İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Ekonomi
  3. Varant Nedir?

Varant Nedir?

Varant Nedir?

Varant Nedir: SPK mevzuatına göre, elinde bulunduran yatırımcılara; dayanak gösterge ya da dayanak varlığı önceden tespit edilen bir fiyat üzerinden, belirlenmiş tarih veya tarihe kadar alım satım hakkı veren menkul kıymet türüne varant denir. Varant, yatırımcısına hak tanır ve herhangi bir yükümlülük getirmemektedir.

Varant Hakkında

Menkul kıymetleştirilmiş bir opsiyon olan varant, hisse senetleri gibi piyasada yapıcı şekilde işlem görür. Yani vade süresi boyunca hisse senetleriyle aynı özelliktedir. Bununla beraber vade sonu geldiği zaman ekonomik anlamda bir değer sunuyorsa, bu yatırımlardan doğan haklar, takas bitiminden 1 iş günü sonra kullanılabilmektedir. Satın alan yatırımcı, dayanak varlığın direkt olarak kendisini değil, söz konusu varlığı alma veya satma hakkını satın almaktadır. Bu durumla beraber varantlardaki risk, ödenen primle sınırlı kalmaktadır.

Kaldıraç sistemiyle işlem yapılmasını sağlayan varantlar, hisse senedinden bazı özellikleri nedeniyle ayrılmaktadır. Satış yönünde pozisyon alınabilen varantlar ayrıca düşüş öngörüsü ile işleme tabii tutulur. Bu yüzden alım varantı ve satım varantı olarak işlem yapılabilmektedir.

Varantların Özellikleri Nelerdir?

Varantların çok sayıda işlem özelliği vardır. Bunları sıralayacak olursak;

  • Varantlarda kredili işlemler yapılamamaktadır.
  • Kaldıraçlı ürünlerdir.
  • Varantlar herhangi bir ödünç işlemine konu olmamaktadır.
  • Varantlarda açığa satış işlemleri yapılamaz.
  • Serbest marjla işlem görürler.
  • Bu yatırımlarda emir iptali her zaman yapılabilir. Hisse senetlerindeki emir bölme uygulamasında geçerli olan kurallar kullanılabilir.
  • Piyasa yapıcı tarafından kotasyon verildikten sonra emir kabulü ve işlemler başlayabilir.
  • Varantların fiyat ve miktarı serbesttir.
  • Kotasyon aralığı dışındaki özel emirlere izin verilebilir.

Varantlarda daha önceden belirlenmiş olan vade tarihleri bulunmaktadır. İhraç sırasında belirlenen bu vade tarihleri arasında Avrupa tipi varant kullanılmış ise vade sonunda, Amerikan tipi varant tercih edilmiş ise, vade sonuna kadar olan tarihlerin herhangi birinde kullanım yapılabilmektedir.

Varantlardaki kullanım fiyatı, ihraççı tarafından belirlenmektedir. Bu fiyat eğer varanttan doğan hakla beraber kullanılmış ise, dayanağa söz konusu olan varlığın hangi fiyattan alım ya da satım işleminin yapılacağı belirlenmiş olacaktır. Son olarak varant yatırımcıları şu haklardan yararlanamamaktadır;

  • Oy hakkı
  • Bilgi alma hakkı
  • Şirket yönetimine katılım hakkı
  • Kâr payı hakkı
  • Yeni pay alma hakkı
  • Tasfiye bakiyesine katılım hakkı

Varantlardaki İşlem Esasları Nelerdir?

Borsa İstanbul’da işlem gören varantların birtakım işlem esasları bulunmaktadır. Bunlar;

  • Varantlarınaçılışı sırasında kotasyona ya da emir verilemez.
  • Seans içerisinde emir iptali yapılabilir.
  • Piyasa yapıcı olarak işlem yapan üye kotasyon girmeden bu yatırımlara emir girişi söz konusu değildir.
  • Piyasa yapıcılı sürekli ve çok fiyat müzayede uygulamasına göre işlem yapılır.
  • Varantlardakial-sat emirleri, zaman ve fiyat önceliğine göre sisteme kabul edilmektedir.
  • Varantların fiyatı belirlenirken alt ve üst limit uygulanmamaktadır. Yani serbest marj söz konusudur.
  • Pazardaki tüm işlemler, piyasa yapıcının sisteme girdiği kotasyon aralıklarında yapılır. Kotasyon aralığı dışında olan fiyatlardan verilmiş olan emirler de sisteme eklenir fakat kotasyon aralığı içerisinde kaldığı süre boyunca işlem görebilirler.

Varantların Değer ve Fiyatı Nasıl Belirlenir?

Varantların değer ve fiyat belirlenmesinde iki önemli faktör rol oynamaktadır. İçsel değer ve zamansal değerle beraber genel fiyat belirlenmektedir. İçsel değere bakacak olursak, varantın öncelikle dayanak varlığın spot olarak sunulan fiyatına göre durumunu ifade etmektedir. Bu faktör ayrıca hem kâr hem de zarar durumunu belirler. Varantların kârda olmasını sağlayan etken, dayanak varlıktaki spot fiyatın, kullanım fiyatından düşük olmasıdır.

Zamansal değere bakıldığında ise, varantın genel fiyatı ile içsel fiyatı arasındaki farkı ifade etmektedir. Ayrıca vade sonuna kadar taşıdığı değer de zamansal değer olarak adlandırılır.

Varantlarda Takas Uygulaması

Bu menkul kıymet türündeki takas işlemleri, Borsa İstanbul’da gerçekleştirilen varantların, takas işlemi karşılığı olan nakit paranın, yatırımcıların hesaplarındaki değişimi ifade etmektedir. Takasla beraber varant dönüşümünün de kullanılması önemlidir. Dönüşüm işlemlerinde dayanağın tipi, dönüşüm şekli, kârlı ya da zararlı oluşu, sepet, hisse ya da endeks oluşu gibi faktörlere dikkat edilmelidir.

Varantın Fiyatını Etkileyen Durumlar Nelerdir?

Varant fiyatını etkileyen pek çok durum vardır. İşleme koyma fiyatı, dayanak varlık fiyatı ve vadeye kalan gün sayısının yanı sıra piyasa faiz oranı, volatilite ve kâr payı gibi durumlar varantın fiyatını doğrudan etkiler.

1.İşleme Koyma Fiyatı

Varantların işleme koyma fiyatıyla beraber alım varant fiyatı arasında negatif bir ilişki bulunur. Ayrıca satım varant fiyatıyla da pozitif yönlü bir ilişki söz konusudur. İşleme koyma fiyatı yükseldiği zaman alım varantının fiyatı azalır. Satım varant fiyatı ise tam tersi olarak artar.

2.Dayanak Varlığın Fiyatı

Bu fiyat ile varant fiyatı arasında pozitif yönlü bir ilişki vardır. Satım varantı arasında ise bu ilişki negatiftir. Bu yüzden dayanak varlığın fiyatı yükselmeye başladığında alım varant fiyatı artar. Satım varant fiyatı ise azalır.

3.Volatilite

Varlığın volatilitesiyle alım ve satım varantları arasında her zaman pozitif yönlü bir ilişki söz konusudur. Volatilite artrıkça alım ve satım fiyatları artmaktadır.

4.Vadeye Kalan Gün Sayısı

Alım ve satım varantları ile vadeye kalan gün sayısı arasında pozitif yönlü bir ilişki söz konusudur. Yani gün sayısı arttıkça alım ve satım varant fiyatı artmaktadır.

5.Kâr Payı

Temettü olarak da adlandırılan kâr payları, alım varant fiyatı ile negatif, satım varantı fiyatı ile pozitif bir ilişki içerisindedir. Kâr payı arttıkça alım varant fiyatı azalır. Tam tersi olan satım varantının fiyatı ise artar.

Varant Yatırımlarının Riskleri Var mı?

Her yatırımda olduğu gibi varant yatırımların da bazı riskleri bulunmaktadır. Bunlar;

  • Varantlarda alım satım yaparken tercih edilecek analiz çeşitleri bireyden bireye farklılık gösterir. Bu yüzden analizlerde öngörülen durumların ortaya çıkma olasılığına dikkat edilmelidir.
  • Piyasada meydana gelecek fiyat hareketlerine bağlı olarak, yatırım yapılan tüm sermaye kaybedilebilir. Ayrıca varanta ödenmiş olan bedel ve diğer komisyon ücretleri de risk faktörleri arasındadır.
  • Varantların ömürleri sınırlıdır.
  • Kaldıracın etkisi sebebiyle varantta alım satım işlemi yapmak, yüksek kazançlar getirebileceği gibi ciddi kayıplara da neden olabilmektedir.

Yorum Yap

Yorumlar (1)

  1. seans içinde emir iptali yapılması bence varant sistemini oldukca mantıklı bir hale getiriyor, yapılan herhangi bir yanlış işlemi iptal edebilmeniz sizleri çok büyük bir zarardan kurtarabilir.