Şamanizm Nedir?

215

Şamanizm Nedir: İlkel kavimler arasında yaygın olan Şamanizm, doğa varlıklarına ve ata ruhlarına tapınmayı benimsemiştir. Bu inanış biçiminde Şamanların önemi büyüktür. Çünkü bu kişilerin hastaları iyileştirme ve insanlarla ruhlar arasında aracılık yapma gücüne sahip olduklarına inanılır. Tarihi konusunda net bir bilgi olmamakla beraber yapılan araştırmalar Şamanizm’in Taş Devrinden çok daha önceye kadar uzandığını göstermektedir.

Şamanizm Kelime Anlamı

Şamanlık. (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)

Şamanizm Tarihi

Tarihi süreci 13. yüzyıla kadar dayanan Şamanizm, Tunguz ve Mançu halklarından duyulan Şaman kelimesiyle ortaya çıkmıştır. Ardından Sibirya’daki sihirbazlara verilen bu isim yine Sibirya’da yaşayan insanların dini inançları olarak tanımlanmıştır. Şamanlık ayrıca Moğol ve Türklerin eski kültürleri arasında çok önemli bir yere sahiptir.

Çin kaynakları incelendiğinde, Orta Asya kavimlerinin bu inanışa göre bir takım kültlere önem verdiği görülmektedir. Yer, su, ata, Gök Tanrı ve güneş gibi kültleri bünyesinde barındıran Şamanizm, birlik ve beraberliği temsil etmektedir.

Asya kültürünün göçebe yaşam tarzında yer, su ve göğe büyük saygı duyulurdu. Şamanizm bu anlamda göçebe kavimler için çok önemli bir yere sahip olmuş ve daha sonra ortaya çıkan Şamanlara da saygı duyulmuştur. Atalar kültünün hâkim olduğu bu kavimler, kendi geleceklerini daha sonraki nesillerde görmekte ve varoluşun ana anlamının bu şekilde olduğunu savunmaktadırlar.

En eski inanış sistemi olarak kabul edilen Şamanizm, dünyadaki her insanı neredeyse etkilemiştir. Tek Tanrıcılık ve Gök Tanrıcılık olarak da isimlendirilen bu kavram, sadece tek Tanrı’ya inanan Monoteizm ile benzerlik göstermektedir. Zamanla büyük bir coğrafyaya yayılan Şamanizm, detaylı bir şekilde incelenmek istendiğinde, Orta Asya’dan başlanarak Doğu Avrupa’ya kadar olan bölgedeki halkların inanış sistemlerine bakılması yeterlidir.

Şamanların Özellikleri

Tanrılar, ruhlar ve insanlar arasında bağlantı kurduğuna inanılan din adamlarına Şaman adı veriliyor. Bunun yanı sıra verilen kurbanların gök ve yer tanrılarına ulaşmasını sağlamak ve dini anlamda törenler düzenlemek için Şamanlardan yararlanılıyordu. İnsanları kötü ruhlardan korumak ve fal bakarak geleceğe yönelik bazı tahminlerde bulunmak da Şamanların görevleri arasındaydı.

Tarihin en etkili ve ilk şamanları kadınlardan oluşmuştur. Daha sonra erkeklerin Şamanizm dinine olan ilgisiyle beraber daha baskın rol almaya başlamasıyla beraber kadınlar ikinci plana bırakılmıştır.

Şamanlıkta soy durumu da çok önemlidir. Yani Şaman olan birinin soyunda başka bir şamanın olması gerekiyordu. Şamanlık belirtisi olarak kabul edilen bedensel ve ruhsal acılara maruz kalma, sinirlilik hali, baş dönmeleri ya da olağanüstü varlıkla görme durumları da Şamanların diğer özellikleri arasında sıralanmaktadır.

Bu özellikler Şaman olmak için yeterli kabul edilmemiştir. Bu kişilerin belirli bir seviyede bilgi birikiminin olması ve bazı eğitimlerden geçmesi de gerekmektedir. Yapılan araştırmalara göre eski şaman kıyafetleri, hayvan figürü şeklindedir. Bunun nedeni olarak ise, hayvan kıyafeti giyen Şamanların gerektiği durumlarda hayvan şekline girebileceği belirtilmektedir.

Şamanizm’deki Gelenekler

Su kaynaklarının çevresine, taşlara ve ağaçlara bez bağlamak, Şamanizm inancının gelenekleri arasındadır. Bununla beraber su ve yer Tanrıları için kırmızı, yer altı Tanrıları için beyaz ve Gökteki Tanrılar için beyaz bez parçaları kullanılmaktaydı. Şamanlar bu sayede Tanrılara istek ve dileklerini aktardıklarına inanıyordu.

Eski Şamanlardan günümüze kadar ulaşabilmiş bazı gelenekler söz konusudur. Örneğin, gidenin ardından su dökmek, bu geleneklerden biridir. Giden kişinin işlerinin başarılı olması ya da yolunun açık olması için su dökülmesi geleneği halâ devam etmektedir.

Çaput bağlama ve mum yakma geleneği de Şamanizm’den gelen bir gelenektir. Daha çok kutsal mekânlarda karşımıza çıkan mum yakma geleneği ile beraber dilek tuttuktan sonra ağaçlara çaput bağlama geleneğini örnek olarak gösterebiliriz.

Kötü veya istenmeyen bir olay duyulduğunda tahtaya vurma geleneği de Şamanlardan günümüze kadar ulaşmıştır. O dönemlerde tahtaya vurulmasının nedeni, konuşulan şeylerin kötü ruhlar tarafından duyulmasını önlemek ve bu ruhların tahta sesinden korkup kaçacaklarına inanılmasından kaynaklıdır.

Mezarların başına bağlanan kırmızı kurdelenin de eski zamanlardan günümüze kadar gelen bir gelenek olduğunu söyleyebiliriz. Günümüzde daha çok Alevilik inanç biçimine sahip olan insanların bu geleneği sürdürdüğü görülmektedir.

Eski Şaman geleneklerinden olan ve günümüzde de çokça kullanılan ‘nazar’ inanışı da bu dönemden gelmektedir. Bazı insanların olağanüstü özelliklerinin var olduğuna inanıldığı zaman, bu durumu kötü bir şekilde kullanmamaları için diğer insanlara nazar boncuğu takma düşüncesi, günümüzde de geçerliliğini korumaktadır.

Son olarak kurşun dökme geleneğinin de eski Şamanlardan kalma bir gelenek olduğu bilinmektedir. İnsanlara musallat olan kötü ruhların etkilerini yok etmek amacıyla kullanılan bu gelenek o zamanlarda ‘kut dökme’ olarak adlandırılmıştır.

Feminizm Nedir? 6

Feminizm Nedir?

Feminizm Nedir: Toplumlar arasındaki koşul farklılıklarının yok edilmesini savunan görüşe feminizm denir. Latincedeki femina kelimesinden türemiş olan feminizm, her anlamda...

Etnoğrafya Nedir? 42

Etnoğrafya Nedir?

Etnoğrafya Nedir: Kavimlerin kültür oluşumlarını araştırarak inceleyen toplum bilimine etnoğrafya denir. Yunancadaki ethnos (insanlar) ile graphein (yazım) sözcüklerinin birleşiminden meydana gelmiştir. Ayrıca insanların toplumsal varlığını hem nicelik hem...

Lodos Nedir? 52

Lodos Nedir?

Lodos Nedir: Güneybatı yönünden esen rüzgârlara lodos denir. Türkiye’de yoğun olarak Ege, Doğu Akdeniz ve Marmara bölgesinde esmektedir. Bununla beraber...

Caferilik Nedir? 56

Caferilik Nedir?

Caferilik Nedir: İslam’ın dördüncü halifesi olan Hz. Ali’nin torunlarından olan Cafer-i Sadık’ın etrafında toplanan ve yalnızca onun eylemlerine ve söylemlerine...

Celali İsyanları Nedir? 52

Celali İsyanları Nedir?

Celali İsyanları Nedir: 17. yüzyılda siyasal ve toplumsal alanda bozulmaların meydana gelmesiyle beraber Anadolu’nun farklı bölgelerinde çıkan isyanlara Celali İsyanları...

Rönesans Nedir? 43

Rönesans Nedir?

Rönesans Nedir: İtalya’da 15. ve 16. yüzyılda başlayarak Avrupa’nın tamamına yayılan bilim, felsefe, edebiyat ve sanat alanına yönelik gelişmelerin yaşandığı...

Sitemiz

www.onedir.net

Türkiye'nin Net Bilgi Kaynağı

Amacı;

nedir

sorusunun cevabını, okuyucuya en kısa yoldan ulaştırmaktır.

Onedir Net sitesinin, bilgiyi paylaşmak ve insanlara faydalı olmak dışında hiçbir gayesi yoktur.