İlginizi Çekebilir
Çemen Nedir?
  1. Ana Sayfa
  2. Yaşam
  3. UNESCO Nedir?

UNESCO Nedir?

UNESCO Nedir?

UNESCO Nedir: Uluslararası alanda bilim, kültür ve eğitim alanında iş birliğinin sağlanması ve dünya barışına katkıda bulunulması amacıyla kurulan kuruma UNESCO denir. Açılımı, United Nations Educational Scientific and Cultural Organization’dur. Türkçe açılımı ise Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu’dur.

UNESCO Ne Zaman Kuruldu?

UNESCO, 2. Dünya Savaşı’nın ardından 1946 yılında kurulmuştur. Kurumun sözleşmesi ise 1945 yılında 44 ülkenin katıldığı Londra toplantısında imzalanmıştır. Bu süreçte Türkiye de kurumun sözleşmesini imzalamış olan ülkeler arasındadır. 10 ortak üye devleti ve 195 üye devleti bulunan UNESCO, ülkemizde ise Türkiye Milli Komisyonu olarak 1949 yılında faaliyete başlamıştır. Merkezi Paris’tedir ve kurulduğu günden bu yana kültür, bilim ve eğitim alanında önemli çalışmalar yapmaktadır.

UNESCO’nun çalışmaları arasında çeşitli kültürel etkinlikler, kütüphanelere yardım süreci ve okuma yazma bilmeyen birey sayısının azaltılması gibi önemli faaliyetler yer almaktadır. Bu teşkilat sadece BM’ye rapor sunmakta ve bunun dışındaki tüm uygulamalarında bağımsız olarak çalışmaktadır. Ayrıca her Birleşmiş Milletler üyesine bu kuruluşa üye olma hakkı tanınmıştır.

UNESCO’nun Kuruluş Amacı Nedir?

UNESCO eğitimin yanı sıra bilim ve kültür alanında uluslararası anlamda iş birliği sağlamak ve dünya barışına katkıda bulunmak amacıyla kurulmuştur. Bununla beraber bireyler arasında ırk, din, dil ve cinsiyet farkı gözetmeksizin bireylerin özgürlüklerine saygı ilkesini temel ilke olarak benimsemiştir. Üye devletlerde yer alan komisyonları sayesinde farklı çalışmalar gerçekleştiren kuruluşun en önemli faaliyetlerinden biri, üye ülkelerdeki tarihi yapı ve serleri dünya mirası olarak kabul etmesidir. Bu sayede tarihi eserler koruma altına alınmaktadır.

UNESCO’nun Görevleri Nelerdir?

UNESCO’nun görevleri şu şekilde sıralanmaktadır;

  • Ülkelerin eğitim seviyelerini yükseltmek,
  • Dünyadaki okur yazar oranını artırmak,
  • Uluslararası anlamdaki barışı sağlamak,
  • Bilim araştırmalarına imkân tanımak,
  • Dünyadaki önemli sanat olaylarını desteklemek,
  • Basın, televizyon, sinema ve tiyatro gibi sanatlarla ilgili olan iletişim araçlarının gelişmesine yardımcı olmak.

UNESCO Türkiye Miras Listesi

İnsanların ortak mirası olarak kabul edilmiş olan ve evrensel değerlere sahip doğal ve kültürel varlıkları korumak ve dünyaya tanıtmak amacıyla UNESCO dünya miras listesi oluşturulmuştur. 17 Ekim 1972 ile 21 Kasım 1972 tarihleri arasında Paris’te yapılan toplantıda, dünyadaki doğal ve kültürel mirasın korunmasına yönelik sözleşme, üye ülkeler tarafından imzalanarak kabul edilmiştir.

Dünya genelinde 2018 yılı itibariyle UNESCO’nun Dünya Miras Listesi’ne kayıtlı olan 1092 farklı doğal ve kültürel varlık bulunmaktadır. Geçici ve kalıcı liste olarak iki farklı şekilde incelenen miras listesinde ülkemizdeki kalıcı eserler şu şekildedir;

  • Sivas Divriği Ulu Cami
  • Çorum Hitit Başkenti ve Hattuşa
  • Letoon-XanthosMuğla ve Antalya
  • Edirne Selimiye Camii
  • Çanakkale TroyaAntik Kenti
  • Karabük Safranbolu
  • Diyarbakır Kalesi
  • İzmir Efes
  • Kars Ani Arkeolojik Alanı
  • Aydın Afrodisias
  • İzmir Bergama Çok Katmanlı Kültürel Peyzaj Alanı
  • Bursa ve Cumalıkızık
  • Konya Çatalhöyük Neolitik Kenti
  • Şanlıurfa GöbeklitepeArkeolojik Alanı
  • Adıyaman Nemrut Dağı
  • İstanbul

Türkiye’de hem doğal hem de kültürel olarak listeye alınan Nevşehir Göreme Milli Parkı ve Kapadokya ile Denizli Pamukkale, bu listeye ek olarak paylaşılmıştır.

UNESCO’nun Küresel Öncelikleri

UNESCO’nun küresel anlamdaki ilk önceliği, toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamaktır. 2008 yılı itibariyle kuruluştaki etkinlikler ve BM organlarının da yer alarak hazırlanan program kapsamında cinsiyet eşitliğinin sağlanması garanti edilerek çalışmalara devam edilmiştir. Toplumsal eşitlik aynı zamanda en temel insan haklarından biri olduğu için uluslararası anlamda onaylanmış olan kalkınma amaçlarının başarısının sağlanması bakımından gereklidir.

Kuruluşun toplumsal cinsiyet eşitliği ilkesindeki vizyonu, kadınlara karşı her türlü ayrımcılığı ortadan kaldırmaktır. Kültür, bilgi ve iletişimi ile beraber doğa ve sosyal bilim alanlarında toplumsal cinsiyet eşitliği gündemini koruyan UNESCO aynı zamanda kadınların güçlenmesi ve kadın hakları ile ilgili çalışmalar da gerçekleştirmektedir.

Toplumsal cinsiyet eşitliği UNESCO için kadın ve erkek arasındaki eşit hakları ve genel sorumlulukları ifade etmektedir. Özet olarak bu konudaki amaç, kadın ve erkeklerin çıkarları ile ihtiyaçlarını dikkate alarak her türlü grup farklılığına aynı çalışmaları gerçekleştirmek, ayrıca hayatın her alanında kadın ve erkeklere fırsatlar sunan çevreler oluşturmak amacıyla kuruluşun kabiliyetini güçlendirmektir.

UNESCO’nun Afrika Önceliği

Kuruluş, Afrika ile uzun yıllardır iş birliği çalışmaları gerçekleştirmektedir. Bu anlamda 2014 ile 2021 arasındaki dönem için üye devletler tarafından Afrika önceliği önem kazanmıştır. Bu dönemde kuruluşun iki temel alana odaklanması amaçlanmıştır. Bunlar;

  • Dirençli, barışçıl ve kapsayıcı toplumlar oluşturmak
  • Yoksulluğun ortadan kaldırılması ve sürdürülebilir kalkınma

Afrika için oluşturulan temel program eylemleri ise üç farklı stratejik hedefe dayandırılır. Bu hedefler şu şekildedir;

  • Teknoloji, mühendislik ve bilim alanında insan kaynakları bakımından kapasitenin büyütülmesi ve geliştirilmesi,
  • Çevre sorunlarının yanı sıra yoksulluğu ele almak amacıyla bilimsel bilgilerin pratik olarak uygulanması,
  • Bilim ve teknolojinin gelişmesine olanak sağlayacak bir ortamın yaratılması.

UNESCO’nun 2030 Hedefleri

BM Genel Kurulu’nun 2015 Eylül ayında gerçekleştirdiği oturumda birçok sivil toplum örgütü ile dünya liderleri bir araya gelmiş ve kuruluşun sürdürülebilir kalkınma hedeflerini kabul etmiştir. Bu kapsamda aşırı yoksulluğu sona erdirmekle beraber adaletsizlik ve eşitsizlikle mücadele gibi hedefler belirlenmiştir. UNESCO’nun 2030 hedefleri ise şu şekildedir;

  • 2030 yılına kadar yoksulluğu her anlamda yaşayan insanların sayısının en az yarıya kadar düşürülmesi,
  • Yoksul insanların ekonomik kaynaklar bakımından eşit haklara sahip olması,
  • 2030 yılına kadar açlığın sona erdirilmesi,
  • 2030 yılına kadar küresel anlamda anne ölüm oranının azaltılması,
  • 2030 yılına kadar tüm çocukların ücretsiz olarak ilk ve orta öğretim sürecini tamamlayabilmesi,
  • Dünyanın her bölgesindeki kadınlara karşı yapılan ayrımcılığın sona erdirilmesi,
  • Zorla evlilik ve kadın sünneti gibi uygulamaların bitirilmesi,
  • Çağdaş ve güvenilir enerji hizmetlerine evrensel anlamda erişilebilmesi.

Bu hedeflerin yanı sıra iklim değişikliği ve ortaya çıkarabileceği etkileriyle mücadele etmek ve doğal afetlere karşı dayanıklılık kapasitesinin artırılması gibi hedefler de UNESCO’nun 2030 hedefleri arasındadır.

UNESCO Türkiye Milli Komisyonu

Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı olarak kurulan UNESCO Türkiye Milli Komisyonu’nun amaçları şu şekildedir;

  • Bilim, eğitim, iletişim ve kültür kapsamındaki hizmetlerle ilgili olarak tüm kamu kurum ve kuruluşları, UNESCO tarafından sürdürülen çalışmalar hakkında bilgilendirmek ve bu çalışmalara katılımlar sağlamak,
  • Kültürün yaygınlaştırılmasına ve korunmasına yardımcı olmak,
  • Eğitim alanındaki çalışmalara hız vermek,
  • Bilgi ve bilimin önceliğini sürekli gündemde tutmak,
  • UNESCO’nun çalışmalarına ve programlarının hazırlanma ve uygulama süreçlerine katılmak.

UNESCO Türkiye Milli Komisyonu’nun görevleri ise şu şekildedir;

  • UNESCO ile ilgili tüm konularda hükümete danışmanlık sunmak,
  • UNESCO’nun program ve faaliyetlerinin yanı sıra amaçları hakkında halkı bilgilendirmek,
  • UNESCO’nun düzenlediği toplantılara katılacak kişilerin seçimini yapmak,
  • UNESCO’nun düzenlediği her türlü etkinlikle ilgili rapor hazırlamak ve ulusal anlamdaki tüm kurumlara bilgi sunmak,
  • Kuruluşun faaliyetleriyle ilgili Türkiye’de bilim, eğitim, kültür ve iletişim alanlarındaki değişimleri takip etmek.

Yorum Yap

Yorumlar (1)

  1. Ülkemizde de Unesco mirasları listesinde bir çok eserin var olması çok sevindirici. Daha fazla üzerine düşüldüğü vakit ben bu listeye giren ülkemizdeki eser sayısının artacağını düşünüyorum umarım yetkililer bu konuda daha çok çalışır.