İlginizi Çekebilir
Otomobil Nedir?
  1. Ana Sayfa
  2. Teknoloji
  3. Uzay Mekiği Nedir?
reaksiyion-alkis

Uzay Mekiği Nedir?

Uzay Mekiği Nedir?

Uzay Mekiği Nedir: 1980’li yıllarda NASA tarafından geliştirilen ve uzaya gidip gelebildikten sonra tekrar kullanılabilen insanlı uzay araçlarına uzak mekiği adı verilmektedir. Uzak mekikleri yörüngeye girdikten sonra dünyanın çevresinde 28.000 kilometrelik bir hızla dolanmaya başlamaktadır. Bu tur yaklaşık 90 dakikada tamamlanır.

İlk Uzay Mekiği

Boeing şirketi tarafından 9 yılda tamamlanan ilk uzay mekiği ‘Columbia’dır. Bu uzay mekiğinde görevli olan astronotlar uzaya olan yolculuklarında her 45 dakikada bir Güneş’in doğuş ve batışını görebilmektedir. Ayrıca firma daha sonra 4 uzay mekiği daha üretmiştir. Günümüzde NASA’nın 3 uzay mekiği bulunuyor.

İkinci uzay mekiği Challenger, 1986 yılında, mürettebatlarının tamamının ölümüyle sonuçlanan bir patlamayla adını duyurmuştur. Ayrıca ilk uzay mekiği olan Columbia da 2003 yılında aynı şekilde patlamıştır. NASA, bu olaylardan dolayı bir süre uçuşlara ara vermiştir.

Uzay Mekiklerinin Dikkat Çeken Özellikleri

Uzay mekiklerinin dikkat çeken bazı özellikleri vardır. Bunlardan en önemlisi hızlı olmalarıdır. Dünya yörüngesine oturan bir mekiğin hızı saatte 28 bin km’ye kadar ulaşabilmektedir.

Bu mekiklerin dünya çevresinde ulaşabildikleri mesafe yaklaşık olarak 826 milyon kilometredir. Bu mesafe, Jüpiter ile Dünya arasındaki mesafeden 1.3 kez daha fazladır.

Uzay mekiklerinin uçuşlara başlamasının ardından ABD başkanlarının ilgisi de bu yönde artmaya başlamıştır. Örneğin 1998 yılında ABD Başkanı Bill Clinton ve eşi, STS-95 adlı uçuşu dünyadan canlı olarak görebilmiştir.

Uzay mekikleri termal dayanıklılık ve ağırlık bakımından da dikkat çekmektedir. Bir uzay mekiğinin çevresi 30 bin Santigrat Derece sıcaklığa dayanabilen levhalarla korunmaktadır. Bu levhalar aşırı sıcaklıklara dayanıklıdır ve mekik hareket ettikten sonra bu sıcaklık belirli bir soğukluğa ulaşabilmektedir. En ağır uzay mekiği ise 80.7 Ton olarak açıklanmıştır. Bu rakam 13 Afrika filinin ağırlığına eşit olmaktadır.

Uzay Mekiği Yapımında Hangi Malzemeler Kullanılır?

Mekik yapımında kullanılan malzemeler, metal matrisli kompozit malzemelerdir. Ek olarak bor fiberiyle güçlendirilen alüminyum alaşımlar tercih edilir. Bu malzemeler genel olarak bilimsel çalışmalarda kullanılmaktadır. Günümüzde otomotiv ve sanayi sektöründe de kullanılan bu malzemelerin hem maliyeti düşüktür hem de aşırı sıcak ve soğuğa karşı dayanıklı bir yapıda üretilmiştir.

Metal matrisli kompozitlerin uzay mekiği yapımında kullanılmasının farklı sebepleri de vardır. Bunlar;

  • Yüksek elastiklimodülde üretilmeleri
  • Yüksek dayanıklılığa sahip olmaları
  • Sağlam olmaları
  • Darbe emici özellikte olmaları
  • Yüksek elektrik iletkenli yapıda olmaları
  • Çevresel vakum direncinin yüksek olmaları şeklinde sıralanabilir.

Uzay Araçlarında Kullanılan Yakıt Türleri

Uzay araçlarındaki roket motorlarında katı, sıvı veya gaz yakıtlar kullanılmaktadır. Bu yakıtların seçiminde bazı özellikler ön plana çıkar. İlk özellik, yakıtın belirli bir miktarının uzay aracındaki momentumda değişiklik yapabilmesidir. Bir diğer özellik ise yakıtın meydana getirdiği itme kuvvetidir. Günümüz uzay araçlarında kullanılan yakıtlar, her iki özelliği de barındırmaktadır. Bu sayede daha güvenli ve kolay bir şekilde depolanabilen yakıtlar, maliyeti de azaltabilmektedir.

Katı yakıtlar tercih edildiğinde, mekiğin itme kuvveti artmaktadır. Bu yüzden daha çok uzay araçlarının ilk fırlatılma aşamasında kullanıldıkları biliniyor. Ayrıca kimyasal bileşimi bakımından katı yakıtların kullanılması daha mantıklıdır. Gaz ya da sıvı yakıtlara göre daha kolay taşınabilmektedir. Fakat tutuşmaları halinde yanma sürecine herhangi bir müdahale yapılamamaktadır.

Sıvı yakıtlara baktığımızda, uzay araçlarındaki momentum değerinin değişiminde daha yüksek değerlere sahip oldukları görülür. Bu yüzden uzay aracının belirli bir irtifaya ulaşmasının ardından kullanılmaktadır. Uzak mekiklerinde daha çok sıvı hidrojen kullanılır. Hafif oldukları gibi güçlü bir roket yakıtı olan sıvı hidrojen, düşük sıcaklıklarda rahat bir şekilde depolanabilme özelliğine de sahiptir. Hidrojenin buharlaşma tehlikesi vardır. Bu yüzden her türlü ısı kaynaklarıyla beraber sıcak gazlardan ve güneş ışınlarından korunması gerekir.

Yorum Yap

Yorumlar (1)

  1. Eee üçüncü uzay mekiğinin ismi ne? Onu neden yazmamışsınız?