İlginizi Çekebilir
Çakra Nedir?
  1. Ana Sayfa
  2. Yaşam
  3. Yatay Geçiş Nedir?

Yatay Geçiş Nedir?

Yatay Geçiş Nedir?

Yatay Geçiş Nedir: Öğrencilerin üniversite sonuçlarına göre belirli bir programa yerleştirildikten sonra farklı bir bölüme ya da farklı bir üniversitedeki bölümlere geçmesini sağlayan uygulamaya yatay geçiş denir. Kurum içi yatay geçiş, kurumlar arası yatay geçiş ve yatay geçiş şeklinde üç farklı yatay geçiş bulunmaktadır.

Yatay Geçiş Kelime Anlamı

Yükseköğretimde bir okuldan eş değer başka bir okula yönetmeliklere uygun bir biçimde yapılan geçiş” (Kaynak: TDK Türkçe Sözlük)

Yatay Geçiş İlkeleri Nelerdir?

Yatay geçiş için öncelikle genel ilkeler bulunmaktadır. Bu genel ilkeler tüm geçiş şekillerinde ortak bir şekilde uygulanmaktadır. Öğrencilerin yatay geçiş başvurusu yapmadan önce öncelikle bu şartları okumaları gerekmektedir. Öncelikle yatay geçişin belli zamanları bulunmaktadır. Ayrıca hazırlık sınıflarına yatay geçiş yapmak da mümkün değildir. Ek olarak ön lisans programlarına yatay geçişlerde, ilk yarıyıl ile son yarıyıl yatay geçişlere izin verilmemektedir. Yatay geçiş yapmak isteyen öğrenciler en erken ikinci yarıyıl başvuru yapabilmektedir.

Lisans programlarında ise ilk iki yarıyıl ile son iki yarıyıl yatay geçişe başvurular kabul edilmemektedir. Bu nedenle öğrencilerin süreleri sağlayıp sağlamadıklarına dikkat etmeleri gerekmektedir.
Aynı üniversite içerisinde okuduğu bölümün ikinci öğretimine geçiş yapmak isteyen öğrenciler için kontenjan sınırlaması yoktur. Örneğin Bülent Ecevit Üniversite Psikoloji bölümü birinci sınıf öğrencileri açılan kontenjan sınırlamalarına takılmaksızın Psikoloji ikinci öğretime kayıt yapabilirler. Bu durumda öğrencilerden ikinci öğretim öğrencilerinin ödediği katkı payı ücreti tahsil edilmeye başlanır. İkinci öğretim programlarında eğitimine devam eden üniversite öğrencileri sadece ikinci öğretim programlarına başvuru yapabilirler.

Açık öğretim ya da uzaktan eğitim uygulaması kapsamında öğrenim gören üniversite öğrencileri ancak açık öğretim ya da uzaktan eğitim bölümlerine yatay geçişe hak kazanabilirler. Örgün eğitim veren bir programa yatay geçiş yapmaları mümkün değildir. Örneğin Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi’nde işletme okuyan bir üniversite öğrencisi Bülent Ecevit Üniversitesi işletme bölümüne yatay geçiş yapamaz.

Üniversitelerin ya da yüksekokulların birinci ve ikinci öğretim programlarında okuyan üniversite öğrencileri açık öğretim ya da uzaktan eğitim uygulamalarından birisine başvurmak istediklerinde kontenjan sınırlaması ile karşılaşmazlar.

Kurum İçi Yatay Geçiş

Dördüncü maddenin (i) bendinde kurum içi yata geçiş “bir öğrencinin kayıtlı olduğu yükseköğretim kurumu içindeki aynı düzeydeki diğer diploma programlarına geçişi” olarak tanımlanmıştır.  Bu tanımdan yola çıkılırsa bir üniversite öğrencisinin gereken şartları sağlaması halinde aynı üniversitenin başka bölümlerine geçiş yapabilmesi kurum içi yatay geçiş olarak ifade edilmektedir. Kurum içi yatay geçiş, üniversitesinden memnun olan ancak kayıtlı olduğu bölümden memnun olmayan üniversite öğrencileri için oldukça idealdir. Kurum içi yatay geçiş yapabilmek için ilgili yönetmelikte bazı şartlar aranmaktadır. Bu şartlar aşağıdaki gibidir;

1.Kontenjan Şartı: Üniversitenin kendi bünyesi içerisindeki programlar arasında yapılacak yatay geçişlere ilişkin kontenjanlar geçiş yapılması planlan bölümün yönetim kurulu tarafından belirlenir. Örneğin Gazi Üniversitesi Sınıf Öğretmenliği bölümüne ilişkin yatay geçişlerde Eğitim Fakültesi yönetim kurulu sınıf öğretmenliği bölümüne yatay geçişle kaç öğrenci alacağına karar verip yayınlar. Bu nedenle öncelikle öğrencinin ilgili kontenjana girebilmesi gerekmektedir. Bu kontenjan ilgili bölüme ÖSYM tarafından verilen kontenjanın yüzde on beşini geçemeyecektir. Yüz öğrenci alan bir bölüm en fazla 15 öğrenciyi yatay geçişle kabul edebilir. Kontenjanlar başvuru tarihinden 15 gün önceye kadar yayınlanmalıdır.

2.Merkezi Sınav Puanı Şartı: Bir öğrencinin başvurmak istediği bölüm başka bir sınav puanı ile öğrenci alıyorsa, öğrenci o sınav puanı türünde başvurulmak istenen bölümün ülke genelindeki taban puanı neyse, o puanı almış olması gerekmektedir. Örneğin, Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik programı okuyan bir öğrenci eşit ağırlık notu ile bölüme yerleşmiştir. Sözel puanı ile öğrenci alan Türkçe öğretmenliğine başvuru yapmak istiyorsa ilgili yılda Türkçe öğretmenliği tüm üniversiteler dikkate alındığına en düşük hangi puan ile öğrenci almış ise, yatay geçiş yapmak isteyen öğrenci bu puanı geçmiş olmalıdır.

3.Yetenek Sınavı Şartı: Başvuru yapılmak istenen bölüm yetenek sınavı ile öğrenci alan bir bölüm ise, yetenek sınavında başarılı olunmalıdır. İşletme okurken Beden Eğitim Öğretmenliği bölümüne geçiş yapmak isteyen öğrenci spor sınavlarına girerek başarılı olmalıdır.

Kurumlar Arası Yatay Geçiş

Kurumlar arası yatay geçiş Yönetmelik’in 4. Maddesinde “bir üniversite, yüksek teknoloji enstitüsü veya vakıflar tarafından bir üniversiteye bağlı olmaksızın kurulan meslek yüksekokullarından aynı düzeyde başka bir üniversite, yüksek teknoloji enstitüsü veya vakıflar tarafından kurulan bağımsız meslek yüksekokullarına yapılan geçiş” şeklinde tanımlanmaktadır. Kurumlar arası yatay geçişe dair şartlar ise 11. Maddede açıklanmaktadır.  Kurumlar arası yatay geçişlerde kontenjanlar doğrudan Yükseköğretim Kurumu tarafından belirlenmektedir. Kurumlar arası yatay geçiş şartları aşağıdaki alt başlıklarla tanımlanmaktadır.

1.Kontenjan Şartı: Öğrencilerin yayınlanan kontenjana girebilmesi gerekmektedir. Bu kontenjan YÖK tarafından Ocak ve Temmuz aylarında ilan edilmektedir. Kontenjanlar için Yönetmelikte bağlayıcı hükümler bulunmaktadır. 50 ve daha az öğrenci kabul eden bölümlerdeki yatay geçiş kontenjanı iki, 51-100 arasında olanlarda3, 101 ve devamında ise 4 öğrenci kontenjanı yayınlanabilmektedir. Ancak ilgili bölümde farklı sebeplerle öğrenci sayısında azalma meydana gelmiş ise bu azalma oranında bu sayılar aşılabilmektedir. Örneğin 70 öğrenci alan bir bölümde 3 öğrenci için yatay geçiş kontenjanı açılabilecekken, ilgili bölümden 3 öğrencinin ilişiği kesilmiş ve iki öğrenci başka bölümlere geçmiş ise genel kontenjana 5 öğrenci eklemesi yapılabilmektedir.

2.Akademik Ortalama Şartı: Yatay geçiş başvurusu yapmak isteyen bir öğrencinin başvuru yapmadan önceki not ortalamasının 100’lük sistem üzerinden en az 60 olması gerekmektedir. Merkezi puan sistemi ile yapılacak olan yatay geçişlerde bu şart aranmamaktadır.

3.Yabancı Dil Şartı: Yatay geçiş ile kayıt yapılmak istenen bölüm kısmen veya tamamen yabancı dil bilgisi gerektiriyor ise, yabancı dil sınavında yeterli puanın alınması ya da geçerliliği olan bir sınavda belirlenen başarı oranındaki puanı almış olması zorunludur. Örneğin İşletme bölümünden başka bir üniversitenin işletme bölümüne geçilmek isteniyor ve bu bölümde İngilizce eğitim veriliyor ise, yatay geçiş yapılan üniversitenin hazırlık baraj sınavının geçilmesi gereklidir.

4.Süre Şartı: Kurumlar arası yatay geçiş yapmak isteyen üniversite öğrencileri YÖK tarafından yayınlanan takvime uygun olarak başvurularını yapmalıdır. Sadece örgün eğitim alıyorken uzaktan eğitim ya da açık öğretim bölümlerinden birine kayıt yaptırmaya karar veren öğrenciler ilgili senenin Eylül ayının ilk haftasının son gününe kadar başvuru yapabilirler. Her iki durumda da sürelerin kaçırılması halinde ilgili sene için hak kaybedilecektir.

Merkezi Puan Sistemiyle Yatay Geçiş

Yatay geçişin özel bir şeklini oluşturmaktadır. Öğrencilerin üniversite sınavında almış oldukları başarı puanlarının yanlış tercih sonunda yitirilmemesi amacına dayanmaktadır. Sınavda istediği puanı alarak tercih yapan bir öğrenci karar değiştirerek başka bir bölüm ya da üniversitede okumak istiyor ve önceki puanı buna yetiyor ise hak kaybına uğratılmamaktadır. Merkezi puan sistemi ile yatay geçişin çok ciddi şartları bulunmaktadır. Bunlar;

1.Merkezi Sınav Puanı Şartı: Bir öğrenci kendi üniversitesinde ya da başka bir üniversitede bir bölüme kayıt yaptırmak istiyorsa, kayıt yaptırmak istediği bölümün taban puanına eşit ya da daha fazla merkezi puan almış olmalıdır. Puanların kıyaslaması öğrencinin yerleştiği yıla göre yapılmalıdır. Örnek vermek gerekirse 2016 senesinde 360 puan alarak Manisa Celal Bayar Üniversitesi’ne psikoloji bölümüne yerleşen öğrenci Düzce Üniversitesi Psikoloji Bölümüne geçmek istiyorsa Düzce Üniversitesi Psikoloji Bölümü taban puanının 2016 senesinde 360 puan ve altında olması gerekmektedir. Öğrenci kendisinin aldığı puandan daha fazla bir puan ile öğrenci alan bir bölüme başvuru yapamaz. (Puanlar ve bölümler temsili olarak verilmiştir.)

2.Kontenjan Şartı: Her yıl YÖK tarafından ilgili bölümün yüzde otuzu kadar kontenjan ayrılabilmektedir. Yatay geçiş yapmak isteyen öğrencinin sıralamada ilgili kontenjana girmesi gerekmektedir.

3.Yabancı Dil Şartı: Yatay geçiş ile kayıt yapılmak istenen bölüm kısmen veya tamamen yabancı dil bilgisi gerektiriyor ise, yabancı dil sınavında yeterli puanın alınması ya da geçerliliği olan bir sınavda belirlenen başarı oranındaki puanı almış olması zorunludur.

4.Yetenek Şartı: Başvuru yapılmak istenen bölüm yetenek sınavı ile öğrenci alan bir bölüm ise, yetenek sınavında başarılı olunmalıdır.

4.Özel Koşul Şartı: Bazı bölümler bakımından özel koşullar arandığı görülmektedir. Bu durumda öğrencinin bu özel şartı yerine getirmesi zorunludur.

Bölümün Yerleşilen Yılda Öğrenci Alması

Öğrenci tarafından merkezi puan türü ile başvuru yapılmak istenmesi halinde, başvuru yapılmak istenen bölümün öğrencinin üniversiteye yerleştiği yıl öğrenci almış olması gerekmektedir. 2018 senesinde üniversiteye yerleşe bir öğrenci 2019 yılında öğrenci almaya başlamış bir bölüme başvuru yapamaz.

Özel Nitelikli Durumlarda Yatay Geçiş

Türk Silahlı Kuvvetleri’nde ve Polis Akademisi’nde öğrenci olarak bulunanların üniversitelere geçiş yapabilmelerine ilişkin esaslar da Yönetmelik’te belirtilmiştir. Öncelikle TSK’da kayıtlı öğrenciler kendi kanunları çerçevesinde ancak bu Yönetmelik hükümlerindeki şartları da sağlamak koşuluyla geçiş hakkına sahiptirler. Sadece bu vasıftaki öğrenciler için disiplin cezası nedeniyle ilişik kesilme hali istisna tutulmuştur. Uyarma, kınama, uzaklaştırma, başarısız olma veya aşırı derecede disiplinsizlik gibi sebeplerle TSK ile ilişiği kesilen öğrencilerin yatay geçiş yapma hakkı bulunmamaktadır. Bunun dışındaki sebeplerle yatay geçiş yapmak isteyen öğrenci, ilgili kurumdan ayrıldıktan sonraki iki yıllık süre içerisinde başvuru yapma hakkına sahiptir.

Yurtdışında okuyan öğrenciler için ise yurt içindeki programlar için başvuru yapma hakları bulunmaktadır. Başarı puanı doğrultusunda başvuru yapılıyorsa da ülke içindeki programın taban puanına sahip olan öğrenciler başarı şartına bakılmaksızın başvuru yapabilirler. Bunun dışındaki öğrencilerde başarı şartı ve kayıtlı olunan programın ilgili üniversite yönetimi tarafından kabul edilmesi şartı aranmaktadır.

Yorum Yap