İlginizi Çekebilir
Libido Nedir?
  1. Ana Sayfa
  2. Sosyal
  3. Totem Nedir?

Totem Nedir?

Totem Nedir?
İçeriğimize oy verebilirsiniz.

Totem Nedir: Bir durumun gerçekleşmesi için yapılması gerektiğine inanılan batıl davranış ve hareketlere totem denir. Ayrıca ilkel toplumlarda toplulukların ondan türediğine inanılan kutsal hayvan anlamına da gelmektedir. Totemizm olarak da isimlendirilen bu inanış türü daha çok Orta ve Kuzey Amerika ile Güney Afrika bölgesinde başlı başına bir din olarak kullanılmaktadır.

Totem Kelime Anlamı

İlkel toplumlarda topluluğun ondan türediği sanılan ve kutsal sayılan hayvan, rüzgar, ağaç, herhangi bir doğal nesne, ongun. (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)

Totemin Özellikleri

Totem, bazı özellikleriyle dikkat çekmektedir. Bunlardan ilki, totemin klan olarak da adlandırılan kabilelerdeki tüm fertlerin taşıdığı bir isimdir. Ayrıca klanlar totem adıyla anılmaktadır. Bu nedenle klan üyeleri totemleri ata olarak kabul etmiştir. Totem klanın atası olduğu gibi koruyucusudur.

Kabile halkına totemlerin zor zamanlarda yol gösterdiğine inanılır. Ayrıca aynı totem mensupları da totemleri yememek ya da onları öldürmemek zorundadır. Yani totemlerden herhangi bir şekilde faydalanmak yasaklanmıştır.

Totemizm İnancı ve Özellikleri

İnanışa göre kutsal sayılan hayvana herhangi bir şekilde zarar verilemez ve bu hayvanlar öldürülemez. Ayrıca hayvandan farklı bir fayda amacı güdülemez. Çünkü bu hayvanların insanları koruduğuna inanılmaktadır. Bu anlayışın hüküm sürdüğü topluluklarda, kutsal hayvanların çoğalabilmesi amacıyla ciddi çabalar sarf edilmektedir. Totemizmde kutsal sayılan hayvanlar ve bu hayvanların özellikler aşağıdaki gibi sıralanmaktadır;

  • Arı: Üretkenliği ve çalışkanlığı öğretmektedir.
  • Ayı: Gücü ve yalnızlığı simgeler.
  • Kedi: Algı ve çeviklikle beraber sihir ve büyüyü öğretmektedir.
  • Kelebek: Aşk, dönüşüm ve değişimi öğretir.
  • İnek: Büyümeyi ve beslenmeyi simgeler.
  • Çakal: Tuzaklardan nasıl kurtulması gerektiğini öğretir.
  • Yunus: Güveni, iletişimi ve uyum sağlamayı öğretmektedir.
  • Köpek: Sadakati simgeler.
  • Aslan: Güç simgesidir.
  • Maymun: Merak ve enerjiyi öğretir.
  • Kartal: Özgürlükle beraber cesareti simgeler.
  • Fil: Sadakat ve güç hayvanıdır.
  • At: Arkadaşlığı öğretir.
  • Kurt: Ruh özgürlüğünü simgeler.
  • Baykuş: Bilgeliği öğretir.
  • Koyun: Affetmenin sağlığını simgeler.
  • Tavşan: Aşk ve bereket hayvanı olarak tanımlanır.
  • Kaplumbağa: Uzun ömürlülüğü simgeler.

Totemler yalnızca hayvanlardan seçilmemektedir. Bitki, ağaç ve diğer hayvan türleri de bu inanışı simgeler. Örneğin, ağaçlar bir totem sayıldığı için gövdelerinin kesilmesi ya da üzerine oturulması yasaklanmıştır.

Günümüzdeki totem inancı ise yukarıda sıralanan ilkel inançlardan farklı bir şekilde kullanılmaktadır. Herhangi bir sebebe dayandırılmayan totem, farklı şekillerden iyilik beklemek amacıyla kullanılır. Ayrıca bu durumun gerçek olmadığı bilinir fakat yine de medet umma hali söz konusudur. Özetle, totemizm tamamen batıl bir inanç ürünüdür.

Totemizmdeki Fikirler

Totemizmde totem, mana ve tabu gibi üç temel fikir bulunmaktadır. Öncelikle totem daha çok hayvan ya da bitki olarak kabul edilir. Her kabilenin farklı bir totemi bulunmakla beraber kabileleri meydana getiren bireyler aynı adı taşıdıkları için akraba sayılmaktadır. Sadece bir isim olarak düşünülmeyen totemler, elbiselere ya da evlere çizilen armalar da olabilmektedir. Bu kabilelerin dini törenlerinde her zaman toteme başvurulmaktadır.

Mana kavramına bakıldığında, totemizmde kutsal olan her şeyin ön planda olduğu anlaşılmaktadır. Bitki, hayvan, resimler ya da damgalar, bazen isimsizdir ve bir kuvveti meydana getirmektedir. Totemizmde tapınılan bu kuvvete mana adı verilir. Mana aynı zamanda maddi olmayan gizli güç olarak da bilinir.

Tabu ise Malenezya dilinden alınmış ve işaretlenen anlamına gelir. Ayrıca kabilelerde yasaklanmış olan şeyleri ifade eder. Tabulara bu nedenle dokunulamaz.

Totem İnanışında Tapınma Var mı?

İlkel toplumlardaki totemciler, totem olarak kabul ettiği nesnelere büyük saygı duymaktadır. Bununla beraber her toplumun inandığı totemler farklı olabilir. İnanılan nesnelerin kendilerini koruduğunu düşünen totemciler, şarkılı veya müzikli ayinler yaparak inanışlarına olan bağlılıklarını gösterebilir. Totemler putlaştırıldığı için kabile reislerinin bu putlarla iletişime haline geçtiği de düşünülmektedir.

Bu Yazımızıda Okuyabilirsiniz:  Thomas Kuhn Paradigması

Totem Nasıl Yapılır?

Totem yapmak için ilk olarak kişilerin bir dileği ya da isteği olmalıdır. Günümüzdeki futbol karşılaşmalarında çoğu zaman totem yapıldığı fark edilmektedir. Yapılış şekillerine göre dört başlığa ayrılan totemler; Sözlü, eylemle, düşünceyle ve birleşik totemlerle yapılmaktadır.

1.Eylemle Yapılan Totemler

Herhangi bir eylem için yapılan totem türüdür. Aynı zamanda yapılmaması gereken fakat yine de yapılmak istenen totemlerdir. Buna örnek olarak, herhangi bir sınavdan önce okunmuş su içmek, gelenek ve göreneklerimizde vardır. Eylemle yapılan totemler ayrıca yapılması gerektiği halde yapılmayan totemler olarak da bilinir. Örnek olarak, önemli bir sınav sonucuna farklı bir kişinin bakmasını istemek ya da bir futbol takımının kazanması için maçı izlememek gibi durumlar gösterilebilir.

2.Sözlü Totemler

Sözlü totemler daha çok anlamı olan veya olmayan sözcüklerle yapılmaktadır. Asıl amaç, söylenen sözlerin, gerçekleşmesi istenen durumu yansıtmasıdır. Yine gerçek hayattan örnek verilecek olursa, bir şans çekilişinde çıkması istenen sayının yüksek sesle tekrar edilmesi gibi durumlar sıralanabilir.

3.Birleşik Totemler

Birden farklı totem türünün bir arada yapılmasıyla gerçekleşir. Örneğin, bir öğrencinin sınav sonucuna bakmadan önce ‘lütfen, hadi’ gibi sözcükleri art arda kullanması, birleşik totemdir.

4.Düşünceyle Yapılan Totemler

Eyleme geçirilmeden sadece zihin gücüyle yapılan totemlerdir. Bir kişinin iş görüşmesinde başarılı olduğu zamanki kıyafeti farklı bir iş görüşmesinde de giymek, düşünceyle yapılan totemler arasındadır.

Bazı uzman görüşlerine göre her olay için totem yapılması ya da bu düşüncelere inanılması, obsesyon bozukluğu rahatsızlığını gündeme getirebilir. Obsesyon, saplantı veya takıntı rahatsızlığıdır. Ayrıca bireylerin kendi elinde olmadan düşündüğü bir şeyi takıntı haline getirmesi durumudur.

En Çok Totem Yapılan Durumlar

Toteme başvuran kişiler daha çok sözlü ya da hareketli bildirimlerde bulunmaktadır. Günümüzdeki nazar boncuğundan medet ummak aslında bir çeşit totemdir. Bununla halâ kültürümüzde olan beraber bebek yataklarına sarı bez örtmenin, bebeği sarılıktan koruduğuna inanılmaktadır. Örneklere devam edecek olursak, bir kişinin korkması halinde baş parmağıyla damağını yukarı kaldırması ya da hoş olmayan bir söz söylendiği zaman dilin ısırılması, totemlere örnektir.

Türkiye kültüründe en çok totem yapılan durumlar, maçlardaki penaltılar, sınavlara hazırlık süreçleri, ikili ilişkilerdeki totemler ve nazar korkusu olarak sıralanabilir. Bazen de bir şeyin sürekli olarak yapılmasının uğursuzluğu beraberinde getirdiğine inanılmaktadır. Örneğin, çoğu zaman bir kara kedi görmenin, gören kişinin uğursuzluklarla karşılaşacağına işaret olduğu düşüncesi vardır.

Günümüzde Totemcilerin Yaşadığı Yerler

Totem çok farklı coğrafyalarda ortaya çıkmıştır. Bu yüzden de her kabilede farklı inanışlar söz konusudur. Günümüzdeki totemciler daha çok Avustralya, Okyanusya, Afrika ve Güney Amerika bölgelerinde yaşamaktadır. Totem inancında olan kabilelerin ülkenin en geri kalmış bölgelerinde yaşadıkları da bilinmektedir. Bu nedenle çoğu zaman ilkel şartlara sahip olarak yaşamaya devam etmektedirler.

Eski Türklerde Totemizm İnancı

Günümüze kadar yapılan pek çok çalışma sonucunda eski Türklerde totemizm inancına rastlandığı düşünülmektedir. Eski Türk devletlerinin 24’e ayrılması ve Oğuz Boyu’nun her dört boyundan birinin ongun ve totemlerinin bulunması, bu araştırmaları daha çarpıcı hale getirmiştir. Eski Türklere ongun, avcı kuşları temsil etmektedir. Bu kuşlar çakır, kartal, şahin, tavşancıl ve sungurdan oluşmaktadır.

Ziya Gökalp’in araştırmalarına göre ise eski Türklerin toteme ‘ongun’ dediği belirtilmektedir. Ongun kelimesinin Moğolca olduğu ve bu yüzden Türklerin bazı dönemlerde ‘töz’ olarak adlandırdıkları düşünülmektedir. Bu konuda verilen en önemli örnek, Avşarların kurmuş olduğu Onguncular Köyü’dür. Bu köyün eski Türkçedeki kelime anlamı ise şifa bulmak ve iyileşmektir.

Bir önceki yazımız olan Laiklik Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yorum Yap

Yorumlar (1)

  1. 6 ay önce

    Ben de maç izlerken totem yapıyorum. Tespih çekmeye başlayınca gol yemiyoruz 🙂