.000 Dolar, satıcı size sabit kur uyguluyorum der ve o şekilde ürünü satmak ister. 1 Dolar 5 TL iken, satıcı size 4 TL den doları sabitlemeyi teklif eder ve 4 TL değerinde kur dan satmak ister, bu da ürünü cazip kılar..